ΟΔΗΓΟΣ ΚΑΤΑΘΕΣΕΙΣ Αποδόσεις με ρίσκο αλλά εγγυημένο κεφάλαιο

Αντίδοτο στα μικρά επιτόκια καταθέσεων και στη μεγάλη πτώση των μετοχών
βρίσκουν οι τράπεζες προσφέροντας στους αποταμιευτές «διέξοδο» με τα προϊόντα
εγγυημένου κεφαλαίου. Πρόκειται για συνδυασμό καταθέσεων και άλλων επενδύσεων
με ρίσκο. Για τον λόγο αυτό, η απόδοσή τους εξαρτάται από την πορεία της
επένδυσης με ρίσκο

Το μεγαλύτερο μέρος του κεφαλαίου τοποθετείται σε σίγουρες επενδύσεις
(π.χ. προθεσμιακές καταθέσεις), με αποτέλεσμα να εγγυώνται το κεφάλαιο στον
αποταμιευτή. Το κομμάτι της επένδυσης με ρίσκο μπορεί να έχει σχέση με δείκτη
χρηματιστηρίου, με συναλλαγματική ισοτιμία, με αμοιβαία κεφάλαια κ.λπ.

Όταν ένας αποταμιευτής επιλέξει ένα προϊόν εγγυημένου κεφαλαίου έναντι μιας
άλλης τοποθέτησης χωρίς ρίσκο (π.χ. κατάθεση), αναλαμβάνει στην ουσία μόνο
έναν κίνδυνο: να μην πάει τελικά καλά η επένδυση και να πάρει μόνο το
κεφάλαιο. Σε αυτή την περίπτωση «έχασε» τον τόκο – έστω και μικρό – που θα
έπαιρνε εάν είχε προτιμήσει την απλή κατάθεση. Πρόσφατα μεγάλες (π.χ. Εθνική,
Εμπορική) και μικρότερες τράπεζες (π.χ. Novabank) ανακοίνωσαν τη δημιουργία
και προσφορά (για μικρό διάστημα) προϊόντων εγγυημένου κεφαλαίου με αποδόσεις
που μπορεί να φτάσουν μέχρι 5% (και σε ένα προϊόν μέχρι 13,80% υπό
προϋποθέσεις), παράλληλα με τη συνεχή προσφορά παρόμοιων καταθετικών προϊόντων
(π.χ. Alpha Bank, Πειραιώς, Eurobank, OmegaBank κ.λπ.). Η διάρκειά τους
κυμαίνεται από μερικούς μήνες (συνήθως από 3 μήνες) και φτάνει μέχρι μερικά
χρόνια (συνήθως δύο χρόνια). Συνήθως για να αγοράσει ένας αποταμιευτής ένα
προϊόν εγγυημένου κεφαλαίου απαιτούνται κεφάλαια άνω των 3.000 ευρώ.

Απόδοση πάνω από 10%

Παρόμοια προϊόντα που είχαν διατεθεί από τις αρχές του 2000, μέχρι τον Ιούλιο
του 2002 είχαν προσφέρει (τα περισσότερα) ετήσια απόδοση άνω του 10%, ενώ τα
υπόλοιπα προσέφεραν μόνο το κεφάλαιο. Σήμερα, μολονότι η γκάμα των προϊόντων
αυτών είναι μεγαλύτερη και συνδέονται με διάφορες επενδύσεις (ισοτιμίες,
μετοχές του εξωτερικού κ.λπ.) θεωρούνται ως «επιτυχημένα» εφόσον καταφέρουν να
προσφέρουν στη λήξη τους γύρω στο 4-5%. Δηλαδή λίγο πάνω από τον πληθωρισμό.

Οι τράπεζες ξεκίνησαν να δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά των προϊόντων
εγγυημένου κεφαλαίου κυρίως από το 2000 και σήμερα εκτιμάται ότι η
συγκεκριμένη αγορά στην Ελλάδα ανέρχεται σε 2 με 3 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με
στοιχεία από τέσσερις μεγάλες τράπεζες (τρεις ελληνικές και μία ξένη), από τις
αρχές του 2000 μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2002 είχαν λήξει 88 προϊόντα
εγγυημένου κεφαλαίου, τα οποία δημιουργήθηκαν την τελευταία διετία. Πρόκειται
για τις τράπεζες Εθνική, Alpha Bank, EFG Eurobank Ergasias και Citibank. Από
τα 88 προϊόντα που είχαν λήξει, τα 64 είχαν προσφέρει το κεφάλαιο και επιπλέον
μία απόδοση που ξεπερνά σε ετήσια βάση το 10%. Τα υπόλοιπα 24 προϊόντα είχαν
προσφέρει μόνο το κεφάλαιο.

