Αφιέρωμα ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ

1917-1956: Μια «αποικιακή μοναρχία»

Φαϊζάλ Α’

Ιανουάριος 1916: Η μυστική συμφωνία Σάικς-Πικό μεταξύ Γαλλίας και
Βρετανίας κυριαρχεί στο μοίρασμα του οθωμανικού λειψάνου και θα χρησιμεύσει ως
ακρογωνιαίος λίθος για τη δημιουργία των κρατών – εν πολλοίς τεχνητών τότε –
που αποτελούν μέχρι σήμερα την αραβική Ανατολή.

11 Μαρτίου 1917: Η Βαγδάτη παραδίδεται στον σερ Στάνλεϊ Μοντ, τον
διοικητή του βρετανικού εκστρατευτικού σώματος που είχε αποβιβαστεί τον
Δεκέμβριο του 1914 στο Σατ-αλ-Άραμπ.

13 Αυγούστου 1921: Ο Φαϊζάλ, γιος του σερίφη της Μέκκας Χουσεΐν
αλ-Χασεμί, γίνεται βασιλιάς του Ιράκ.

30 Ιουνίου 1930: Το Ιράκ γίνεται ανεξάρτητο, αλλά οι Βρετανοί διατηρούν
το έλεγχο στο πετρέλαιο, μέσω της IPC (Irak Petroleum Company), στην
οικονομία, στο στρατό και στην αστυνομία. Τεχνητό κράτος, το Ιράκ είναι
σιιτικό κατά 55%, κουρδικό κατά 25% (σχεδόν όλοι σουνίτες), αλλά κυβερνάται
από τους Άραβες σουνίτες που αποτελούν μια μικρή μειονότητα (16%).

1921-1958: Ο Νούρι Σαΐντ σχηματίζει τη μια κυβέρνηση μετά την άλλη
(συνολικά 58 στο διάστημα αυτό) και καταστέλλει πραξικοπήματα στρατιωτικών που
εμπνέονται από τον αραβικό εθνικισμό.

Ιανουάριος 1946: Γεννιέται μια εφήμερη αυτόνομη Κουρδική Δημοκρατία με
επικεφαλής τους Κάντι Μοχάμαντ και Μουσταφά Μπαρζανί.

Οκτώβριος 1956: Η βασιλεία, υπονομευμένη ήδη από την ανατροπή της
αιγυπτιακής μοναρχίας το 1952, δυσφημείται οριστικά από την
αγγλο-γαλλο-ισραηλινή εκστρατεία για την κατάληψη του Σουέζ.

1958-1968: Δημοκρατία και δικτατορίες – Το Μπάαθ στην εξουσία

Ο Αμπντελκαρίμ Κάσεμ ιδρύει την Ιρακινή Δημοκρατία

13-14 Ιουλίου 1958: Δύο ταξιαρχίες καταλαμβάνουν στη διάρκεια της
νύκτας το παλάτι. Ο βασιλιάς Φαϊζάλ, εγγονός που πρώτου μονάρχη, σκοτώνεται. Ο
πραξικοπηματίας στρατηγός Αμπντελκαρίμ Κάσεμ ανακοινώνει την ίδρυση της
Ιρακινής Δημοκρατίας.

7 Οκτωβρίου 1959: Εκδηλώνεται απόπειρα δολοφονίας εναντίον του Κάσεμ
από οπαδούς του αραβικού Κόμματος Μπάαθ. Ανάμεσά τους ο 22χρονος Σαντάμ
Χουσεΐν αλ-Τακρίτι, ο οποίος τραυματίζεται και διαφεύγει στη Συρία.

Φεβρουάριος 1963: Ο Κασέμ συλλαμβάνει πολλούς ηγέτες του Μπάαθ, τα μέλη
του οποίου ξεκινούν πραξικόπημα. Ο Κασέμ αρνείται να οπλίσει τον λαό εναντίον
των πραξικοπηματιών, οχυρώνεται στο υπουργείο Άμυνας με 1.500 πιστούς του και
έπειτα από 48 ώρες μαχών εκτελείται από τους πραξικοπηματίες. Πρόεδρος
ορίζεται ο προσκείμενος στο Μπάαθ Αμπντέλ Σαλάμ Αρέφ. Η καταστολή που
ακολουθεί από την Εθνοφυλακή του Μπάαθ είναι ασύλληπτης βιαιότητας, κυρίως
εναντίον των κομμουνιστών.

