Η κρίση παγώνει τις ιδιωτικοποιήσεις

Μαύρη τρύπα κινδυνεύει να εμφανίσει ο προϋπολογισμός του 2003 και κυρίως το
δημόσιο χρέος, καθώς οι εκτιμήσεις για έσοδα από ιδιωτικοποιήσεις ύψους 3 δισ.
ευρώ βασίζονται σε εξαιρετικά αβέβαιες προϋποθέσεις, όπως η ανάκαμψη της
διεθνούς οικονομίας και του Χρηματιστηρίου.

Ήδη, η Ευρωπαϊκή Ένωση βαδίζει προς αναθεώρηση, προς τα κάτω, των ρυθμών
ανάπτυξης που έχει προβλέψει, ενώ ένας πιθανός πόλεμος θα επιδεινώσει το
κλίμα, λιγότερο ή περισσότερο, ανάλογα με τη διάρκειά του. Σε ανάλογο κλίμα το
Χρηματιστήριο συνεχίζει τη χαμηλή πτήση του και δεν διακρίνεται φως στον
ορίζοντα. Έτσι, οι πηγές άντλησης κεφαλαίων στις οποίες βασίζεται το
πρόγραμμα, το Χρηματιστήριο αλλά και οι ιδιώτες – ενίοτε «στρατηγικοί» –
επενδυτές, δείχνουν αδρανοποιημένες.

Το πρόγραμμα, όμως, που ανακοίνωσε πριν από λίγες ημέρες ο υπουργός Οικονομίας
κ. Νίκος Χριστοδουλάκης, θέλοντας να ανατρέψει τις εντυπώσεις που προκάλεσαν
οι αποτυχημένες απόπειρες ιδιωτικοποίησης της Ολυμπιακής Αεροπορίας και των
Ελληνικών Πετρελαίων, δεν είχε μόνο αυτό το πρόβλημα. Γιατί, ακόμη και στη
θεωρητική περίπτωση που θα μπορούσε να υλοποιηθεί πλήρως, δεν θα εξασφάλιζε τα
προβλεπόμενα έσοδα.

Ο μόνος «μπαλαντέρ» του ήταν η ίδρυση εταιρείας επενδύσεων ακίνητης περιουσίας
από την Κτηματική Εταιρία του Δημοσίου και το Ταμείο Παρακαταθηκών και
Δανείων, που πράγματι θα μπορούσε να αποδώσει σημαντικά. Και αυτό, γιατί το
Δημόσιο και οι δημόσιες επιχειρήσεις διαθέτουν μεγάλη ακίνητη περιουσία, που
είναι αναξιοποίητη. Όμως, ο χρόνος που θα χρειασθεί για να ενεργοποιηθεί ένα
τέτοιο σχέδιο ίσως ξεπεράσει τον ορίζοντα του 2003. Όσο για τις άλλες 12
αποκρατικοποιήσεις, που περιείχε το πρόγραμμα, δεν επαρκούν για να
συγκεντρωθούν τα 3 δισ. ευρώ.

Πού βάσιζε, λοιπόν, τις εκτιμήσεις του ο κ. Χριστοδουλάκης για τη συγκέντρωση
των εσόδων αυτών;

Κυρίως, σε δύο άλλες ιδιωτικοποιήσεις, που δεν ανακοίνωσε μεν αλλά
σχεδιάζονται κανονικά από τις υπηρεσίες του υπουργείου του: της ΔΕΗ και του
ΟΠΑΠ.

Τα σχέδια

Πρόκειται, βεβαίως, για διάθεση νέων πακέτων μετοχών και όχι για νέες
ιδιωτικοποιήσεις. Ο λόγος που επελέγησαν οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις είναι
ότι συγκεντρώνουν τις προϋποθέσεις να προσελκύσουν το επενδυτικό ενδιαφέρον,
ακόμη και σε μια περίοδο σχετικής – όχι, όμως, και απόλυτης – άπνοιας.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Οικονομίας, περίπου τα μισά από
τα προβλεπόμενα έσοδα του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων του 2003 – αν
υλοποιηθεί – θα προέλθουν από τις δύο συγκεκριμένες επιχειρήσεις. Τα σχέδια
αναφέρουν ότι:

* Το Δημόσιο θα περιορίσει το ποσοστό του στο 51% και στις δύο
επιχειρήσεις.

