ΧΑΡΛΑΝ ΟΥΛΜΑΝ «Ρίξτε τη “μητέρα όλων των βομβών”»

Λέγεται Χάρλαν Ούλμαν. Είναι ο άνθρωπος που εφηύρε και ανέπτυξε την τεχνική
του «Σοκ και Δέος» («Shock and Awe»), αν και θα προτιμούσε αυτή η τεχνική να
εφαρμοστεί σε έναν πόλεμο που θα γινόταν με την έγκριση του ΟΗΕ.

Πυκνός καπνός υψώνεται πίσω από ένα από τα παλάτια του Σαντάμ στη Βαγδάτη

Με αυτήν την τεχνική, λέει στα ΝΕΑ, οι ΗΠΑ μπορούν να πετύχουν «γρήγορη
επικράτηση» σε όποιον πόλεμο αποφασίσουν να κάνουν. Τι καλά που θα ήταν – λέει
με περισσό κυνισμό – να χρησιμοποιούσαμε τώρα τη “μητέρα όλων των βομβών” και
να τελειώναμε…

Έχετε γράψει ένα βιβλίο, με τίτλο «Shock and Awe», όπου πρωτοεισαγάγατε τον
όρο «Σοκ και Δέος». Βασιζόταν σε μια μελέτη για «ταχεία επικράτηση» την οποία
εσείς, μαζί με άλλους κορυφαίους πρώην στρατιωτικούς παράγοντες, εκπονήσατε
για λογαριασμό του Πενταγώνου. Το «Σοκ και Δέος» είναι απλώς μια ακόμα τεχνική
ή αλλάζει ριζικά τον τρόπο διεξαγωγής του σύγχρονου πολέμου;

«Κατά βάση, πρόκειται για μια πολεμική φιλοσοφία που έχει ως βασικό της στόχο
να κάμψει τη θέληση του εχθρού να αντισταθεί. Σύμφωνα με αυτή τη φιλοσοφία, ο
εχθρός μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, γρήγορα, και αποφασιστικά, με
τις ελάχιστες δυνατές δυνάμεις, με τις ελάχιστες δυνατές απώλειες, με το
λιγότερο δυνατό οικονομικό κόστος – εφόσον έχεις σοκάρει και τρομάξει τόσο τον
εχθρό, ώστε ξέρει ότι δεν έχει καμία ελπίδα, εάν αντισταθεί. Αυτή η τεχνική
απαιτεί χρήση συντριπτικής βίας και ισχύος, γρήγορα και αποτελεσματικά. Και
γι’ αυτό θεωρώ ότι ταιριάζει ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, καθώς διαθέτουν αυτά τα πολύ
εξελιγμένα όπλα, με τα οποία μπορούν να επιτευχθούν τα συντριπτικά επίπεδα
βίας και ισχύος.

Πολλοί λένε ότι η εκστρατεία του «Σοκ και Δέος» δεν αποδίδει τους καρπούς
που αναμένονταν. Τίς πταίει;

«Κατ’ αρχάς, δεν πιστεύω στην αποτελεσματικότητα αυτού που συμβαίνει τις
τελευταίες ημέρες – του διαρκούς βομβαρδισμού της Βαγδάτης. Ιστορικά, μάλιστα,
έχει αποδειχθεί αναποτελεσματική αυτή η τακτική. Εάν ήμουν εγώ επικεφαλής
αυτού του πολέμου στο Ιράκ, θα χρησιμοποιούσα φυσικά την τεχνική που εγώ
ανέπτυξα, αλλά δεν θα έπληττα στρατηγικούς στόχους, όπως κάνουν τώρα οι
αμερικανικές δυνάμεις. Θα έπληττα ταυτόχρονα στρατιωτικούς και πολιτικούς
στόχους, αλλά πάνω απ’ όλα στρατιωτικούς στόχους».

Όπως;

«Πριν από λίγες ημέρες έμαθα ότι το αρχηγείο του κόμματος Μπάαθ του Σαντάμ
Χουσεΐν στη Βασόρα δεν είχε βομβαρδιστεί ακόμα. Δηλαδή, τι περίμεναν για να το
βομβαρδίσουν; Αυτό θα ήταν από τους πρώτους στόχους που θα βομβάρδιζα,
φροντίζοντας μάλιστα να το βομβαρδίσω τη στιγμή που θα βρίσκονταν μέσα και
μέλη του κόμματος. Αυτό είναι “Σοκ και Δέος”. Μακάρι να μπορούσαμε να
χρησιμοποιήσουμε εδώ, στο Ιράκ, τη “μητέρα όλων των βομβών”, να τελειώναμε μια
και καλή. Θα πάθαιναν όλοι τέτοιο σοκ, που ούτε ο στρατός θα αντιστεκόταν,
ούτε οι πολίτες. Γρήγορα, χωρίς παρατεταμένες μάχες, χωρίς σφαγές αμάχων,
χωρίς οδομαχίες, θα είχαμε τελειώσει».

