ο υποψήφιος Τα μυστικά των εξεταζόμενων μαθημάτων

Για την εξέταση στη Νεοελληνική Γλώσσα δίνεται στους μαθητές σε φωτοαντίγραφο
απόσπασμα κειμένου (δοκιμιακού, λογοτεχνικού, άρθρου κ.τ.λ.), μίας έως δύο
σελίδων, από βιβλίο, εφημερίδα ή περιοδικό (ή κατασκευασμένο για τον σκοπό της
αξιολόγησης), που αναφέρεται σε κοινωνικά, πολιτικά, πολιτιστικά, επιστημονικά
ή άλλα θέματα της καθημερινής ζωής και έχει νοηματική πληρότητα. Το κείμενο
αυτό ανταποκρίνεται στην αντιληπτική ικανότητα των μαθητών και σχετίζεται,
άμεσα ή έμμεσα, με θεματικούς κύκλους οικείους στους μαθητές από τη σχολική
διδασκαλία.

Οι μαθητές καλούνται:

α) Να δώσουν μια σύντομη περίληψη του κειμένου αυτού, της οποίας η έκταση
καθορίζεται ανάλογα με την έκταση και το νόημα του κειμένου.

β) Να απαντήσουν σε ερωτήσεις, με τις οποίες ελέγχονται:

i. Η κατανόηση του κειμένου (ιδεολογικά σημεία του κειμένου, επιχειρήματα
συγγραφέα, προβλήματα που θέτει, κ.τ.λ.).

ii. Η οργάνωση του λόγου (διάρθρωση, δομή, διαίρεση και τιτλοφόρηση ενοτήτων,
συνοχή, ενότητα, συλλογιστική, κ.τ.λ.).

iii. Τα σημασιολογικά στοιχεία (σημασία λέξεων, συνώνυμα-αντώνυμα, κατασκευή
φράσεων ή παραγράφων με ορισμένες λέξεις, αντικατάσταση λέξεων ή φράσεων
κ.τ.λ.).

iv. Η ικανότητά τους να αναγνωρίζουν τη λειτουργία των μορφοσυντακτικών δομών,
καθώς και να χειρίζονται αυτές τις δομές, ανάλογα με τους επικοινωνιακούς
στόχους του κειμένου.

γ) Να συντάξουν ένα κείμενο, ενταγμένο σε επικοινωνιακό πλαίσιο, με το οποίο
κρίνουν ή σχολιάζουν κάποια σημεία του κειμένου ή αναπτύσσουν προσωπικές
απόψεις, παίρνοντας αφορμή από το κείμενο. Η έκταση της ανάπτυξης αυτής
καθορίζεται κατά προσέγγιση, χωρίς να υπερβαίνει τις 600 λέξεις.

Το πρώτο και το δεύτερο θέμα βαθμολογούνται με 25 μονάδες, οι οποίες
κατανέμονται αντίστοιχα στις επιμέρους ερωτήσεις, ενώ η τρίτη άσκηση
βαθμολογείται με 50 μονάδες. Κατά τη βαθμολόγηση όλων των θεμάτων λαμβάνεται
υπόψη η ορθογραφία, η δομή του κειμένου, ο λεξιλογικός πλούτος, η ακρίβεια και
η ορθότητα της διατύπωσης, καθώς και το περιεχόμενο.

Η Ιστορία εξετάζεται με συνδυασμό ερωτήσεων, οι οποίες ταξινομούνται σε δύο
ομάδες:

α) Στην πρώτη ομάδα περιλαμβάνονται δύο θέματα, που μπορούν να αναλύονται σε
ερωτήσεις με τις οποίες ελέγχονται οι ιστορικές γνώσεις των μαθητών (ιστορικές
έννοιες, ιστορικά γεγονότα, χρονολογίες, δράση ιστορικών προσώπων, κοινωνικά,
οικονομικά, πολιτικά και πολιτιστικά φαινόμενα, κ.τ.λ.) και η κατανόησή τους.

