Προς Ευρώπη μέσω… Ιαπωνίας

Κατανοητή η αγωνία του υπουργού Οικονομίας κ. Νίκου Χριστοδουλάκη να
διασκεδάσει τις αρνητικές εντυπώσεις για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής
οικονομίας που δημιούργησε η σχετική έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αυτό,
όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να πάρουμε και στα σοβαρά το σχόλιό του ότι
«γίναμε Ιάπωνες» από πλευράς παραγωγικότητας. Χωρίς να γνωρίζουμε τι ακριβώς
συμβαίνει με την παραγωγικότητα της εργασίας στη μακρινή Ιαπωνία – την Ιαπωνία
της ύφεσης – μπορούμε, ασφαλώς, να δούμε τι συμβαίνει στο σπίτι μας και αυτό
δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικό.

Η εικόνα είναι καταλυτικά αρνητική, σε όλο το φάσμα των δεικτών της
ανταγωνιστικότητας, που από κοινού συμφώνησαν πριν απο τρία χρόνια στη
Λισαβώνα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κι αν κάπου υπάρχει βελτίωση,
όπως λέει ο κ. Χριστοδουλάκης, και δεν έχουμε λόγο να το αμφισβητήσουμε, αυτή
δεν είναι τόσο σημαντική ακόμη, ώστε να αλλάζει το τελικό αποτέλεσμα.

Η πραγματική σύγκλιση της Ελλάδας με την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση απέχει ακόμη
παρασάγγας και ο φόβος είναι ότι η ψαλίδα θα κλείσει μόνο όταν θα μπουν στην
Ευρωπαϊκή Ένωση άλλα, φτωχότερα και λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη, που θα ρίξουν
τον μέσο όρο των επιδόσεων, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να εμφανίσει στατιστική
βελτίωση. Αλλά αυτό θα είναι θέμα συζήτησης έπειτα από μερικά χρόνια.

Η έκθεση της Κομισιόν για την ανταγωνιστικότητα είναι το αποκαλυπτικότερο,
ίσως, κείμενο που έχει δει το φως της δημοσιότητας τον τελευταίο καιρό για την
κατάσταση της πραγματικής οικονομίας στην Ελλάδα. Το αν ο πληθωρισμός έχει
ανέβει μία ή δύο μονάδες και αν το ασφαλιστικό πρέπει να αναθεωρηθεί ή όχι,
έχουν τη σημασία τους τη συγκεκριμένη στιγμή που επισημαίνονται, αλλά το
μέλλον της οικονομίας σε 5, 10 ή και περισσότερα χρόνια εξαρτάται από τις
επιδόσεις σε ένα πολύ ευρύτερο φάσμα δεικτών. Ένα φάσμα, όπως αυτό των 109
δεικτών της ανταγωνιστικότητας, που περιλαμβάνουν τα μακροοικονομικά στοιχεία,
αλλά και την απασχόληση, τη λειτουργία της αγοράς και του ανταγωνισμού, την
έρευνα και τεχνολογία, αλλά και την κοινωνική συνοχή και την προστασία του
περιβάλλοντος.

Η εικόνα μας

Από αυτούς τους δείκτες, λοιπόν, προέκυψε η εικόνα μιας Ελλάδας που, ενώ έχει
πετύχει κάποια καλά αποτελέσματα στο μακροοικονομικό επίπεδο, χαρακτηρίζεται
από τεχνολογική υστέρηση και από απροθυμία των επιχειρήσεών της να επενδύσουν
στον τομέα της τεχνολογίας. Οι συνδέσεις των νοικοκυριών με το Ίντερνετ είναι
από τις χαμηλότερες στην Ένωση, οι δαπάνες των επιχειρήσεων για έρευνα και
ανάπτυξη ελάχιστες, ακόμη και οι αιτήσεις για διπλώματα ευρεσιτεχνιών, που
κάποτε αποτελούσαν προσφιλή ενασχόληση κάποιων ευρηματικών Ελλήνων, έχουν
εκμηδενισθεί. Τα αποτελέσματα, όπως αυτά αποτυπώνονται στις απογοητευτικές
εξαγωγικές επιδόσεις της χώρας, είναι χαρακτηριστικά.

Προέκυψε, ακόμη, από τους δείκτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η εικόνα μιας Ελλάδας
που, ενώ επιδοτείται γενναιόδωρα από τον κοινοτικό προϋπολογισμό για να
οργανώνει προγράμματα επιμόρφωσης και κατάρτισης, έχει το χαμηλότερο ποσοστό
ενηλίκων που παρακολουθεί τέτοια προγράμματα.

Μιας Ελλάδας που, ενώ έχει πρόβλημα χρηματοδότησης του ασφαλιστικού της
συστήματος, έχει από τις χαμηλότερες μέσες ηλικίες εξόδου από την αγορά
εργασίας, τουλάχιστον στις γυναίκες, τα 57 – 58 χρόνια.

Μιας Ελλάδας που, ενώ ξοδεύει δισεκατομμύρια για την υποτιθέμενη κοινωνική
πολιτική, έχει καταφέρει να την καταστήσει αναποτελεσματική, καθώς αυτή δεν
έχει συγκεκριμένη στόχευση, όπως ο ίδιος ο κ. Χριστοδουλάκης αναγνώρισε. Έτσι,
οι κοινωνικές μεταβιβάσεις ελάχιστα μειώνουν το ποσοστό της φτώχειας, ενώ
αντίθετα, στις άλλες χώρες, ο αριθμός των φτωχών μειώνεται σημαντικά μετά την
παρέμβαση της κοινωνικής πρόνοιας.

Μιας Ελλάδας που, ενώ αρνείται την καθιέρωση του θεσμού της μερικής
απασχόλησης, έχει από τα υψηλότερα ποσοστά μακροχρονίως ανέργων και από τα
χαμηλότερα ποσοστά απασχόλησης του ενεργού πληθυσμού, κυρίως λόγω της μικρής
συμμετοχής των γυναικών, πολλές από τις οποίες θα ήθελαν, ίσως, να
απασχοληθούν σε καθεστώς μερικής απασχόλησης.

Μιας Ελλάδας που συνεχίζει να καταναλώνει εντατικά ενέργεια, όταν οι άλλες
χώρες την περιορίζουν, και που συνεχίζει να μεταφέρει τα προϊόντα της οδικώς,
όταν οι άλλες χώρες στρέφονται σε εναλλακτικές, συνδυασμένες μεταφορές με
άξονα τον σιδηρόδρομο. Ευτυχώς, η οικονομική δραστηριότητα είναι τόσο
περιορισμένη, που το περιβάλλον δεν κινδυνεύει σοβαρά, παρά τις οπισθοδρομικές
αυτές πρακτικές.

Αν αυτή η Ελλάδα θυμίζει Ιαπωνία, κάτι δεν πάει καλά με την Ιαπωνία. Το δικό
μας, όμως, θέμα δεν είναι αυτό, αλλά το πώς θα αντιμετωπισθούν όλα αυτά τα
προβλήματα που απομακρύνουν την Ελλάδα από τον πυρήνα της Ευρώπης και κάνουν
μακρινό όνειρο την φιλοδοξία των Ελλήνων πολιτών να απολαύσουν, όχι μόνο την
συμμετοχή στο κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα, αλλά και ένα ευρωπαϊκό επίπεδο ευημερίας.