Διαστάσεις Παράπλευρα κέρδη

Ανεξάρτητη Παλαιστίνη: μια απροσδόκη-τη συνέπεια του πολέμου; (σκίτσο από την Γκάρντιαν)

Ένας από τους λίγους οικουμενικούς νόμους της Ιστορίας είναι ο νόμος των
απροσδόκητων συνεπειών. Ο πόλεμος που έγινε πριν από 17 χρόνια στο Ιράκ είχε
πολλές τέτοιες συνέπειες, η σημαντικότερη των οποίων ήταν η δημιουργία της
ανεξάρτητης Παλαιστίνης «παρά και ενάντια στη θέληση των “γερακιών” της
εποχής».

Χάρις στη συντριπτική τεχνολογική τους υπεροχή, οι αμερικανικές δυνάμεις
κατάφεραν να νικήσουν το 2003 τον Σαντάμ Χουσεΐν. Αν και οι περισσότεροι
Ιρακινοί ενθουσιάστηκαν με την ανατροπή του δικτάτορα, δεν είδαν με καθόλου
καλό μάτι την αποικιακή κυβέρνηση που τους επέβαλε η Ουάσιγκτον, με επικεφαλής
έναν απόστρατο Αμερικανό στρατηγό και με υπουργό Οικονομικών έναν πρώην
διευθυντή της CIA. Επιπλέον, ο μεγάλος αριθμός των θυμάτων και η καταστροφή
των ιερών τόπων του ισλάμ προκάλεσαν την οργή ολόκληρου του αραβικού κόσμου.
Μπορεί οι προβλέψεις του Χόσνι Μουμπάρακ ότι θα γεννηθούν εκατό καινούργιοι
Μπιν Λάντεν να μην επαληθεύτηκαν, εκδηλώθηκαν όμως πολλές τρομοκρατικές
επιθέσεις των ισλαμιστών, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, με αποκορύφωμα την έκρηξη σε
εμπορικό κέντρο του Λονδίνου, τον Νοέμβριο του 2003, όπου σκοτώθηκαν 37 άτομα.

Με το ανθρώπινο, πολιτικό και οικονομικό κόστος της κατοχής του Ιράκ να
αυξάνεται, και με την αμερικανική οικονομία να βυθίζεται σε ύφεση, οι
επικρίσεις εναντίον της κυβέρνησης Μπους πολλαπλασιάστηκαν. Τον Νοέμβριο του
2004, ο Τζωρτζ Μπους έχασε τις εκλογές για λίγες ψήφους (και αφού χρειάστηκε
επανακαταμέτρηση στη Φλόριντα). Και η επόμενη κυβέρνηση έσπευσε να αλλάξει
πολιτική. Απέσυρε τα στρατεύματά της από το Ιράκ, παραδίδοντας τον έλεγχο της
χώρας στους Ιρακινούς και τους Κούρδους, και άσκησε πίεση στην κυβέρνηση Σαρόν
να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τους Παλαιστίνιους. Ο
θάνατος του Γιασέρ Αραφάτ και η ενεργός συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης
συνέβαλαν αποφασιστικά σε εκείνες τις εξελίξεις.

Το 2005 επιτεύχθηκε συμφωνία για ένα ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος, την
οποία κατήγγειλαν τόσο η Χαμάς και οι έποικοι, όσο και ο πρώην υπουργός Αμύνης
Ντόναλντ Ράμσφελντ (που παρομοίασε τον πρόεδρο Σμιθ με τον Τσάμπερλαιν). Ένα
μόνιμο τείχος χώρισε το Ισραήλ από την Παλαιστίνη, εξοργίζοντας τους οπαδούς
της συνύπαρξης των πολιτισμών, επιτρέποντας όμως την οικονομική συνεργασία
μεταξύ των δύο γειτόνων. Το ένα μετά το άλλο, τα αραβικά κράτη αποδέχθηκαν το
δικαίωμα ύπαρξης του Ισραήλ. Μέσα σε μια δεκαετία, οι νέοι και ρεαλιστές
Άραβες ηγέτες άρχισαν να αναδιοργανώνουν τη Μέση Ανατολή, μετατρέποντάς την σε
μια κοινότητα δημοκρατικών κρατών. Το όραμα του Πωλ Γούλφοβιτς έγινε
πραγματικότητα αλλά μέσα από ένα δρόμο που εκείνος ούτε επιθυμούσε ούτε είχε
φανταστεί.

(Από την έκδοση του 2020 του Λεξικού Σύγχρονης Παγκόσμιας Ιστορίας της
Οξφόρδης, όπως τη φαντάστηκε ο ιστορικός Τίμοθυ Γκάρτον Ας με άρθρο του στην Γκάρντιαν).