«Ράμσφελντ και Σια θα μπουν στην άκρη»

Δηλώνει «κατά 90%» αντίθετος στον πόλεμο. Δηλώνει «μάλλον απαισιόδοξος»
όσον αφορά το μεταπολεμικό Ιράκ. Βλέπει τη Συρία να κινδυνεύει, «όχι όμως
άμεσα», τις ΗΠΑ να εισέρχονται σε μία αναπόφευκτη όσο και επικίνδυνη πορεία
παρακμής, την Ευρώπη σε μια δύσκολη όσο και αδήριτη πορεία ολοκλήρωσης.
Συγγραφέας, δημοσιογράφος, ιστορικός και φιλέλληνας: ο Νιλ Άσερσον.

Είναι μία από τις φωνές της Βρετανίας που ζητούν επιτακτικά και σταθερά την
επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στην πατρίδα τους (μας). Γεννήθηκε στη
Σκωτία, ζει πλέον στο Λονδίνο, είναι όμως πολίτης του κόσμου – ενός κόσμου
διφορούμενου, όπου η μονομέρεια, η βία και η ομφαλοσκόπηση σκιάζουν συχνά την
ελπίδα.

Καταρχάς, κύριε Άσερσον, θα ήθελα να σας ρωτήσω: Πώς
νιώθατε για τον πόλεμο στο Ιράκ; Ήσαστε 100% αρνητικός;

Ας πούμε πως ήμουν κατά 90% αρνητικός. Αυτή καθεαυτή η ιδέα της απαλλαγής από
τον Σαντάμ είναι θετική για τον κόσμο. Όμως, ο τρόπος με τον οποίο έγινε
υπερακόντισε αυτόν τον καλό σκοπό.

Πιστεύετε ότι ήταν ένας ιμπεριαλιστικός πόλεμος;

Κατά μία έννοια. Υπάρχει μια προσπάθεια εγκαθίδρυσης πολιτικού ελέγχου σε ένα
τμήμα του κόσμου και ένα δόγμα που λέει πως, προκειμένου να προστατευθούν τα
αμερικανικά συμφέροντα, οι ΗΠΑ δικαιούνται να χρησιμοποιήσουν στρατιωτική ισχύ
οπουδήποτε στον κόσμο, όποτε το αποφασίσουν και χωρίς να έχουν δεχθεί
ουσιαστική πρόκληση.

Μπορεί ποτέ ένας πόλεμος να είναι ηθικός; Θέλω να πω, ένας
πόλεμος που σκοτώνει παιδιά δικαιολογείται όταν ανατρέπει έναν
αιμοσταγή δικτάτορα;

Δύσκολη ερώτηση. Στο τέλος – τέλος, η απελευθέρωση της Ελλάδας στοίχισε πολλές
ζωές. Και οδήγησε σε εμφύλιο. Θα έπρεπε, λοιπόν, αυτό να είχε αποθαρρύνει τις
συμμαχικές δυνάμεις που βοήθησαν τους Έλληνες να απελευθερωθούν το 1941; Ο
πόλεμος είναι εκ φύσεως άδικος. Υπάρχουν, όμως, φορές που έχει έναν
δικαιολογημένο σκοπό αυτοάμυνας. Στην περίπτωση του Ιράκ η πρόφαση της
αυτοάμυνας δεν αποδείχθηκε.

Δύο σκηνές: Καταρχάς, η ανατροπή του αγάλματος του Σαντάμ στη
Βαγδάτη.

Δεν το θεώρησα ιδιαίτερα εντυπωσιακό. Είναι εύκολο να γκρεμίζεις αγάλματα.

Και το λεηλατημένο μουσείο της Βαγδάτης.

Ένα τρομακτικό παράδειγμα της ακραίας έλλειψης προετοιμασίας από μέρους των
στρατιωτικών διοικητών. Οι τελευταίοι έχουν άμεση ευθύνη να προστατεύσουν τους
δημόσιους θεσμούς, καθώς και την κληρονομιά του Ιράκ. Όταν το παρελθόν
εξαφανίζεται, το μέλλον γίνεται πολύ πιο δύσκολο.