β) Στη δεύτερη ομάδα περιλαμβάνονται δύο (2) τουλάχιστον θέματα που απαιτούν
σύνθεση ιστορικών γνώσεων και κριτική ικανότητα (αξιολογήσεις ιστορικών
γεγονότων ή ιστορικών προσώπων, ανάλυση αιτιών ή συνθηκών που συνετέλεσαν στη
διαμόρφωση και εξέλιξη σημαντικών ιστορικών φαινομένων κ.τ.λ.). Στην περίπτωση
αυτή μπορούν να χρησιμοποιούνται και ερωτήσεις επεξεργασίας ιστορικού υλικού,
το οποίο δίδεται στους μαθητές σε φωτοτυπία. Το υλικό αυτό αφορά γραπτές
ιστορικές πηγές, εικαστικά έργα, χάρτες, διαγράμματα κ.τ.λ., που
χρησιμοποιούνται ως αποδεικτικά στοιχεία ή ως μέσα άντλησης στοιχείων για την
εξαγωγή ιστορικών συμπερασμάτων.

Η βαθμολογία κατανέμεται κατά 50% σε καθεμία από τις ομάδες αυτές. Η κατανομή
της βαθμολογίας στις ερωτήσεις κάθε ομάδας μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα
με τον βαθμό δυσκολίας σε καθεμία απ’ αυτές, η οποία καθορίζεται κατά τη
διατύπωση των θεμάτων και ανακοινώνεται στους μαθητές γραπτώς.

Οι υποψήφιοι πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι οι ερωτήσεις χωρίζονται σε δύο
κατηγορίες:

α) στις ερωτήσεις ελέγχου ιστορικών γνώσεων (50 μονάδες) αντικειμενικού τύπου
πολλαπλής επιλογής σωστό – λάθος, αντιστοίχισης και σύντομης απάντησης και
ανάπτυξης και

β) στις ερωτήσεις συνθέσεως ιστορικών γνώσεων και κριτικής ικανότητας (50
μονάδες): ανάλυση παραθέματος, συνδυαστική κρίσεως κ.λπ.

Οι υποψήφιοι πρέπει να κάνουν επανάληψη της ύλης που ήδη γνωρίζουν. Να
αποφύγουν, ειδικά την παραμονή της εξέτασης, να διαβάσουν σελίδες που δεν
είχαν διαβαστεί καθόλου. Να κάνουν προσπάθεια στην επανάληψη να καλύψουν όλη
την ύλη, όσες φορές μπορούν και όχι ένα μέρος της και να δώσουν ιδιαίτερο
βάρος στα χρονικά πλαίσια κάθε ιστορικής περιόδου (σημαντικότερο από την ξερή
αποστήθιση ημερομηνιών) και στους τίτλους των κεφαλαίων.

Επίσης, οι υποψήφιοι πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στις λέξεις ή φράσεις
-κλειδιά και στις πιο σημαντικές ημερομηνίες που είναι υποχρεωτικές για την
απόδοση των ιστορικών γεγονότων και φαινομένων. Εάν και η αποστήθιση δεν
μπορούμε να πούμε ότι έχει καταργηθεί πλήρως, πάντως κατά την επανάληψη να
προσπαθήσουν να κατανοήσουν ώστε να δώσουν βάρος στα σημαντικά και όχι στα
ασήμαντα. Εξάλλου, τις παραμονές των εξετάσεων η… παπαγαλία είναι ολίγον
μάταιη ή άσκοπη.

Είναι εξίσου σημαντικό οι υποψήφιοι την ημέρα των εξετάσεων να έχουν υπόψη
τους ότι:

Έχουν αρκετό χρόνο στη διάθεσή τους και δεν χρειάζεται να άγχονται ή να
βιάζονται.

Να διαβάσουν πολύ καλά τις εκφωνήσεις προσέχοντας μήπως τους καθοδηγούν σε
ποια ιστορική περίοδο (σε ποιο κεφάλαιο) βρίσκεται η απάντηση.

Και, τέλος, να προσέξουν να απαντήσουν σε ό,τι τους ρωτήσουν. Εάν έχουν
αμφιβολίες για το «πού σταματά η απάντηση», να γράψουν και αυτό για το οποίο
αμφιβάλλουν. Όχι όμως να συμπεριλάβουν και στοιχεία που είναι εμφανώς «εκτός
θέματος».

ΠΡΟΣΟΧΗ

Επειδή τα προηγούμενα χρόνια πολλοί μαθητές αντιμετώπισαν με αμηχανία τη Β’
ομάδα θεμάτων, πρέπει να επισημανθούν και τα ακόλουθα:

Α) Στην ανάλυση ενός παραθέματος να έχουν υπόψη τους να ξεκινήσουν οπωσδήποτε
από το παράθεμα ή τον πίνακα που δίνεται (και όχι να τον αγνοήσουν, γράφοντας
αυτούσια κομμάτια του βιβλίου). Διαβάζουν, λοιπόν, προσεκτικά το παράθεμα.

Β) Σημειώνουν τα κύρια σημεία (μια διαδικασία που μοιάζει με τη διαδικασία της
προετοιμασίας της περίληψης στην έκφραση – έκθεση).

Γ) Στην απάντησή τους όμως εδώ να επεξηγήσουν τα κύρια αυτά σημεία με βάση τις
ιστορικές τους γνώσεις.

Δ) Όταν «τελειώσουν» με το παράθεμα, να ανατρέξουν στο βιβλίο για να
προσθέσουν και άλλα στοιχεία που είναι σχετικά και δεν συμπεριελήφθησαν στην
απάντηση. (Η διαδικασία αυτή βέβαια μπορεί να είναι καθορισμένη από το Β’
υποερώτημα που αναφέρεται στο παράθεμα).

Ε) Ειδικά για τους πίνακες, να αιτιολογήσουν κάθε «κίνηση» των αριθμών που
παρατίθενται, να προσέξουν ιδιαίτερα τα ποσοστά – αν υπάρχουν – και να
αποφύγουν να ξαναγράψουν τους ίδιους αριθμούς που εμφανίζονται, ούτως ή άλλως,
στον πίνακα.

Στ) Εάν δοθεί συνδυαστική ερώτηση, οφείλουν να προσέξουν τις διαφορετικές
περιόδους και να ανατρέξουν σ’ αυτές.

Ζ) Εάν δοθεί ερώτημα ή υποερώτημα «κρίσεως», να ανατρέξουν στο συγκεκριμένο
σημείο του βιβλίου μήπως η… «κρίση» βρίσκεται μέσα στο ίδιο το βιβλίο. Εάν
όχι, να διατυπώσουν κρίση βασισμένη σε πραγματικά περιστατικά. Να αποφύγουν τα
επίθετα και να κρίνουν, να χαρακτηρίζουν με προτάσεις. Να αποφύγουν επίσης τις
αποφάνσεις «όλοι έχουν δίκιο», «όλα τα σχετικά», «όλοι είναι καλοί ή κακοί».

Χωρίς επισήμως να προσμερτάται στη βαθμολογία, επιβάλλεται να προσέχουν τα
ελληνικά τους, ειδικά στη Β’ ομάδα ερωτήσεων, και να «χτενίσουν» το γραπτό
τους πριν το παραδώσουν.

Οι μαθητές καλούνται να απαντήσουν σε τέσσερα θέματα, βαθμολογικά ισοδύναμα
(25% της συνολικής βαθμολογίας για κάθε θέμα). Τα δύο πρώτα θέματα είναι
ερωτήσεις οι οποίες στοχεύουν στον έλεγχο της απόκτησης γνώσεων και της
κατανόησης από τον μαθητή βιολογικών εννοιών, διαδικασιών ή φαινομένων. Το
τρίτο αποτελείται από ερωτήσεις που στοχεύουν στον έλεγχο της ικανότητας του
μαθητή να αξιοποιεί θεωρητικές γνώσεις και δεξιότητες (ανάλυση – σύνθεση
κ.τ.λ.). Το τέταρτο θέμα είναι το θέμα-κλειδί (μια άσκηση ή ένα πρόβλημα) για
υψηλές επιδόσεις και απαιτεί συνδυασμό γνώσεων και κριτικής ικανότητας.

Η βαθμολογία κατανέμεται ανά είκοσι πέντε (25) μονάδες στο καθένα από τα
τέσσερα θέματα.

