Διαστάσεις Εγώ, ο προδότης

Μια γερμανική εφημερίδα τούς χαρακτήρισε προδότες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση
αρχίζει να σκέπτεται μήπως δεν είναι και πολύ καλή ιδέα να δεχθεί τις χώρες
τους στις τάξεις της. Ένας από τους προδότες αποφάσισε τώρα να μιλήσει.

«Υποστηρίζεις τον Μπους ή τον Σαντάμ;». «Δεν γίνεται παιχνίδι. Έχουν ήδη νικήσει και οι δύο». (του Αλτάν, από τη «Ρεπούμπλικα»)

Τα ονόματα του Άνταμ Μίχνικ, του Βάτσλαβ Χάβελ και του Γκιόργκι Κονράντ
συνδέθηκαν για πρώτη φορά πριν από 20 χρόνια από τον ιστορικό Τίμοθυ Γκάρτον
Ας. Ο Χάβελ και ο Μίχνικ ήταν στη φυλακή και ο Κονράντ δεν μπορούσε να εκδώσει
κανένα βιβλίο του στην Ουγγαρία, εξαιτίας της λογοκρισίας. Συναντήθηκαν
ελάχιστες φορές. Τους ένωνε, όμως, η αγάπη για την ελευθερία και το μίσος για
τον ολοκληρωτισμό. Ο Ούγγρος έγραφε για την αντι-πολιτική πολιτική. Ο Τσέχος
έγραφε για τη δύναμη των αδυνάτων. Και ο Πολωνός έγραφε για την αυτοοργάνωση
των κοινωνιών. Το 1989, οι χώρες τους λυτρώθηκαν από τον κομμουνισμό. Αλλά η
Ιστορία είναι πονηρή. Και έφερε έτσι τα πράγματα, ώστε δεκατέσσερα χρόνια
αργότερα οι τρεις αυτοί παλιοί (συν)αγωνιστές χαρακτηρίζονται τυφλοί
απολογητές των Ηνωμένων Πολιτειών. Η γερμανική εφημερίδα Die Tageszeitung
μίλησε, μάλιστα, για προδοσία. Ο λόγος είναι η στάση τους απέναντι στον
πόλεμο κατά του Ιράκ.

Πρώην ηγετικό στέλεχος της Αλληλεγγύης και σήμερα διευθυντής της εφημερίδας
Gazeta Wyborcza, ο Μίχνικ δεν μασά τα λόγια του – δεν το έκανε,
άλλωστε, ποτέ. Ο πόλεμος αυτός είναι δίκαιος, γράφει στην εφημερίδα Ελ
Παΐς, όπως ήταν δίκαιος ο πόλεμος της Πολωνίας κατά του Χίτλερ και ο
πόλεμος της Φινλανδίας κατά του Στάλιν. Είναι, όμως, και ένας πόλεμος πολιτικά
δικαιολογημένος, αφού έχει στόχο την ανατροπή ενός τυράννου που στηρίζει τη
διεθνή τρομοκρατία και προσπαθεί να αποκτήσει όπλα μαζικής καταστροφής. Οι
διαδηλώσεις που γίνονται σε όλο τον κόσμο είναι σεβαστές και χρήσιμες, αφού
οδηγούν τη διεθνή κοινή γνώμη στην αμφισβήτηση της εξουσίας. Εκείνος, όμως,
που πίστευε πάντα ότι όλες οι δικτατορίες, όποιο χρώμα και αν έχουν, είναι
αποτρόπαιες, εκείνος που έλεγε ότι δεν υπάρχουν βασανιστήρια δεξιά και
αριστερά, προοδευτικά και αντιδραστικά, εκείνος, που τον χαρακτήρισαν προδότη
στη χώρα του πολύ προτού υιοθετήσει σήμερα αυτόν τον χαρακτηρισμό η Die
Tageszeitung, δεν μπορεί να εξισώσει τον Μπους με τον Σαντάμ, όπως δεν
μπορεί να εξισώσει τον Πούτιν με τον Στάλιν ή τον Σαρόν με τους ηγέτες της
Χαμάς. Διαφωνεί με την πολιτική του Μπους – πιστεύει, όμως, ότι η αμερικανική
δημοκρατία, εμπλουτισμένη από τα μαθήματα του μακαρθισμού και του Ουότεργκεϊτ,
θα μπορέσει να αντισταθεί στη δηλητηρίαση της ανοιχτής κοινωνίας. Και θεωρεί
πως ο μεγαλύτερος κίνδυνος σήμερα είναι η τρομοκρατία των φανατικών
ισλαμιστών.

Μπορεί κανείς να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει με τον Άνταμ Μίχνικ – και είναι
βέβαιο ότι οι περισσότεροι θα διαφωνήσουν. Η κατάθεση των απόψεών του, όμως,
είναι πολύτιμη. Επειδή σπάει το τείχος της μονολιθικότητας. Και συμβάλλει στην
ανάπτυξη ενός διαλόγου, που είναι σήμερα πιο αναγκαίος από ποτέ.