Ανησυχίες για την τουρκική στροφή

Στη γενική ανησυχία της κυβέρνησης και του υπουργείου Εξωτερικών για τις
επιπτώσεις του πολέμου στην Ελλάδα, προσετέθη ήδη μία ακόμη παράμετρος: το
βάσιμο ενδεχόμενο να εισβάλουν στο Βόρειο Ιράκ στρατιωτικές δυνάμεις της
Τουρκίας, δημιουργώντας νέα δεδομένα για την περιοχή, αλλά και για τις
ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου με
τον Πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη, συμφωνήθηκε πως πράγματι δημιουργείται ένας
ακόμη κίνδυνος στην περιοχή και η κατάσταση πρέπει να παρακολουθείται με τη
μέγιστη δυνατή προσοχή. Παράλληλα, όμως, συμφωνήθηκε ότι δεν είναι προς όφελος
της Αθήνας, αλλά και της προεδρίας, να βγει η ελληνική κυβέρνηση επισπεύδουσα
την καταδίκη. Εξ ου και δόθηκε εντολή στον κυβερνητικό εκπρόσωπο Χρήστο
Πρωτόπαπα, να υιοθετήσει στάση «συγκρατημένης αυστηρότητας και
προειδοποίησης». Εάν, ωστόσο, επιβεβαιωθεί η εισβολή των τουρκικών δυνάμεων, η
«Αθήνα θα προχωρήσει σε ευθεία καταγγελία, καθώς θα παραβιάζονται αποφάσεις
τόσο του ΟΗΕ, όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Αυτοσυγκράτηση»

Την ίδια στιγμή, πάντως, την «αυτοσυγκράτηση» της ελληνικής προεδρίας δεν
συμμερίζονται άλλες χώρες της Ένωσης – απ’ αυτές, μάλιστα, που εντάσσονται
στον «σκληρό πυρήνα» του αντιπολεμικού μπλοκ. Πέραν της Γερμανίας, που
απείλησε να φέρει το θέμα στο ΝΑΤΟ, ο Βέλγος υπουργός Εξωτερικών Λουί Μισέλ,
ευθέως είπε ότι εάν η Τουρκία τολμήσει να εισβάλει στο Βόρειο Ιράκ, θα πρέπει
να ξεχάσει κάθε προοπτική της ένταξης στην Ένωση.

Για το εάν η Άγκυρα θα προχωρήσει με την – διακηρυγμένη – πρόθεσή της να
«εξασφαλίσει ότι δεν θα υποστεί τρομοκρατικές ενέργειες», όπως ονομάζει την
εισβολή των στρατευμάτων της, κρίσιμη θεωρείται η χθεσινοβραδινή διαβούλευση
Αμερικανών και Τούρκων αξιωματούχων στην Άγκυρα. Η Ουάσιγκτον φέρεται κατ’
αρχήν δυσαρεστημένη με την προοπτική να αποκτήσουν δικαιώματα οι Τούρκοι στο
Βόρειο Ιράκ. Ωστόσο, για τους παροικούντες την Ιερουσαλήμ είναι γνωστό ότι οι
ΗΠΑ, στο αρχικό «πακέτο» που είχαν προτείνει στην Άγκυρα για να εξασφαλίσουν
τη συνεργασία της στον πόλεμο, είχαν προσφέρει μέχρι και συνδιαχείριση των
πετρελαίων της Μοσούλης και του Ιρκούκ.

Διπλωματικές πηγές στο υπουργείο Εξωτερικών εκτιμούσαν πως, με τριγμούς ή μη,
θα επέλθει κάποιος τρόπος συνεννόησης μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας. Και η προοπτική
αυτή – που δεν γεννήθηκε φυσικά χθες – είναι που έχει δώσει στην Άγκυρα
την…. άνεση να γυρίσει την πλάτη της στην Ευρώπη.

Σημάδια… περιφρόνησης

Τα πρώτα σημάδια αυτής της τουρκικής περιφρόνησης προς τις Βρυξέλλες είχαν ήδη
διαφανεί από το ναυάγιο της Χάγης, όταν η αδιαλλαξία Ντενκτάς, με τη σύμφωνη
γνώμη της Άγκυρας, οδήγησε σε καταδίκη το σχέδιο Ανάν. Τουρκικές πηγές
αντιτείνουν πως, ανεξαρτήτως πολέμου, υπάρχουν πλέον σοβαρές αμφιβολίες στην
Άγκυρα για το κατά πόσο η Ένωση είναι διατεθειμένη να δώσει «κάτι παραπάνω»
στην Τουρκία – για παράδειγμα, την ημερομηνία έναρξης ενταξιακών
διαπραγματεύσεων. Και αυτό, διότι οι Τούρκοι γνωρίζουν – όπως και όλοι οι
Ευρωπαίοι – ότι οι κοινωνίες των χωρών-μελών δεν βλέπουν με καθόλου καλό μάτι
την ένταξη της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή «οικογένεια».

Συνεργάτες του κ. Παπανδρέου θεωρούν πως εφόσον υπάρξει επαναχάραξη συνόρων
στο Ιράκ, η Τουρκία θα έχει «αποχαιρετήσει» οριστικά την ευρωπαϊκή της
προοπτική. Βασιζόμενη σε μια «συστοίχιση» με τους Αμερικανούς, που θα
προβλέπει ένα επιβλεπόμενο από τις τουρκικές δυνάμεις κουρδικό προτεκτοράτο,
αλλά και το δίπτυχο Μοσούλη – Ιρκούκ, θα επιστρέψει σε πολιτική «περιφερειακής
υπερδύναμης». Κι αυτό, λένε οι ίδιες πηγές, δεν μπορεί παρά να σημαίνει μαύρες
ημέρες για το Κυπριακό και το Αιγαίο – προϋποθέσεις που, μαζί με τα ανθρώπινα
δικαιώματα των Κούρδων, έχει θέσει η Ένωση.

Ερωτήματα

Το ερώτημα που προκύπτει για την ελληνική κυβέρνηση, είναι εάν κι αυτή με τη
σειρά της θα πρέπει να προχωρήσει σε ευθεία απάντηση της τουρκικής
προκλητικότητας – είτε αυτή εκδηλώνεται στην Κύπρο, είτε στο Αιγαίο, είτε στην
καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων – ή θα πρέπει να επιμείνει να «σύρει»
την Άγκυρα στην ευρωπαϊκή της προοπτική – έργο για το οποίο η Αθήνα έχει
παλέψει επί τέσσερα χρόνια τώρα. Φυσικά, εάν η πολιτική της ελληνοτουρκικής
προσέγγισης, που ξεκίνησε το 1999, «ατυχήσει» λόγω των νεώτερων εξελίξεων, οι
πολιτικές παρενέργειες εντός της Ελλάδας θα είναι εμφανείς: κάποιος θα
«χρεωθεί» κακούς υπολογισμούς, κάποιοι άλλοι θα βρουν την ευκαιρία να…
πάρουν το αίμα τους πίσω από τον «βέβαιο διάδοχο» του Κώστα Σημίτη – των ήπιων
τόνων Γιώργο Παπανδρέου.