ΠΡΟΣΟΧΗ

Ο/η μαθητής/τρια πρέπει να έχει υπόψη του ότι κατά τη βαθμολόγηση
συνεκτιμώνται:

* Η σαφής και με επιστημονική ακρίβεια διατύπωση ορισμών, νόμων κ.λπ. Η σωστή
και επαρκής επιχειρηματολογία (αιτιολόγηση).

* Η χρήση σωστών και ολοκληρωμένων σχημάτων, διαγραμμάτων κ.λπ. σχετικών με το
θέμα. Η σειρά στην παράθεση των νοημάτων ή επιχειρημάτων.

* Η ορθή αφετηρία και η μέχρι ενός σημείου ή και η τμηματικά ορθή ανάπτυξη του
θέματος.

Για τη βαθμολόγηση της άσκησης ή του προβλήματος του τέταρτου θέματος θα
πρέπει, επιπλέον, να λαμβάνονται υπόψη τα εξής:

α. Αξιολογείται θετικά όχι μόνο το τελικό αποτέλεσμα, αλλά και τα επιμέρους
βήματα που ακολούθησε ο μαθητής.

β. Τα υπολογιστικά λάθη κρίνονται ανάλογα με την επίδραση που έχουν στην
ουσιαστική επεξεργασία της άσκησης ή του προβλήματος.

γ. Το αποτέλεσμα μιας άσκησης ή ενός προβλήματος δεν λαμβάνεται υπόψη, όταν
δεν δικαιολογείται από την πορεία της επίλυσης ή όταν αναγράφεται χωρίς να
προηγείται επεξεργασία των δεδομένων.

δ. Δεν λαμβάνεται υπόψη η προσπάθεια επίλυσης ενός προβλήματος, όταν
έχει λανθασμένη αφετηρία και ακολουθείται εσφαλμένη πορεία.

Στοιχεία τα οποία παρατίθενται κατά την ανάπτυξη της απάντησης, πέρα από τα
απαραίτητα για την άρτια επεξεργασία του θέματος, δεν λαμβάνονται υπόψη.
Λαμβάνονται υπόψη αρνητικά στην περίπτωση που αναιρούν την ορθότητα της
απάντησης.

Σε περίπτωση που η ερώτηση επιδέχεται (με βάση το αντίστοιχο σχολικό βιβλίο)
δύο απαντήσεις, οποιαδήποτε και αν δοθεί από τον μαθητή λαμβάνεται ως σωστή.

Η επίλυση ενός προβλήματος ή μιας άσκησης βαθμολογείται με την ανώτατη
βαθμολογία, όταν ικανοποιεί τα ακόλουθα:

α) Έχει σωστή αφετηρία και λογική επεξεργασία.

β) Περιέχει σωστή και επαρκή αιτιολόγηση.

γ) Φτάνει σε ορθό αριθμητικό αποτέλεσμα συνοδευόμενο από τις σωστές μονάδες
μέτρησης.

δ) Περιέχει τα απαραίτητα σχήματα που πρέπει να είναι σωστά και πλήρη.

ε) Χαρακτηρίζεται από σαφήνεια και ακριβολογία.

Κατά τη βαθμολογία ενός προβλήματος ή μιας άσκησης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη
ως θετικά στοιχεία και τα εξής:

α) Η ορθή αφετηρία και η μέχρις ενός σημείου (έστω και όχι μέχρι τέλους)
ορθότητα στην επεξεργασία ή ορθότητα στην επεξεργασία μόνο σε ορισμένα σημεία
που, πάντως, αποτελούν τμήμα μιας ορθής διαδικασίας επίλυσης του προβλήματος.

β) Η σωστή αφετηρία μόνο όταν θα μπορούσε να οδηγήσει σε ορθό αποτέλεσμα. Η
εκτίμηση, φυσικά, θα είναι ανάλογη.

γ) Τα σωστά και πλήρη σχήματα που κρίνονται χρήσιμα για την ορθή επίλυση του
προβλήματος.

δ) Το αποτέλεσμα ενός προβλήματος ή μιας άσκησης δεν λαμβάνεται υπόψη, όταν
δεν δικαιολογείται από την πορεία της επίλυσης που αναγράφεται στο γραπτό ή
όταν το αποτέλεσμα αναγράφεται χωρίς να προηγείται επεξεργασία του
προβλήματος.

