«Ξέρεις ότι ίσως δεν γυρίσεις…»

«Όταν ετοιμάζεσαι να φύγεις για το Διάστημα, ξέρεις ότι μπορεί να μη
γυρίσεις πίσω. Αν το πλήρωμα του Κολούμπια ήξερε για την ανεπανόρθωτη βλάβη,
ίσως να είχε αντιδράσει διαφορετικά. Ίσως και εγώ στη θέση τους να είχα
αντιδράσει διαφορετικά».

Στις πύλες του παραδείσου. Σκίτσο του Τζεφ Πάρκερ από την εφημερίδα «Florida Today»

Ο δρ Τζέφρι Χόφμαν ήταν μέχρι πριν από λίγα χρόνια ένας από τους καλύτερους
αστροναύτες της NASA. Ο πρώτος που έσπασε το «φράγμα» των 1.000 ωρών πτήσης με
τα διαστημικά λεωφορεία. Και όπως λέει στα «ΝΕΑ», γνώριζε πολύ καλά το μοιραίο
διαστημόπλοιο. Άλλωστε η τελευταία του πτήση ήταν με το ίδιο σκάφος. Τον
Φεβρουάριο του 1996, σε μια αποστολή διάρκειας 16 ημερών. Όσο χρονικό διάστημα
δηλαδή παρέμεινε σε τροχιά και το Κολούμπια, προτού ξεκινήσει την τελευταία
του επάνοδο στη Γη, το πρωί του περασμένου Σαββάτου. Ο ίδιος σήμερα κατέχει τη
θέση του καθηγητή στο Τμήμα Αεροναυτικής και Αστροναυτικής του Ινστιτούτου
Τεχνολογίας Μασαχουσέτης (ΜΙΤ).

Ο Τζ. Χόφμαν μάς λέει ότι, ακόμη κι αν το κέντρο ελέγχου στο Χιούστον της NASA
γνώριζε ότι το διαστημικό λεωφορείο είχε υποστεί μια πολύ σοβαρή βλάβη – που
καθιστούσε αδύνατη την επιστροφή του στη Γη – «ελάχιστα πράγματα θα μπορούσε
να κάνει». Το πιο αισιόδοξο σενάριο θα ήταν να μπορέσει το σκάφος να
προσεγγίσει τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. «Δυστυχώς όμως για το συγκεκριμένο
διαστημικό λεωφορείο μια τέτοια απόπειρα θα ήταν αδύνατη», εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο
Αμερικανός αστροναύτης. «Ο Διαστημικός Σταθμός βρίσκεται σε διαφορετικό σημείο
τροχιάς απο εκείνο που παρέμενε το Κολούμπια».

Ο Σταθμός με το πλήρωμα των τριών αστροναυτών είναι σε ύψος 250 μιλίων απο τη
Γη. Οι αστροναύτες του Κολούμπια έκαναν τα επιστημονικά τους πειράματα σε ύψος
150 μιλίων. Με την άποψη του Χόφμαν συμφωνεί και ο φημισμένος Έλληνας
επιστήμονας Σταμάτης Κριμιζής, που είναι επικεφαλής ερευνών στον Τομέα
Διαστήματος του Εργαστηρίου Εφηρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Τζονς
Χόπκινς στην Ουάσιγκτον. «Θα μπορούσαν να φιλοξενηθούν στον Σταθμό και από
εκεί με τη βοήθεια της σωστικής λέμβου Σογιούζ να γυρίσουν πίσω στη Γη», λέει
στα «ΝΕΑ» κ. Στ. Κριμιζής.

«Μάλιστα, αν υπήρχε η δυνατότητα προσέγγισης του Κολούμπια στον Διαστημικό
Σταθμό, τότε οι αστροναύτες θα είχαν περισσότερες δυνατότητες να εξακριβώσουν
την αιτία της βλάβης – την οποία εμείς σήμερα ακόμη αγνοούμε – και να
προσπαθήσουν να την επιδιορθώσουν ώστε να μπορέσουν με το ίδιο σκάφος να
γυρίσουν ασφαλείς πίσω», λέει στα «ΝΕΑ» με τη σειρά του ο Ντόναλντ Μπάουνλι
που είναι καθηγητής Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον και κύριος
ερευνητής του προγράμματος «Αστερόσκονη» της NASA, για τη μελέτη των
σωματιδίων που αφήνουν πίσω τους οι κομήτες.

