[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Ο πόλεμος έγινε τελικά πραγματικότητα. Ούτε ο ΟΗΕ ούτε η Ευρώπη μπόρεσαν
τελικά να αποτρέψουν τις Ην. Πολιτείες της νεο-συντηρητικής κυβερνώσας ομάδας
να προχωρήσουν στην πολεμική επιχείρηση. Η στρατηγική για την αναδιάταξη του
διεθνούς συστήματος και η εφαρμογή του νέου στρατιωτικού δόγματος για
«προληπτική δράση» (preemptive action) άρχισαν και το πιθανότερο είναι ότι θα
συνεχισθούν. Επομένως το Ιράκ είναι η πρώτη αλλά όχι η τελευταία πράξη της
νέας αμερικανικής πολιτικής. Ο κόσμος γίνεται έτσι περισσότερο ασταθής και
απρόβλεπτος. Οι νεο-συντηρητικές ΗΠΑ δεν θέλουν να δεχθούν κανέναν
«περιορισμό» και καμιά «πειθαρχία» που συνεπάγεται το Διεθνές Δίκαιο και η
συμμετοχή σε διεθνείς συλλογικούς θεσμούς. Βρισκόμαστε έτσι μπροστά σε ριζική
ανατροπή του διεθνούς συστήματος όπως διαμορφώθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο
Πόλεμο. «Βιώνουμε τη διάλυση του διεθνούς συστήματος» γράφει ο Τ. Judt στο
τελευταίο τεύχος του «New York Review of Books».

Πώς μπορούν να αποτραπούν οι ολέθριες συνέπειες που συνεπάγεται η διάλυση
αυτή; Δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις, καθώς έχουν κλονισθεί βασικές δομικές
ισορροπίες με την ανάδειξη ενός μόνου κέντρου εξουσίας με συντριπτική
στρατιωτική υπεροχή (ΗΠΑ). Η Ευρώπη όμως, παρά τις διαιρέσεις και διχογνωμίες
της, πρέπει και μπορεί να αντιδράσει. Να αντιδράσει με τη διαμόρφωση μιας
περισσότερο συνεκτικής και αποτελεσματικής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής
άμυνας. Η πρόσφατη εμπειρία πιστοποιεί ωστόσο ότι η προοπτική για την ανάπτυξη
της κοινής εξωτερικής πολιτικής με τη συμμετοχή όλων των κρατών-μελών είναι
πρακτικά αδύνατη. Κάθε φορά που μια τέτοια πολιτική θα έρχεται σε αντίθεση με
επιλογές των ΗΠΑ, κάποιες χώρες-μέλη θα θυσιάζουν την Ευρώπη και θα
συντάσσονται με τις ΗΠΑ. Επομένως, η μόνη δυνατή στρατηγική είναι η Ευρωπαϊκή
΄Ενωση να προχωρήσει στη διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής
ένωσης με τις χώρες-μέλη εκείνες που θέλουν και μπορούν να δεσμευθούν για κάτι
τέτοιο, ιδιαίτερα εν όψει της διεύρυνσης. Η δημιουργία δηλαδή ενός πυρήνα
(κατά το αρχικό πρότυπο του Σένγκεν) φαίνεται να είναι η μόνη ρεαλιστική
επιλογή και τελικά καθήκον για την Ευρώπη.

Ο Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και
πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ)