Εδώ ριζώνουν οι ξένοι

Πατήσια, Κυψέλη και Εξάρχεια είναι οι περιοχές με τους περισσότερους
μετανάστες στην Αθήνα. Ακολουθούν Πλατεία Βάθη, Αμπελόκηποι, Παγκράτι και
Γκύζη.

Οι μετανάστες της Αθήνας δημιουργούν σιγά σιγά τις δικές τους γειτονιές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της τελευταίας απογραφής, έχουν δημιουργηθεί «πυρήνες»
μεταναστών σε συγκεκριμένες περιοχές του Λεκανοπεδίου. Έτσι, στα Πατήσια, στην
Κυψέλη και στα Εξάρχεια έχουν δημιουργηθεί τρεις «άτυπες» κοινότητες που
αποτελούνται από 15.000 οικονομικούς μετανάστες η κάθε μία. Στις Πλατείες Βάθη
και Αττικής, στους Αμπελοκήπους, στου Γκύζη και στο Παγκράτι καταγράφηκαν
μικρότεροι «πυρήνες» 5.000 ατόμων, ενώ σε κάθε μία από τις περιοχές Αχαρνών,
Κολωνού, Νέου Κόσμου, Κουκακίου απογράφηκαν 1.000, περίπου, οικονομικοί
μετανάστες.

Εθνοτική ταυτότητα

«Πράγματι δημιουργείται ένας ξεκάθαρος χάρτης των περιοχών που επιλέγουν οι
ξενοι. Θα ήταν λάθος, όμως, να υποστηρίξουμε ότι έχουν δημιουργηθεί γειτονιές
της πόλης με ευδιάκριτη εθνοτική ταυτότητα» επισημαίνει ο κοινωνιολόγος κ.
Κώστας Θεριανός, μέλος του Δ.Σ. του Συλλόγου Ελλήνων Κοινωνιολόγων. «Οι
οικονομικές δυνατότητες αυτών των ανθρώπων, οι προσωπικές τους ανάγκες, αλλά
και η οικογενειακή τους κατάσταση τούς υπαγορεύουν τον τόπο κατοικίας.
Παράδειγμα που γνωρίζω προσωπικά είναι μια συγκεκριμένη πολυκατοικία στην
Κυψέλη όπου έμενε μέχρι πρότινος μια οικογένεια Αλβανών. Οι ίδιοι έφεραν τα
αδέλφια τους, τα πρώτα τους ξαδέλφια κ.λπ. Αυτή τη στιγμή τέσσερα διαμερίσματα
της ίδιας πολυκατοικίας είναι ενοικιασμένα από συγγενείς».

Ο κοινωνικός άτλας

Ο καθηγητής Κοινωνικής Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Θωμάς
Μαλούτας δίνει μια εξήγηση στην έρευνα του ΕΚΚΕ με τίτλο «Ο κοινωνικός άτλας
της Ελλάδας»: Οι κάτοικοι της Αθήνας απελευθερώνουν τα παλιά και όχι κατάλληλα
σπίτια και μετακομίζουν σε περιοχές εκτός κέντρου. Αυτή η καταγεγραμμένη τάση
οδηγεί στην πτώση των τιμών των ενοικίων, αφού τα σπίτια μένουν άδεια για
μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι οικονομικοί μετανάστες τα ενοικιάζουν εκ των
υστέρων, λόγω του χαμηλού κόστους.

«Παγίδευση»

«Οι αλλοδαποί νοικιάζουν σπίτια σε διάσπαρτα σημεία της πόλης. Η έλλειψη
στεγαστικών ρυθμίσεων, η αδυναμία ένταξης των μεταναστών ως ισότιμων μελών
στην κοινωνία και η “παγίδευσή” τους σε ένα χαμηλό βιοτικό επίπεδο είναι οι
παράγοντες που διαμορφώνουν τον τόπο κατοικίας των αλλοδαπών» λέει η κοινωνική
ανθρωπολόγος κ. Γιούλη Μπαγιετάκου.