Επτά άνθρωποι, επτά διαφορετικές αντιδράσεις…

Μία μέρα μετά την καταστροφή του Κολούμπια, μια μη επανδρωμένη ρωσική
διαστημοσυσκευή, το Progress Μ-47, εκτοξεύτηκε από το κοσμοδρόμιο Μπαϊκονούρ
και προσέγγισε τον Διαστημικό Σταθμό ανεφοδιάζοντας τους ενοίκους του με τρεις
τόνους νερού, φαγητού, οξυγόνου και καυσίμων. Οι προμήθειες αυτές δεν θα
εξαντληθούν πριν από το τέλος του ερχόμενου Ιουνίου. Με άλλα λόγια θα
επαρκούσαν για 10 ανθρώπους μέχρι να σταλεί βοήθεια από τη Γη. Το ίδιο το
Κολούμπια πάντως μπορούσε να κρατηθεί στο Διάστημα τέσσερις ακόμη μέρες. Αυτό
θα ήταν χρήσιμο στην περίπτωση που έβαζε πλώρη για τον Διαστημικό Σταθμό ή για
να περιμένει την προσέγγιση ενός άλλου διαστημοπλοίου. Να λοιπόν το δεύτερο
σενάριο σωτηρίας.

Ατυχία. «Πάλι όμως ήταν άτυχο το Κολούμπια», θα μας πει ο Τζ. Χόφμαν.
«Η προετοιμασία για εκτόξευση ενός δεύτερου διαστημικού λεωφορείου θα
απαιτούσε μεγάλο χρονικό διάστημα. Μπορεί όμως να υπήρχε ένα σκάφος, που
υποθετικά να ετοιμαζόταν για μια αποστολή που θα ακολουθούσε λίγο καιρό
αργότερα. Φαντάζομαι ότι οι διαδικασίες ετοιμασίας του θα γίνονταν
αστραπιαία», συμπληρώνει με τη σειρά του ο διευθυντής του Πλανηταρίου κ.
Διονύσης Σιμόπουλος, όμως «δυστυχώς κανένα απο τα υπόλοιπα διαστημικά
λεωφορεία δεν ήταν stand by», καταλήγει ο Τζ. Χόφμαν.

Υποθέσεις. Όμως ακόμα και τότε, λέει ο κ. Στ. Κριμιζής, «που θα είχαμε
σε κίνδυνο ήδη 7 ανθρώπους μέσα στο Κολούμπια, θα παίρναμε το ρίσκο να
στείλουμε άλλους τόσους χωρίς να είμαστε απόλυτα βέβαιοι ότι θα γυρίσουν και
οι 14 σώοι;». Και καλά η NASA. Άλλη χώρα στον κόσμο δεν διαθέτει διαστημόπλοιο
που να μπορεί να μεταφέρει ανθρώπους για να κάνουν τους απαραίτητους
χειρισμούς πρόσδεσής του στο Κολούμπια και να απεγκλωβίσουν έτσι τους επτά
αστροναύτες; «Δυστυχώς κανείς δεν διαθέτει διαστημόπλοιο για μια τέτοια
απόπειρα», λέει ο Τζ. Χόφμαν.

«Θυμηθείτε όμως την περίπτωση του Απολλωνα 13», λέει ο Θανάσης Οικονόμου,
επικεφαλής επιστήμονας στο Εργαστήριο Αστροφυσικής και Διαστημικών Ερευνών του
Πανεπιστημίου του Σικάγου. «Τότε όλοι θεωρούσαμε ότι το πλήρωμα ήταν
καταδικασμένο. Όμως την τελευταία στιγμή υπήρξε μια αναλαμπή, ένα ρίσκο που
πάρθηκε και οδήγησε στην ασφαλή επιστροφή του πληρώματος στη Γη. Σε κρίσιμες
στιγμές η NASA έχει αποδείξει ότι μπορεί να κάνει θαύματα».

Το πλήρωμα. Τα πράγματα περνούν πλέον στα χέρια του πληρώματος. Τι θα
έκαναν 7 άνθρωποι βλέποντας τόσο κοντά τον γαλάζιο θόλο της Γης και
γνωρίζοντας ότι με τίποτα δεν μπορούν να τον φθάσουν; Η πρώτη φορά που ο Τζ.
Χόφμαν ταξίδεψε στο Διάστημα ήταν στις 12 Απριλίου του 1985 με το διαστημικό
λεωφορείο Ντισκάβερι. Σε εκείνη την αποστολή έγινε ο πρώτος αστροναύτης που
πραγματοποίησε τον λεγόμενο «διαστημικό περίπατο» καθώς χρειάστηκε να
επιδιορθώσει έναν χαλασμένο δορυφόρο.

«Το Διάστημα είναι επικίνδυνο. Όταν αποφασίζεις να ταξιδέψεις εκεί έχεις
αποδεχτεί την ιδέα ότι μπορεί και να μη γυρίσεις πίσω. Το ρίσκο αυτό πήραν και
οι πρώτοι άνθρωποι που πήγαν στο φεγγάρι. Ο κάθε αστροναύτης έχει και μια
διαφορετική προσωπικότητα. Επτά άνθρωποι, επτά διαφορετικές αντιδράσεις. Αν
ήμουν κυβερνήτης σε μια τέτοια περίσταση τι θα έκανα; Θα έπαιρνα μια
πρωτοβουλία. Δεν ξέρω ποια θα ήταν αυτή αλλά το βλέμμα μου θα έπεφτε στο
πηδάλιο…».