18 Νοεμβρίου 1963: Οι στρατιωτικοί καταλαμβάνουν την εξουσία. Ο Αρέφ
προάγεται σε στρατάρχη. Οι κύριοι ηγέτες του Μπάαθ συλλαμβάνονται και η
δημοκρατική ιρακινή επανάσταση θάβεται οριστικά.

17 Ιουλίου 1968: Ένα νέο πραξικόπημα φέρνει και πάλι στην εξουσία το
Μπάαθ. Αρχικά κυριαρχούν δύο προσωπικότητες, ο ταξίαρχος Αχμάντ Χασάν αλ-Μπακρ
και ο Σαντάμ Χουσεΐν (αμφότεροι γεννημένοι στο Τακρίτ).

1969-1979: Η ασυγκράτητη άνοδος του Σαντάμ Χουσεΐν

Ο Ζακ Σιράκ συναντά τον Σαντάμ Χουσεΐν στη Βαγδάτη το 1976

Νοέμβριος 1969: Ο Σαντάμ Χουσεΐν γίνεται μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης
της Επανάστασης, επικεφαλής του οποίου είναι ο αλ-Μπακρ που ανακηρύσσεται και
πρόεδρος της χώρας. Το δίδυμο ασκεί την εξουσία του με τον τρόμο. “Προδότες”,
“κατάσκοποι” και άλλοι πολιτικοί “εγκληματίες” εκτελούνται δημόσια.

1972: Εθνικοποιείται η Irak Petroleum Company.

Μέσα δεκαετίας 1970: Δημιουργούνται η Ρεπουμπλικανική Φρουρά, οι
Ειδικές Δυνάμεις και η Λαϊκή Πολιτοφυλακή. Το 1978, το υπουργείο Εσωτερικών
απασχολεί πάνω από 150.000 ανθρώπους – το ένα τέταρτο του συνόλου των δημοσίων
υπαλλήλων -, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι μυστικοί πράκτορες.

16 Ιουλίου 1979: Ο αλ-Μπακρ παραιτείται και τον διαδέχεται στη θέση του
προέδρου ο Σαντάμ Χουσεΐν. Αρχίζει την προεδρία του εκτελώντας είκοσι
“συνωμότες” μεταξύ των στελεχών του Μπάαθ.

1980-1990: Ο οκταετής πόλεμος με το Ιράν

Το 1979 ο Αγιατολάχ Χομεϊνί θριαμβεύει στο Ιράν. Το 1980 ο Σαντάμ Χουσεΐν κηρύσσει τον πόλεμο στην Ισλαμική Επανάσταση

22 Σεπτεμβρίου 1980: Ο Σαντάμ Χουσεΐν κηρύσσει τον πόλεμο εναντίον του
Ιράν. Η Ιρανική Ισλαμική Επανάσταση τον Φεβρουάριο του 1979, η οποία ανέτρεψε
τον Σάχη, τον φοβίζει με τις περιφερειακές φιλοδοξίες της ενώ ουδόλως αμβλύνει
την προγονική αντιπαλότητα ανάμεσα στο Ιράκ και το Ιράν, τους Άραβες και τους
Πέρσες. Αλλά ο ισλαμικός στρατός σύντομα σταματάει τα ιρακινά στρατεύματα και
από το 1983 οι Ιρανοί στρατιώτες πολεμούν σε ιρακινό έδαφος.

1984: Η Βαγδάτη αρχίζει να χρησιμοποιεί χημικά αέρια σε μεγάλη κλίμακα
(εναντίον των Ιρανών και του κουρδικού πληθυσμού) χωρίς ποτέ να προκαλέσει
έστω και την παραμικρή επίκριση από την Ουάσιγκτον.

8 Αυγούστου 1988: Οι δύο χώρες, εξαντλημένες, δέχονται να τερματίσουν
τον πόλεμο που έχει προκαλέσει εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς. Ο Σαντάμ
χρησιμοποιεί χημικά όπλα στη Χαλάμπια εναντίον των Κούρδων του Ιράκ.

2 Αυγούστου 1990: Ο Σαντάμ εισβάλλει στο Κουβέιτ. Μπορεί να απειλήσει
τη Σαουδική Αραβία και οι ΗΠΑ αντιδρούν.

1990-1991: Η κρίση του Κουβέιτ

3 Αυγούστου 1990: Το Συμβούλιο Ασφαλείας ζητεί την άμεση και χωρίς
όρους αποχώρηση των ιρακινών δυνάμεων και επιβάλλει οικονομικές κυρώσεις.