Η καθηγήτρια Εργατικού Δικαίου του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Αντιγόνη
Λυμπεράκη, ωστόσο, έχει διαφορετική άποψη. «Εκείνο που παρατηρούμε είναι μια
κάθετη διαφοροποίηση στις επίμαχες περιοχές» λέει. «Στην Κυψέλη, π.χ., τα
υπόγεια, τα ισόγεια και οι πρώτοι όροφοι των πολυκατοικιών κατοικούνται κυρίως
από οικονομικούς μετανάστες, ενώ οι τελευταίοι όροφοι και τα ρετιρέ από
Έλληνες. Δεν θα αφήσει ποτέ ο κάτοικος της Κυψέλης το ρετιρέ του, ειδικά στην
περίπτωση που είναι ιδιόκτητο. Έχουμε έτσι όχι τη διαφοροποίηση των περιοχών,
αλλά τη διαφοροποίηση των ορόφων».

Διπλή συνάντηση

«Εκείνο που συμβαίνει στην Αθήνα είναι μια “διπλή συνάντηση”» λέει από τη δική
του πλευρά ο κ. Γιάννης Αλμπάνης από το Δίκτυο Υποστήριξης Μεταναστών. «Οι πιο
ασθενείς κατηγορίες της κοινωνίας, οι μετανάστες, “συναντούν” τις πιο
υποβαθμισμένες περιοχές της πόλης. Γειτονιές που έχουν αφεθεί στην τύχη τους,
που έχουν υποβαθμιστεί και έχουν απαξιωθεί οικονομικά. Εάν συνεχιστεί αυτή η
κατάσταση, θα φτάσουμε, δυστυχώς, στις εθνοτικές συνοικίες, στην γκετοποιηση
περιοχών της Αθήνας, με αποτέλεσμα να έχουμε μια περαιτέρω έξαρση του
ρατσισμού».

«Εκείνο που είναι αναμφισβήτητο από αυτά τα στοιχεία είναι το γεγονός ότι οι
αλλοδαποί εξακολουθούν να μην έχουν ενταχθεί πλήρως στην κοινωνική ζωή της
πόλης» επισημαίνει η κ. Μπαγιετάκου. «Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για
ευδιάκριτες εθνοτικά περιοχές αν στην Κυψέλη π.χ. λειτουργούσε και τζαμί ή
υπήρχαν εστιατόρια και παραδοσιακά καφενεία Ινδών στους Αμπελοκήπους, όπου και
κατοικούν πολλοί Ινδοί και Πακιστανοί. Εάν δηλαδή είχε καταγραφεί ένας
συνδυασμός τόπου κατοικίας και μιας σειράς κοινωνικών δραστηριοτήτων στην ίδια
περιοχή».

Ιδιαίτερες προτιμήσεις και στα σπίτια

Οι Αλβανοί ζουν συνήθως σε ημιτελή, εγκαταλελειμμένα σπίτια, ή σε
υπόγεια πολυκατοικιών. Οι Πολωνοί προτιμούν να μένουν σε πολυκατοικίες μαζί με
άλλους Πολωνούς. Οι Φιλιππινέζοι και οι Φιλιππινέζες νοικιάζουν μικρά
διαμερίσματα – συνήθως γκαρσονιέρες. Οι Ρουμάνοι προτιμούν τους Αμπελοκήπους
και τον Νέο Κόσμο για τη διαμονή τους. Σχεδόν όλοι όσοι προέρχονται από την
Αφρική μένουν σε υπόγεια ή ισόγεια διαμερίσματα. Αυτά είναι μερικά από τα
στοιχεία που προκύπτουν από την επίσημη απογραφή πληθυσμού της ΕΣΥΕ.

Η σημασία των στοιχείων αυτών για τους κοινωνικούς επιστήμονες είναι ιδιαίτερη
αφού αφορούν όλους τους αλλοδαπούς και όχι μόνο αυτούς που έχουν άδεια
παραμονής.