Δεν θέλουν κουρδικό κράτος

Για εντελώς διαφορετικούς λόγους – και με σαφώς διαφορετική ρητορική –
Αθήνα και Άγκυρα αντιτάσσονται στη δημιουργία ενός ανεξάρτητου κουρδικού
κράτους μετά τη λήξη του πολέμου. Φυσικά, αμφότερες είναι εξαιρετικά
προσεκτικές όταν χρησιμοποιούν τον όρο «αυτονομία» για τους Κούρδους, διότι σε
αυτήν την περίπτωση εννοούν πράγματι διαφορετικά πράγματα.

Οι Κούρδοι του Βόρειου Ιράκ έχουν ανταλλάξει την υποστήριξή τους στους Αμερικανούς με την υπόσχεση δημιουργίας κουρδικού κράτους, πράγμα που πανικοβάλλει τους Τούρκους

Η τουρκική αντίθεση είναι εύκολα εξηγήσιμη – υπάρχει πάντα ο φόβος της
«κουρδικής τρομοκρατίας» ή ακόμη και της δημιουργίας ενός εχθρικού κράτους στα
σύνορα της Τουρκίας, τη στιγμή που έτσι κι αλλιώς η Άγκυρα έχει αντιθέσεις και
εκκρεμότητες με όλους της τους γείτονες. Επιπλέον, εάν αυτό το νέο εχθρικό
κράτος έχει δικαιώματα στο Κιρκούκ και τη Μοσούλη, τότε θίγονται ευθέως τα
τουρκικά συμφέροντα. Ας μην ξεχνάμε ότι μέχρι πριν από λίγους μόλις μήνες,
επίσημη γραμμή της Τουρκίας και των στρατηγών ήταν πως το Βόρειο Ιράκ, με
αυτές τις δύο πόλεις, συνιστά «τουρκικό έδαφος».

Η Αθήνα. Η αντίθεση της Αθήνας, η οποία τα τελευταία 24ωρα έχει
κατεβάσει πολύ τους τόνους, ασφαλώς δεν είναι υπόθεση αρχής μόνο – ότι,
δηλαδή, εν γένει είναι, όπως και η Ευρώπη, κατά της επαναχάραξης των συνόρων.
Έχει να κάνει και με την αντίληψή της για τον τρόπο επίτευξης ειρήνης με τη
γείτονα:

Ήδη από την εποχή του Γιάννου Κρανιδιώτη και της έναρξης των ενταξιακών
διαπραγματεύσεων Ε.Ε. – Κύπρου, αλλά πολύ πιο έντονα μετά τον Μάρτιο του ’99
και την κρίση Οτζαλάν, η ελληνική κυβέρνηση πίστευε στο εξής δόγμα: πως όλα
της τα συμφέροντα περνούν και διασφαλίζονται από την Ένωση. Έτσι, η ένταξη της
Κύπρου θα επέφερεσυν τω χρόνω και την επίλυση του Κυπριακού, αφού και η
Τουρκία θέλει την ένταξή της στην Ευρώπη. Αντιστοίχως, τα προβλήματα στο
Αιγαίο – και, κυρίως, οι μονομερείς διεκδικήσεις της άλλης πλευράς – θα
επιλύονταν με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο εφόσον η Άγκυρα ήθελε να προχωρήσει
η ενταξιακή της πορεία. Γι’ αυτό εξάλλου, υπάρχει και στα συμπεράσματα του
Ελσίνκι η σχετική παράγραφος για την προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της
Χάγης.

Όλη αυτή η πολιτική, που μέχρι στιγμής έχει επιφέρει τουλάχιστον ένα θετικό
αποτέλεσμα, την ένταξη της Κύπρου, προϋποθέτει πως πράγματι η Άγκυρα είναι
προσανατολισμένη στην Ευρώπη και αντιλαμβάνεται το μέλλον της ως κομμάτι της
ευρωπαϊκής οικογένειας.