* Από τον ΟΠΑΠ θα δώσει ένα πακέτο περίπου 20% και από τη ΔΕΗ 15% –
16%. Ένα μέρος του τελευταίου αυτού πακέτου προορίζεται για το ταμείο
ασφαλισμένων της επιχείρησης.

Βεβαίως, διευκρινίζεται ότι τα σχέδια θα υλοποιηθούν «μόνο αν το επιτρέψει η
αγορά».

Ελπιδοφόρο, από πλευράς άντλησης δημοσίων εσόδων, είναι επίσης το σχέδιο για
την ιδιωτικοποίηση της ΔΕΠΑ (φυσικό αέριο), όπου το Δημόσιο σχεδιάζει να
τοποθετήσει στρατηγικό επενδυτή, με το 35% των μετοχών της. Ήδη, η
διαγωνιστική διαδικασία βρίσκεται στο δεύτερο στάδιο και αναμένεται να
τελειώσει τον Ιούνιο. Στην πρώτη φάση, της πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος,
ανταποκρίθηκαν εννέα εταιρείες, από τις σημαντικότερες του κλάδου παγκοσμίως.
Αν το ενδιαφέρον διατηρηθεί και γίνει η ιδιωτικοποίηση με επιτυχία, πρέπει να
αναμένονται έσοδα πάνω από 300 εκατ. ευρώ. Πάντως, με την παρούσα διεθνή
συγκυρία, η προϋπόθεση αυτή δεν είναι σίγουρο ότι θα διατηρηθεί.

Μια τέταρτη ιδιωτικοποίηση, που συγκεντρώνει πιθανότητες να υλοποιηθεί και να
εξασφαλίσει αρκετά έσοδα, είναι αυτή της εταιρείας Ελληνικά Τουριστικά
Ακίνητα. Η ΕΤΑ ετοιμάζεται για εισαγωγή στο Χρηματιστήριο περί τον Απρίλιο. Αν
αυτό το σχέδιο υλοποιηθεί με επιτυχία, το Δημόσιο θα επιδιώξει να δώσει και
δεύτερο πακέτο της, εντός του 2003, στο Χρηματιστήριο. Προϋπόθεση, βεβαίως,
είναι και στην περίπτωση αυτή να «το επιτρέψουν οι συνθήκες στην αγορά».

Μάλλον αδιάφορες

Από εκεί και πέρα, οι ιδιωτικοποιήσεις που σχεδιάζονται είναι, είτε σε πρώιμο
στάδιο είτε χωρίς ιδιαίτερο εισπρακτικό ενδιαφέρον. Οι περισσότερες, μάλιστα,
αφορούν επιχειρήσεις που δεν προσελκύουν επενδυτικό ενδιαφέρον, πόσο μάλλον σε
μια περίοδο άπνοιας, όπως αυτή που διανύουμε τώρα.

Στην κατηγορία αυτή συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, ο ΟΛΠ, τα ΕΛΤΑ και η ΕΥΔΑΠ,
που περιλαμβάνονται παγίως τα τελευταία χρόνια στα προγράμματα
ιδιωτικοποιήσεων, χωρίς να ευοδώνονται.

Ακόμη και το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, για το οποίο είχε διαφανεί αρχικά έντονο
ενδιαφέρον, ίσως να μην αποτελεί τόσο προσφιλή στόχο σε μια δύσκολη για τις
τράπεζες περίοδο. Αν ληφθεί, μάλιστα, υπόψη η δήλωση του υπουργού Οικονομίας
κ. Νίκου Χριστοδουλάκη ότι το Δημόσιο δεν πρόκειται να μπει στη λογική
ξεπουλήματος και ότι αν το τίμημα που του προσφέρεται δεν είναι ικανοποιητικό
δεν θα γίνεται η πώληση, είναι φανερό ότι το πρόγραμμα δύσκολα θα υλοποιηθεί.

Οπωσδήποτε, στην περίπτωση αυτή θα αναζητηθούν εναλλακτικές πηγές άντλησης
εσόδων και εξοικονόμησης δαπανών, όπως, για παράδειγμα, η ανάθεση έργων σε
ιδιώτες. Και αυτό, γιατί το δημόσιο χρέος πρέπει πάση θυσία να μειωθεί φέτος,
καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει το μέγεθος αυτό υπό στενή παρακολούθηση.