Θεωρείτε ότι το Πεντάγωνο έχει κάνει λάθη στον τρόπο με τον οποίο έχει
εφαρμόσει την τεχνική σας του «σοκ και δέος»;

Νομίζω ότι ένα βασικό μας λάθος ήταν που θεωρήσαμε ότι ο Σαντάμ Χουσεΐν θα
ήταν απροετοίμαστος. Μπορεί να είναι σατανικός, αλλά ηλίθιος δεν είναι.
Επίσης, ήταν λάθος μας που πήραμε ως δεδομένο ότι οι Ιρακινοί δεν θα
αντισταθούν. Αυτός ο πόλεμος σήμερα έχει βγάλει στην επιφάνεια, με έντονο
τρόπο, τον πατριωτισμό και τον εθνικισμό των Ιρακινών και αυτός ο παράγοντας
νομίζω ότι θα είναι που θα κρίνει την αληθινή έκβαση αυτού του πολέμου. Γιατί,
ότι θα κερδίσουν οι ΗΠΑ είναι βέβαιο, μπορεί όμως αυτή η νίκη να είναι
καταστροφική».

Ποιες προϋποθέσεις πρέπει να συντρέχουν για να είναι αυτή η νίκη
καταστροφική;

«Πολιτικά καταστροφικό θα ήταν για την αμερικανική κυβέρνηση το ακόλουθο
σενάριο: Πρώτον, να γίνει πολιορκία της Βαγδάτης, κατά την οποία οι πολίτες
της θα προβάλουν ισχυρή αντίσταση, άρα θα σκοτωθούν πολλοί άμαχοι αλλά και
πολλοί πολίτες, οι οποίοι πιθανόν να πάρουν τα όπλα για να υπερασπιστούν τα
σπίτια τους. Και δεύτερον, να τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράκ χωρίς συνταρακτικές
αποδείξεις ότι το Ιράκ διαθέτει όπλα μαζικής καταστροφής.

Υπάρχουν, πράγματι, παράγοντες στη σημερινή αμερικανική κυβέρνηση που
«οραματίζονται» συνέχεια των πολέμων για περαιτέρω εδραίωση της αμερικανικής
υπερδύναμης;

«Ναι. Πρόσφατα, μάλιστα, η αμερικανική κυβέρνηση φέρεται να προσέθεσε μία
ακόμα χώρα στον “άξονα του κακού”: τη Συρία. Επόμενοι στόχοι θα είναι, λοιπόν,
η Συρία, το Ιράν και η Βόρεια Κορέα. Εάν αυτό το σενάριο γίνει πραγματικότητα,
είναι επικίνδυνο. Δεν πρέπει, λοιπόν, με τίποτα να υλοποιηθεί».

Οι παλλακίδες του Κινέζου αυτοκράτορα

«Θέλετε να σας πω ένα κλασικό παράδειγμα της τεχνικής του “Σοκ και Δέος”; Ένα
παράδειγμα όπου η τεχνική αυτή εφαρμόστηκε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και
γι’ αυτό πέτυχε τον αντικειμενικό της στόχο πλήρως;», με ρωτάει ο Χάρλαν
Ούλμαν. Συνεχίζει: «Πρόκειται για τον θρύλο με τον αρχαίο Κινέζο συγγραφέα
Σουν Τζου, ο οποίος γύρω στο 500 π.Χ. χάρασσε στρατηγική. Αυτός λοιπόν, κάποια
στιγμή, επρόκειτο να διοριστεί στρατηγός από τον αυτοκράτορα της Κίνας. Ο
αυτοκράτορας όμως, πριν τον διορίσει, του ζήτησε να διδάξει στις παλλακίδες
του πώς να βαδίζουν στρατιωτικά. Γιατί, του είπε, εάν μπορείς αυτό να το
πετύχεις, μπορείς να πετύχεις οτιδήποτε. Όταν ο Σουν Τζου διέταξε τις
αυτοκρατορικές παλλακίδες να βαδίσουν στρατιωτικά, εκείνες γέλασαν
κοροϊδευτικά. Τότε ο Σουν Τζου φώναξε την πρώτη παλλακίδα και της έκοψε το
κεφάλι. Αμέσως, όλες τους άρχισαν να βαδίζουν στρατιωτικά, σαν να ήταν
κανονικοί στρατιώτες. Αυτό είναι ένα αρχαίο παράδειγμα του πόσο αποτελεσματική
μπορεί να είναι η πολεμική τεχνική τού “Σοκ και Δέος”».

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ

Ο άνθρωπος που επινόησε το δόγμα του «Σοκ και Δέος»

Ο Χάρλαν Ούλμαν είναι ο άνθρωπος που επινόησε το δόγμα του «Σοκ και Δέος», το
οποίο υιοθέτησε το Πεντάγωνο στον πόλεμο με το Ιράκ. Είναι κορυφαίο στέλεχος
του Center of Strategic and International Studies, διευθυντής των πολιτικών,
στρατιωτικών και στρατηγικών προγραμμάτων του. Διευθύνει, επίσης, εταιρείες
που ειδικεύονται στην υψηλή τεχνολογία. Συγγραφέας πολλών βιβλίων, μεταξύ των
οποίων το «Unfinished Business: Afghanistan, the Middle East and Beyond» που
εκδόθηκε πέρυσι, έχει πολεμήσει στο Βιετνάμ και στον πρώτο Πόλεμο του Κόλπου,
ενώ έχει διατελέσει και σύμβουλος αμερικανικών κυβερνήσεων.