8 Αυγούστου 1990: Φθάνουν στη Σαουδική Αραβία οι πρώτοι Αμερικανοί
στρατιώτες της επιχείρησης “Ασπίδα της Ερήμου” και ο Σαντάμ ανακοινώνει την
προσάρτηση του Κουβέιτ στο Ιράκ.

30 Οκτωβρίου 1990: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους, πατέρας του
σημερινού προέδρου, καθορίζει το χρονοδιάγραμμα του πολέμου και σύντομα
500.000 Αμερικανοί στρατιώτες θα έχουν συγκεντρωθεί στην περιοχή στο πλαίσιο
μιας συμμαχίας στην οποία μετέχουν 34 χώρες.

17 Ιανουαρίου 1991: Δύο μέρες μετά την εκπνοή του τελεσιγράφου του ΟΗΕ,
οι πρώτοι πύραυλοι πέφτουν στη Βαγδάτη. Οι βομβαρδισμοί θα συνεχιστούν για
περισσότερο από πέντε εβδομάδες και το Ιράκ θα δεχθεί περισσότερες βόμβες απ’
όσες η Γερμανία κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Σαντάμ εκτοξεύει 39 πυραύλους
Σκουντ εναντίον του Ισραήλ και άλλους εναντίον της Σ. Αραβίας.

24 Φεβρουαρίου 1991: Η Ουάσιγκτον ξεκινάει τη χερσαία επίθεση και οι
Ιρακινοί στρατιώτες παραδίδονται μαζικά.

27 Φεβρουαρίου 1991: Σε πείσμα εκείνων που τον πιέζουν να συνεχίσει έως
τη Βαγδάτη, ο Τζορτζ Μπους ανακοινώνει το τέλος των επιχειρήσεων. Στον Σαντάμ
έχουν απομείνει όμως αρκετές δυνάμεις για να συντρίψει τις εξεγέρσεις των
Κούρδων στον Βορρά και των σιιτών στον Νότο. Τις εξεγέρσεις αυτές είχε
ενθαρρύνει η Ουάσιγκτον, αλλά τώρα ο Μπους τις χαρακτηρίζει “εσωτερικές
ιρακινές υποθέσεις”.

10 Απριλίου 1991: Οι ΗΠΑ απαγορεύουν επιτέλους στις ιρακινές δυνάμεις
να διεξάγουν αεροπορικές επιχειρήσεις στις βόρειες και τις νότιες περιοχές της
χώρας. Ο ΟΗΕ επιβάλλει στο Ιράκ πολύ αυστηρό εμπάργκο, το οποίο θα έχει
τραγικές συνέπειες για τον πληθυσμό, ενισχύοντας παράλληλα το καθεστώς και
πλουτίζοντας τους ηγέτες του.

1991-2002: Η βασιλεία του τρόμου – ο νέος προαναγγελθείς πόλεμος

Η φρίκη. Απανθρακωμένος στρατιώτης στον πόλεμο του Κόλπου

Αύγουστος 1992: Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αναθέτει σε επιθεωρητές
να ελέγξουν κατά πόσον το Ιράκ σέβεται τις υποχρεώσεις του στον τομέα του
αφοπλισμού.

Φθινόπωρο 1998: Ο Σαντάμ διακόπτει κάθε συνεργασία με τους επιθεωρητές,
οι οποίοι φεύγουν από τη Βαγδάτη.

Δεκέμβριος 1998: Ο Αμερικανός πρόεδρος Μπιλ Κλίντον εξαπολύει, χωρίς
προηγούμενη απόφαση του ΟΗΕ, την επιχείρηση “Αλεπού της Ερήμου” και
εκατοντάδες πύραυλοι πλήττουν και πάλι το Ιράκ.

1998-2001: Οι ΗΠΑ και η Βρετανία πολλαπλασιάζουν τους βομβαρδισμούς
ακριβείας στρατιωτικών εγκαταστάσεων στις “ζώνες αεροπορικού αποκλεισμού”.

11 Σεπτεμβρίου 2001: Μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις εναντίον των ΗΠΑ
και την αμερικανική επιχείρηση στο Αφγανιστάν, η βούληση να εγκατασταθεί ένα
φιλικό καθεστώς στη Βαγδάτη γίνεται και πάλι προτεραιότητα της Ουάσιγκτον.

16 Σεπτεμβρίου 2002: Ο Σαντάμ δέχεται την επιστροφή των επιθεωρητών του
ΟΗΕ, αλλά η πολεμική μηχανή της Ουάσιγκτον έχει ήδη τεθεί σε κίνηση.