ε) Κατά τη βαθμολογία δεν λαμβάνεται υπόψη η προσπάθεια επίλυσης όταν έχει
λανθασμένη αφετηρία και ακολουθεί εσφαλμένη πορεία.

Οι ερωτήσεις ανοικτού τύπου βαθμολογούνται βάσει του περιεχομένου του
αντίστοιχου βιβλίου, σύμφωνα με το πνεύμα του και όχι με κριτήριο την κατά
γράμμα παράθεση παραγράφων του. Μια χαρακτηριστική ιδιομορφία των ερωτήσεων
ανοικτού τύπου στη Φυσική είναι η συνδυασμένη χρήση κειμένου, σχημάτων ή
διαγραμμάτων, συμβόλων και μαθηματικού λογισμού.

ΠΡΟΣΟΧΗ

Αυτά που πρέπει να συνεκτιμώνται στην ολική εικόνα ως στοιχεία πληρότητας μιας
απάντησης στη Φυσική είναι:

Ορθοί ορισμοί – Πληρότητα επιχειρηματολογίας – Επεξηγηματικά σχήματα και
διαγράμματα – Χρήση συμβόλων και μονάδων – Μαθηματική πραγμάτευση – Κριτική
και διερευνητική επεξεργασία των όποιων αποτελεσμάτων στα οποία κατέληξε.

Στα διαγράμματα είναι απαραίτητο να αναγράφονται τα φυσικά μεγέθη και οι
μονάδες στους άξονες που χρησιμοποιούνται. Όμως, δεν μπορούμε να απαιτούμε από
τους μαθητές να κάνουν ορθή βαθμονόμηση των αξόνων, λαμβάνοντας ως δεδομένο
ότι μπορούν να χρησιμοποιούν κλίμακα.

Η εξέταση στο μάθημα «Αρχές Οικονομικής Θεωρίας» περιλαμβάνει τέσσερα θέματα,
δύο θεωρίας και δύο ασκήσεις που μπορούν να έχουν υποερωτήματα.

Η βαθμολογία κατανέμεται κατά 25% σε κάθε θέμα, ενώ στα υποερωτήματα
καθορίζεται ανάλογα με τη βαρύτητά τους και ανακοινώνεται στους μαθητές.

Το πρώτο θέμα περιέχει ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ή σωστού – λάθους, με
σκοπό τον έλεγχο των γνώσεων της θεωρίας του σχολικού βιβλίου.

Το δεύτερο μία ή δύο ερωτήσεις ελεύθερης ανάπτυξης με το ίδιο αντικείμενο από
κεφάλαια της θεωρίας του σχολικού βιβλίου.

Το τρίτο είναι μια άσκηση εφαρμογής των τύπων και είναι παρόμοια με αυτή του
σχολικού βιβλίου.

Το τέταρτο θέμα είναι το δυσκολότερο, το «θέμα-κλειδί» για το άριστα και
αποτελείται από μια άσκηση, της οποίας η λύση απαιτεί συνδυασμό γνώσεων από τα
κεφάλαια του σχολικού βιβλίου.

Απαιτεί κριτική ικανότητα, ικανότητα υπολογισμού και σύνθεσης των γνώσεων της
θεωρίας.

ΠΡΟΣΟΧΗ

Ένα θέμα βαθμολογείται με την ανώτατη βαθμολογία, όταν ανταποκρίνεται στις
ακόλουθες απαιτήσεις:

Α) Έχει αναπτυχθεί με πληρότητα, σύμφωνα με τις γνώσεις που περιέχει το
εγκεκριμένο διδακτικό βιβλίο.

Β) Δεν περιέχει επιστημονικά σφάλματα.

Γ) Παρουσιάζει ορθή δομή στη σειρά των νοημάτων.

Δ) Χαρακτηρίζεται από σαφήνεια και ακρίβεια.

Ε) Περιέχει τα απαραίτητα και ορθά σχήματα για την ανάπτυξη του θέματος.

Στ) Έχει σωστή και επαρκή αιτιολόγηση.