Η «επόμενη ημέρα» στο Ιράκ είναι ένα μείγμα αναρχίας, εθνοτικών
εντάσεων και αγώνα για επικράτηση. Είναι η πρώτη επιβεβαίωση της
πρόβλεψης ότι η συμμαχία θα κέρδιζε τον πόλεμο αλλά θα έχανε την ειρήνη;

Η δυσκολία όσον αφορά το καθεστώς Σαντάμ είναι πως ήταν, κατά κάποιον τρόπον
όπως και το καθεστώς του Χίτλερ, ένα εκσυγχρονιστικό καθεστώς: κράτησε το Ιράκ
ενωμένο, προσέφερε πανεπιστημιακή μόρφωση και κάτι σαν κράτος πρόνοιας, καθώς
βέβαια και μια αφόρητη κρατική τρομοκρατία. Το ερώτημα τώρα είναι: πώς κρατάς
το Ιράκ ενωμένο και ταυτόχρονα εκκαθαρίζεις το κληροδότημα του Μπααθικού
κράτους, το οποίο ήταν τυραννία, αλλά τουλάχιστον ήταν κοσμική τυραννία. Πολύ
συχνά σε αυτές τις χώρες η εναλλακτική λύση είναι μία θεοκρατική κυβέρνηση.

Είστε εξίσου απαισιόδοξος, όσον αφορά τη Συρία;

Δεν θα έλεγα πως η Συρία δεν κινδυνεύει καθόλου. Οι Αμερικανοί, άλλωστε, έχουν
ήδη στρατεύματα στα σύνορα, το λόμπι των εξτρεμιστών γύρω από το Πεντάγωνο
σαφώς και πιστεύει πως θα ήταν κρίμα να μην τα αξιοποιήσουν και το Ισραήλ,
βεβαίως, θα χαιρόταν ιδιαίτερα με μια τέτοια εξέλιξη. Ο Μπους, ωστόσο,
φαίνεται να έχει πει (προς το παρόν, τουλάχιστον) «όχι». Ως προς αυτό μας
διαβεβαίωσε και ο Μπλερ – αν και βέβαια… [γελάει]

Υπονοείτε, φαντάζομαι, πως η κρίση του δεν είναι πλέον
ιδιαίτερα αξιόπιστη; Τελικά, κύριε Άσερσον, τι είναι ο
Τόνι Μπλερ; Είναι το «σκυλάκι» του Μπους, τον έχουμε
παρεξηγήσει, τι;

Αυτό είναι πράγματι ένα μυστήριο. Ουδείς καταλαβαίνει γιατί επέλεξε αυτήν τη
στάση. Επηρεασμένος ίσως από τον ρόλο του στο Κόσοβο, πήγε σε αυτήν την κρίση
με μια μεσσιανική αυτοπεποίθηση ότι μπορούσε να επηρεάσει τον Λευκό Οίκο. Δεν
πιστεύω ότι κατανοεί, ακόμη και σήμερα, πόσο ιδιαίτερη είναι αυτή η
αμερικανική κυβέρνηση. Προς το παρόν, γιορτάζει τον θρίαμβο και δεν
αμφισβητείται. Πιστεύω, όμως, ότι το κύρος του επλήγη ανεπανόρθωτα. Δεν θα τον
εμπιστευτούν ποτέ ξανά, ούτε καν στο κόμμα του.

