Τo ντόμινο του πληθωρισμού

Το θέμα δεν είναι απλό. Η ακρίβεια έχει αναδειχθεί στο υπ’ αριθμόν ένα
πρόβλημα των πολιτών, κυρίως των μισθωτών, που δεν έχουν τρόπο να το
αντιμετωπίσουν.

Μάλιστα, στη δική τους συνείδηση είναι πολύ υψηλότερος ο πληθωρισμός από αυτόν
που ανακοινώνει η ΕΣΥΕ (το 3,6% του 2002) και ο οποίος συγκρατείται χάρη στη
μείωση των τιμών κυρίως των τηλεπικοινωνιών και, σε μικρότερο βαθμό, άλλων
υπηρεσιών που σχετίζονται με τον ελεγχόμενο δημόσιο τομέα.

Και δεν είναι μόνο η ακρίβεια που πλήττει το πορτοφόλι του μισθωτού, αλλά και
οι παρενέργειες που προκαλούνται, στη συνέχεια, στην οικονομία.

Το πρόβλημα των επιτοκίων, για παράδειγμα, συνδέεται άμεσα με τον πληθωρισμό.
Αν ο πληθωρισμός ήταν χαμηλός, τα επιτόκια καταθέσεων δεν θα ήταν αρνητικά και
θα προστάτευαν τουλάχιστον την αγοραστική αξία των αποταμιεύσεων. Τώρα οι
αποταμιευτές βρίσκονται σε αδιέξοδο, καθώς δεν έχουν και άλλη εναλλακτική
λύση, αφού η Σοφοκλέους συνεχίζει να βυθίζεται και δεν παρέχει καμιά ασφάλεια.

Είναι προφανές ότι αντιμετωπίζοντας τέτοια απώλεια αγοραστικής δύναμης, οι
μισθωτοί θα πιέσουν για μεγαλύτερες αυξήσεις και, στον βαθμό που θα το
πετύχουν, θα προκαλέσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις σε όλα τα μεγέθη της
οικονομίας. Ο πληθωρισμός θα ξαναφουντώσει με την αύξηση του κόστους εργασίας
και τα ελληνικά προϊόντα και οι υπηρεσίες θα χάνουν όλο και περισσότερο την
ανταγωνιστικότητά τους στην ελληνική και τις ξένες αγορές. Το καμπανάκι για
τις εξαγωγές που χτύπησε την περασμένη Τετάρτη η πρόεδρος του Πανελλήνιου
Συνδέσμου Εξαγωγέων, κ. Χριστίνα Σακελλαρίδου, θα ηχήσει ακόμη πιο δυνατά.

Στενεύουν τα περιθώρια

Η κυβέρνηση δεν έχει πολλά περιθώρια να ασκήσει πολιτική παροχών, παρ’ ότι
έρχονται εκλογές. Θα προσπαθήσει, βέβαια, να εμφανίσει ένα κοινωνικό πρόσωπο
ικανοποιώντας επιλεκτικά κάποια αιτήματα, που και δικαιολογημένα είναι και δεν
έχουν ιδιαίτερα μεγάλο κόστος.

Όμως, όπως φάνηκε από το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας της περασμένης
εβδομάδας, όπου συζητήθηκαν οι αλλαγές στο Σύμφωνο Σταθερότητας, τα περιθώρια
για αυξήσεις δαπανών και δημιουργία πρόσθετων ελλειμμάτων σε χώρες όπως η
Ελλάδα, όχι μόνο δεν διευρύνονται, αλλά περιορίζονται.

Για την ακρίβεια, η Ελλάδα θα πρέπει στο εξής να αποδεικνύει με ποσοτικά
μετρήσιμο τρόπο τη σταθερή μείωση του δημόσιου χρέους της κάθε χρόνο. Είναι
προφανές ότι αυτό δεν μπορεί να γίνει αν αυξηθεί το έλλειμμα.

Οι αλλαγές που συμφωνήθηκε να γίνουν στο Σύμφωνο Σταθερότητας αυξάνουν τα
περιθώρια ελιγμών και επιτρέπουν μικρά ελλείμματα σε χώρες των οποίων το
δημόσιο χρέος βρίσκεται κοντά στο 60% του ΑΕΠ τους. Δεν ισχύει το ίδιο, όμως,
για την Ελλάδα, το Βέλγιο και την Ιταλία, με χρέος πάνω από 100% του ΑΕΠ τους.
Εδώ, οι κανόνες είναι αυστηροί και, μάλιστα, γίνονται τώρα αυστηρότεροι, καθώς
θα προσδιοριστεί συγκεκριμένος ετήσιος ρυθμός μείωσης του δημόσιου χρέους.

Καμία κυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να αψηφήσει τους κανόνες
αυτούς – και πολύ περισσότερο η Ελλάδα.

Άλλωστε, θα ήταν και καταστροφικό να επιδοθεί σε μια μικροπολιτική τακτική
συλλογής ψήφων δημιουργώντας νέα ελλείμματα και αυξάνοντας το χρέος. Όμως, η
ελληνική κυβέρνηση μπορεί – άλλωστε τής το ζητούν και η Ευρωπαϊκή Ένωση και
κάθε διεθνής οργανισμός – να πάρει τα μέτρα της για να μειωθεί ο πληθωρισμός.
Στο μέτωπο αυτό πρέπει να δώσει τη μάχη, χρησιμοποιώντας κάθε διαθέσιμο μέσο.

Αυθαιρεσία και κερδοσκοπία

Ο πληθωρισμός οφείλεται, βέβαια, σε έναν βαθμό, σε παράγοντες που είναι εκτός
επιρροής της κυβέρνησης. Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου, λόγω του
επικείμενου πολέμου, είναι ένας τέτοιος παράγοντας. Η κακοκαιρία και η
καταστροφή των καλλιεργειών που προκάλεσε, με αποτέλεσμα να μειωθεί η
διαθέσιμη παραγωγή οπωροκηπευτικών, είναι άλλος ένας τέτοιος παράγοντας.

Όμως υπάρχουν κι άλλες αιτίες, στις οποίες επίσης οφείλεται σε μεγάλο βαθμό ο
πληθωρισμός. Παράγοντες που έχουν να κάνουν με την κερδοσκοπία και γενικότερα
τις συνθήκες αυθαιρεσίας στις οποίες λειτουργεί η αγορά σε ορισμένους κλάδους
και υπηρεσίες. Εκεί υπάρχουν περιθώρια παρέμβασης και αυτά πρέπει να
εξαντληθούν.

Η συγκράτηση του πληθωρισμού, άλλωστε, θα βοηθήσει και στην αντιμετώπιση του
άλλου μεγάλου επαπειλούμενου προβλήματος: της αύξησης των επιτοκίων
χορηγήσεων. Σε ένα περιβάλλον χαμηλού πληθωρισμού, πολύ πιο δύσκολα θα
προχωρήσουν οι τράπεζες σε αυξήσεις επιτοκίων, επιβαρύνοντας τους
προϋπολογισμούς χιλιάδων νοικοκυριών.

Ο κ. Χριστοδουλάκης είπε ότι η μάχη κατά της ακρίβειας πρέπει να είναι
συνεχής. Αλλά πρέπει και κάποτε – κατά προτίμηση, σύντομα – να φέρνει
αποτελέσματα, γιατί, διαφορετικά, προκαλούνται αλυσιδωτές αντιδράσεις, που
δύσκολα ελέγχονται.