Πού απευθύνονται

Τα προϊόντα αυτά απευθύνονται σε επενδυτές με μεσομακροπρόθεσμο επενδυτικό
ορίζοντα που επιθυμούν να έχουν πρόσβαση στις μεγαλύτερες διεθνείς
κεφαλαιαγορές, με ταυτόχρονη εξασφάλιση του κεφαλαίου τους και δυνατότητα
αποδόσεως υψηλότερης από τις προκαθορισμένες αποδόσεις άλλων παραδοσιακών
επενδύσεων. Στα προϊόντα αυτά δίνεται η δυνατότητα στους επενδυτές να
επιλέξουν τον βαθμό του κινδύνου που είναι πρόθυμοι να αναλάβουν, όπως και τη
διάρκεια της επένδυσης.

Τι πρέπει να προσέξετε στα σύνθετα προϊόντα

Εκτός από τα απλά καταθετικά προϊόντα, όπως είναι οι προθεσμιακές
καταθέσεις ή οι καταθέσεις ταμιευτηρίου, υπάρχουν και άλλα αποταμιευτικά
προϊόντα που συνδυάζουν την κατάθεση με διάφορα είδη επενδύσεων. Συνήθως
αποκαλούνται σύνθετα τραπεζικά προϊόντα, όπως είναι, για παράδειγμα, τα
προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου, των οποίων η απόδοση προσδιορίζεται βάσει
πορείας άλλων επενδύσεων και δεικτών. Ανάλογα με το είδος της επένδυσης με την
οποία συνδέονται προσδιορίζεται ο χαρακτήρας του προϊόντος (π.χ. με κίνδυνο,
εγγυημένου κεφαλαίου κ.λπ.).

Στα προϊόντα αυτά ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να ζητά πληροφορίες ώστε να
μπορεί να ξεχωρίζει τα αμιγώς καταθετικά και τα αμιγώς επενδυτικά προϊόντα.
Επίσης να ζητά πληροφορίες σχετικά με το πώς προκύπτει η απόδοση και να μπορεί
να συγκρίνει τις αποδόσεις μεταξύ ομοειδών προϊόντων.

Τραπεζικά στελέχη συμβουλεύουν τους αποταμιευτές να ζητούν:

* Την ετήσια απόδοση του προϊόντος, ανεξαρτήτως της διάρκειάς του (π.χ.
τριών μηνών ή 2 ετών κ.λπ.).

* Τους παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η απόδοση των προϊόντων αυτών
(π.χ. δείκτες χρηματιστηρίων, συναλλαγματική ισοτιμία κ.λπ.).

* Δύο τουλάχιστον παραδείγματα: ένα για την καλύτερη περίπτωση και ένα για
τη χειρότερη.

Πως λειτουργούν

Η EFG Eurobank Ergasias εξηγεί με ένα παράδειγμα τον τρόπο δημιουργίας
προϊόντων εγγυημένου κεφαλαίου. Ας υποθέσουμε ότι το αρχικό κεφάλαιο επένδυσης
είναι 100 ευρώ και ότι οι προεξοφλημένοι τόκοι της περιόδου επένδυσης (οι
τόκοι που θα προκύψουν στη συνέχεια) είναι 4 ευρώ. Τον τόκο που θα καταβληθεί
τον θεωρούμε ως δεδομένο και τον αφαιρούμε από το κεφάλαιο. Άρα τα 100 ευρώ
γίνονται 96. Τότε 96 ευρώ τοποθετούνται σε μία προθεσμιακή κατάθεση
σχεδιασμένη με τέτοιο τρόπο ώστε στη λήξη της επένδυσης να επιστρέψει 100 ευρώ
(το αρχικό κεφάλαιο). Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται το κεφάλαιο. Τώρα η
τράπεζα ασχολείται με το κομμάτι της απόδοσης χρησιμοποιώντας τα 4 ευρώ που
«παρακράτησε». Για να πετύχει απόδοση τα επενδύει σε κάποια τοποθέτηση με
ρίσκο. Έτσι κι αλλιώς, το κεφάλαιο έχει κατοχυρωθεί. Για τον λόγο αυτό, το
υπόλοιπο (4 ευρώ) τοποθετείται σε αγορά παραγώγων και συγκεκριμένα,
δικαιωμάτων προαίρεσης (οptions), τα οποία σχεδιάζονται με τέτοιο τρόπο, ώστε
να επιτευχθεί η υπεραπόδοση. Η πολυπλοκότητα των προϊόντων για τις τράπεζες
βρίσκεται στην αντιστάθμιση του κινδύνου των δικαιωμάτων (options).