«Η Αμερικανική Αυτοκρατορία αρχίζει να παρακμάζει»

Σκίτσο του Πλαντί από το περιοδικό «Λ’ Εξπρες»

Ο Νιλ Άσερσον δηλώνει πεπεισμένος πως η «Αμερικανική Αυτοκρατορία» εισέρχεται
σε μια αναπόφευκτη περίοδο παρακμής. Και πως εναπόκειται στον υπόλοιπο κόσμο
να εμποδίσει τη διάλυσή της «σε εκατό χρόνια σφαγής». Βλέπει στον ρόλο αυτό
την Ε.Ε.; Βλέπει στη διεύρυνση μια ελπιδοφόρα νέα αρχή πάνω στις στάχτες μιας
βαθύτατης κρίσης; Και, αν όχι, υπάρχει εναλλακτική ελπίδα;

«Πιστεύω πως η διεύρυνση θα ενδυναμώσει τον πυρήνα τής Ε.Ε. Με έναν παράξενο
τρόπο, θα επιταχύνει την τάση διαχωρισμού της σε έναν πυρήνα, ο οποίος πιέζει
υπέρ της ολοκλήρωσης, και σε μία περιφέρεια, συμπεριλαμβανομένης και της
Βρετανίας φυσικά, περισσότερο διστακτική. Παρά τη διαμάχη για το Ιράκ, πιστεύω
πως οι περισσότερες νέες χώρες θα επιλέξουν την πλευρά της ολοκλήρωσης».

Σπογγοειδές πλάσμα. «Ουδέποτε, ωστόσο, ήμουν ιδιαίτερα αισιόδοξος, όσον
αφορά τη διαμόρφωση μιας κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής άμυνας.
Υπάρχει κάτι στη δομή τής Ε.Ε. που καθιστά το ιδανικό αυτό εξαιρετικά
δυσεπίτευκτο. Η Ε.Ε. είναι ένα σπογγοειδές πλάσμα, δεν είναι καλή στο να
λαμβάνει καλές, και γρήγορες, και γενναίες αποφάσεις. Το ερώτημα, λοιπόν,
είναι: Πώς θα μπορέσει στο μέλλον ο κόσμος να χειριστεί την πτώση της
αμερικανικής δύναμης; Θα είναι εξαιρετικά δύσκολο. Κάποιοι θα καταφύγουν στην
τρομοκρατία, στη βία, οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να βασιστούν στην πολιτική, την
πειθώ. Υπάρχει, ωστόσο, κάποια ελπίδα ότι η κυβέρνηση Μπους, λόγω της
ακρότητάς της, δεν θα αντέξει σ’ αυτήν τη μορφή για πολύ. Ο Μπους πιθανότατα
θα επανεκλεγεί. Δεν πιστεύω όμως ότι η επόμενη κυβέρνησή του θα είναι εξίσου
επιθετική. Νομίζω ότι η παρέα Ράμσφελντ, Γούλφοβιτς κ.λπ. έχει υπερβεί τα
όρια, έχει προκαλέσει βαθύτατη δυσφορία στην Ουάσιγκτον και θα περιθωριοποιηθεί».

Δημοσιογράφος και συγγραφέας

Ο Νιλ Άσερσον γεννήθηκε το 1932 στο Εδιμβούργο. Σπούδασε στο Κέμπριτζ Ιστορία,
συνδύασε ωστόσο τη συγγραφή ιστορικο-πολιτικών βιβλίων με τη δημοσιογραφία. Τη
δεκαετία του 1960 εργάσθηκε ως ανταποκριτής της «Observer» στη Γερμανία και
την Ανατολικο-κεντρική Ευρώπη, τη δεκαετία του 1970 στην Αφρική και τη
Λατινική Αμερική. Από το 1985 αρθρογραφεί στον βρετανικό Τύπο. Έχει τιμηθεί με
πολλά βραβεία δημοσιογραφίας και λογοτεχνίας, μεταξύ των οποίων και το Βραβείο
Δημοσιογράφος της Χρονιάς για το 1987. Έχει συγγράψει πολυάριθμα βιβλία μεταξύ
των οποίων τα «King Incorporated», «The Struggles for Poland», «Black Sea» και
«Stone Voices». Το 1999 έθεσε υποψηφιότητα με τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες
για το σκωτικό Κοινοβούλιο.