Το ναυάγιο της Χάγης. Η Τουρκία, όμως, δεν έμεινε καθόλου σταθερή σε
αυτήν την επιλογή της, με ευθύνη ενδεχομένως και της Ευρώπης. Έτσι, οδηγώντας
σε ναυάγιο τις συνομιλίες της Χάγης για το Κυπριακό, έδωσε το πρώτο σημάδι πως
δεν είναι διατεθειμένη να κάνει τα πάντα χάριν της ένταξης. Ο πόλεμος των
Αμερικανών κατά του Ιράκ ενίσχυσε περισσότερο τον αντιευρωπαϊσμό που ήδη
διαφαινόταν στην τουρκική ηγεσία – είτε λέγεται κυβέρνηση Ερντογάν είτε στρατηγοί.

Νέα σχέδια. Όπως και να έχει, η Άγκυρα βρέθηκε να διαπραγματεύεται με
τους Αμερικανούς για τις βάσεις και τον εναέριο χώρο αρχικά και για το Βόρειο
Ιράκ στη συνέχεια. Και επειδή από τις συνομιλίες αυτές οι Τούρκοι στρατηγοί
κάθε άλλο παρά έβγαλαν το συμπέρασμα ότι αποκλείεται η ίδρυση κουρδικού
κράτους – αντιθέτως, υπάρχουν πληροφορίες για δοσμένη υπόσχεση προς τους
Κούρδους – ετοίμασαν τα δικά τους σχέδια: συσσώρευση δυνάμεων στα σύνορα με το
Ιράκ, με απομάκρυνση, λόγου χάρη, από τον Έβρο, ημιεπίσημη διείσδυση αριθμού
εντός των συνόρων και φραστικές απειλές από την κεντρική διοίκηση.

Έτσι, όμως, είναι ορατό το ενδεχόμενο να ξεσπάσει ένα ακόμη ακήρυκτος πόλεμος
μεταξύ Τουρκίας και Κούρδων. Ως εκ τούτου, η απομάκρυνση της Τουρκίας από την
ευρωπαϊκή προοπτική θα παίρνει όλο και πιο οριστικό χαρακτήρα, τινάζοντας στον
αέρα, αντιστοίχως, και την έως τώρα ελληνική στρατηγική έναντι της γείτονος: η
Ελλάδα δεν θα μπορεί να υπολογίσει στις ελπίδες της Τουρκίας για ένταξη ούτε
για την επίλυση του Κυπριακού ούτε για την ειρήνη στο Αιγαίο.

Να μην τα σπάσουμε με τους Αμερικανούς

Το δίλημμα για την ελληνική κυβέρνηση από τις τελευταίες εξελίξεις στο Βόρειο
Ιράκ είναι «πώς αντιδρούμε στην κουρδική παράμετρο». Κι εδώ, φυσικά, υπάρχουν
δύο απόψεις.

Η μια λέει ότι αντιτασσόμαστε ως Ελλάδα και ως Ένωση στη δημιουργία κουρδικού
κράτους, προκειμένου να κατασιγάσουν οι φόβοι της Τουρκίας. Η άλλη λέει πως
έτσι κι αλλιώς η τράπουλα στην περιοχή θα μοιραστεί από τους Αμερικανούς και
αν αυτοί έχουν αποφασίσει πως απαιτείται κουρδικό κράτος, δεν είναι και πολύ
σώφρον να τους αντιτάσσεται μια χώρα με ανοικτά εθνικά θέματα.

Λέγεται, μάλιστα, χαρακτηριστικά, πως έτσι όπως πάνε τα πράγματα, σε μια εν
δυνάμει κρίση στο Αιγαίο ουδείς πρόκειται να καλέσει την Ένωση να παρέμβει.
Όλοι, μα όλοι, θα προστρέξουν στους Αμερικανούς (κάτι που έχει γίνει στο
παρελθόν).

Έτσι, η υπό διαμόρφωση νέα «ρεάλ πολιτίκ» της Αθήνας έχει τουλάχιστον ένα
κρατούμενο: πρέπει, για τα δικά μας εθνικά συμφέροντα, να μην τα σπάσουμε με
τους Αμερικανούς.