Ένα υπολογιστικό λάθος κρίνεται ανάλογα με την επίδραση που έχει στην
ουσιαστική επεξεργασία του προβλήματος. Ένα υπολογιστικό λάθος, π.χ. μικρής
σημασίας, προς το τέλος της διαδικασίας λύσης δεν έχει σοβαρές βαθμολογικές
συνέπειες. Αν όμως γίνει στην αρχή, μπορεί να κοστίσει βαθμολογικά. Εξαρτάται
πάντα από τη βαρύτητά του.

Στους μαθητές δίνονται τέσσερα (4) θέματα από την εξεταστέα ύλη, τα οποία
μπορούν να αναλύονται σε υποερωτήματα, με τα οποία ελέγχεται η δυνατότητα
αναπαραγωγής γνωστικών στοιχείων, η γνώση εννοιών και ορολογίας, η ικανότητα
του μαθητή να αναλύει, να συνθέτει και να επεξεργάζεται δημιουργικά ένα
δεδομένο υλικό, καθώς και η ικανότητα επιλογής και εφαρμογής κατάλληλης
μεθόδου.

Τα τέσσερα θέματα που δίνονται στους μαθητές διαρθρώνονται ως εξής:

α) Το πρώτο θέμα αποτελείται από βαθμολογικώς ισότιμα μέρη Α’ και Β’. Το Α’
αποτελείται από ερωτήματα θεωρίας για την απόδοση μέρους ή μερών ενός
κεφαλαίου και το Β’ αποτελείται από απλές εφαρμογές της θεωρίας αυτής.

β) Το δεύτερο και το τρίτο θέμα αποτελείται το καθένα από μια άσκηση που
απαιτεί από τον μαθητή ικανότητα συνδυασμού και σύνθεσης εννοιών αποδεικτικών
ή υπολογιστικών διαδικασιών. Η κάθε άσκηση μπορεί να αναλύεται σε επιμέρους
ερωτήματα.

γ) Το τέταρτο θέμα αποτελείται από μία άσκηση ή ένα πρόβλημα, που η λύση του
απαιτεί από τον μαθητή ικανότητες συνδυασμού και σύνθεσης προηγούμενων
γνώσεων, αλλά και την ανάληψη πρωτοβουλιών στη διαδικασία επίλυσής του. Το
θέμα αυτό μπορεί να αναλύεται σε επιμέρους ερωτήματα, τα οποία βοηθούν τον
μαθητή στη λύση.

Η βαθμολογία κατανέμεται ανά είκοσι πέντε (25) μονάδες στο καθένα από τα
τέσσερα θέματα. Κατά τον ίδιο τρόπο εξετάζονται τα μαθήματα «Μαθηματικά
Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης», «Μαθηματικά Γενικής Παιδείας»,
«Μαθηματικά και Στοιχεία Στατιστικής».

ΠΡΟΣΟΧΗ

Η επεξεργασία των θεμάτων πρέπει να στηρίζεται σε γνωστές προτάσεις ή τύπους
από τη θεωρία ή τις εφαρμογές και τα παραδείγματα που αναφέρονται στα
εγκεκριμένα διδακτικά βιβλία καθώς και σε κάθε άλλη πρόταση που θεωρείται
γνωστή από προηγούμενη τάξη. Αν τυχόν γίνεται χρήση άλλου τύπου ή πρότασης,
πέρα από τις παραπάνω, θα πρέπει αυτά να αποδεικνύονται. Με τις παραπάνω
προϋποθέσεις γίνεται δεκτή και μια απόδειξη που δεν συμπίπτει με την απόδειξη
του διδακτικού βιβλίου.

Ένα θέμα βαθμολογείται με την ανώτατη βαθμολογία, όταν, εκτός από την ορθότητα
της απάντησης, είναι άψογο σε αιτιολόγηση, πληρότητα και διατύπωση.

Όταν η επεξεργασία ενός θέματος δεν έχει λογική σχέση με αυτό, τότε αυτή δεν
λαμβάνεται υπόψη στη βαθμολογία.

Αν η απάντηση ενός θέματος δεν είναι πλήρης, αλλά η πορεία που ακολουθείται
είναι δυνατόν να οδηγήσει στη σωστή αντιμετώπιση του θέματος, τότε γίνεται
ανάλογη αξιολόγηση αυτών που γράφονται.

Τα υπολογιστικά λάθη κρίνονται ανάλογα με την επίδραση που έχουν στην
ουσιαστική επεξεργασία του θέματος.

Στοιχεία που αναγράφονται στην απάντηση, πέρα από τα αναγκαία για την άρτια
επεξεργασία του θέματος, δεν λαμβάνονται υπόψη.

Τα αποτελέσματα ενός προβλήματος δεν λαμβάνονται υπόψη όταν δεν δικαιολογείται
από την πορεία της επίλυσης ή όταν αναγράφεται χωρίς να προηγείται επεξεργασία
του προβλήματος.

Τα Λατινικά θεωρούνται ως ένα «εύκολο μάθημα». Άλλωστε, περίπου 7 στους 10
μαθητές στις περυσινές εξετάσεις έγραψαν πάνω από τη βάση. Μην ξεχνάμε όμως
ότι κρύβουν παγίδες και δυσκολίες που πρέπει να ξεπεράσουν οι υποψήφιοι, για
να φτάσουν στα ψηλότερα σκαλοπάτια της βαθμολογίας. «Κλειδί» της επιτυχίας για
τους υποψηφίους είναι η λεπτομερής γνώση της γραμματικής και του συντακτικού.

Οι μαθητές της Γ’ Λυκείου εξετάζονται στη μετάφραση διδαγμένου κειμένου (8-10
στίχων) με άριστα 40 μονάδες. Σε τέσσερις παρατηρήσεις όπου η καθεμία
βαθμολογείται με άριστα 15 μονάδες (4 x 15) = 60. Δύο απ’ αυτές είναι
γραμματικές και δύο συντακτικές, καθεμία από τις οποίες βαθμολογούνται με 15
μονάδες.

Σημαντικό ρόλο παίζουν οι μεταφράσεις. Η πιστότητα της μετάφρασης, η
κυριολεξία στην απόδοση των λέξεων και η ορθή διατύπωση σε νεοελληνικό λόγο
λαμβάνονται υπόψη στη βαθμολόγηση των λατινικών.

Τόσο στις γραμματικές όσο και στις συντακτικές παρατηρήσεις ελέγχεται συμφωνία
των απαντήσεων με τους γραμματικούς και συντακτικούς κανόνες. Επειδή, όμως,
ανάμεσα στο βιβλίο των Λατινικών τών Μ. Πασχάλη – Γ. Σαββαντίδη και στη
Λατινική Γραμματική του Αχ. Τζαρτζάνου υπάρχουν διαφορές ως προς την ορολογία
και την ερμηνεία κάποιων γραμματικών και συντακτικών φαινομένων, θεωρούνται
σωστές οι απαντήσεις, είτε ακολουθούν το ένα είτε το άλλο σχολικό βιβλίο.

ΠΡΟΣΟΧΗ

Η αποστήθιση των μεταφράσεων από ορισμένους μαθητές είναι «χαμένος κόπος». Κι
αυτό, γιατί δεν ξέρουν τι ακριβώς μεταφράζουν, ενώ το κείμενο αποτελεί σύνθεση
2-3 διαφορετικών κειμένων. Πολλοί μαθητές δεν δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στον
πλάγιο λόγο, που αποτελεί ένα σημαντικό κεφάλαιο στο λατινικό συντακτικό και
όχι μόνο. Ένα κεφάλαιο, το οποίο δυσκολεύει πολλούς είναι αυτό της
γερουνδιακής έλξης. Οι μαθητές, προκειμένου να μάθουν να κάνουν τη μετατροπή
από ενεργητική σε παθητική σύνταξη, πρέπει να διαβάσουν πολύ καλά, και όσες
φορές χρειαστεί, τις οδηγίες του βιβλίου.

Ας σημειωθεί ότι εμπόδιο για υψηλή βαθμολογία σε προηγούμενες εξετάσεις
αποτέλεσε το συντακτικό φαινόμενο του μαθήματος ΧΧΧΙΙΙ (33).