Διαστάσεις Μια σχέση έρωτα και μίσους

Και σε τελευταία ανάλυση, όπως λέει ο Μισέλ Ροκάρ, αν μας ενδιαφέρουν οι
πρώτες ύλες της Σιβηρίας πρέπει να περάσουμε από τις τουρκόφωνες δημοκρατίες
του Καυκάσου. Άρα, από την Τουρκία.

«Αιγυπτιακό παζάρι»: δύο Τουρκάλες μουσουλμάνες ψωνίζουν σε ένα κατάστημα μπαχαρικών, στην Κωνσταντινού-πολη

Το θρίλερ που εκτυλίχθηκε την περασμένη εβδομάδα στην Κοπεγχάγη, οι ελιγμοί,
οι ίντριγκες, οι μπλόφες και οι εκβιασμοί, καθόλου δεν θα πρέπει να μας
εκπλήσσουν. Όπως λέει ο Γάλλος ιστορικός Ζαν-Πωλ Ρου, που θεωρείται στη Γαλλία
ο εγκυρότερος ειδικός για τον τουρκικό κόσμο, η Τουρκία επιθυμούσε ανέκαθεν
την Ευρώπη με πάθος, όπως ένας άνδρας επιθυμεί μια γυναίκα: στη σχέση τους
υπάρχουν στιγμές έρωτα και στιγμές μίσους. Για να προσελκύσει ένας άνδρας μια
γυναίκα, προσπαθεί συχνά να την κάνει να ζηλέψει (κάπως έτσι απείλησε ο
Ερντογάν ότι θα ζητήσει να ενταχθεί η χώρα του στη Nafta). Αλλά η έλξη δεν
κρύβεται, πολύ περισσότερο μάλιστα που στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι μια
έλξη που κρατά εδώ και δύο αιώνες (όταν ξεκίνησαν οι προσπάθειες δυτικοποίησης
της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας). Οι Τούρκοι είναι ασφαλώς Ασιάτες – η ιστορία
όμως δείχνει ότι κύριο μέλημά τους ήταν πάντα να ακολουθούν μια πολιτική
στραμμένη προς την Ευρώπη, συχνά εις βάρος της πολιτικής τους απέναντι στην
Ασία. Οι Τούρκοι είναι βέβαια στη συντριπτική τους πλειονότητα μουσουλμάνοι –
στη διάρκεια των αιώνων, όμως, υιοθέτησαν όλες τις θρησκείες, μεταξύ των
οποίων τον σαμανισμό, τον χριστιανισμό, ακόμη και τον ιουδαϊσμό, τον οποίο
υιοθέτησε η κυρίαρχη τάξη των Χαζάρων τον 8ο αιώνα…

Είναι λοιπόν λογικό μια τόσο κρίσιμη φάση στη σχέση της Τουρκίας με την Ευρώπη
να σημαδευτεί από έντονα συναισθήματα. Η περασμένη Παρασκευή δεν ήταν μια
μαύρη μέρα για την Τουρκία, το επισήμανε ο Έλληνας πρωθυπουργός, το κατάλαβε –
καθυστερημένα, έστω – και ο Τούρκος ομόλογός του. Όποιοι έλεγαν ότι στην
Κοπεγχάγη η Τουρκία θα έπαιρνε ή την ημερομηνία που ήθελε ή τίποτα, έκαναν
λάθος. Αυτό που πήρε, και είναι σημαντικό, είναι ένα κίτρινο φως: ουσιαστικά
ξεκινά μια μεταβατική περίοδος που όλοι ξέρουν ότι θα κρατήσει 15 με 20
χρόνια. Και στην περίοδο αυτή, πολλοί από τους παράγοντες που εμποδίζουν
σήμερα τον αρραβώνα, και πολύ περισσότερο τον γάμο, θα αλλάξουν. Όπως
επισημαίνει στο περιοδικό Λ’Εξπρές ο Στεφάν Γεράσιμος, που διδάσκει
Γεωπολιτική στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού, είναι σαφές ότι η Τουρκία θα
μπορέσει να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση μόνο αν επιτύχει ένα ικανοποιητικό
επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης. Όταν συμβεί κάτι τέτοιο όμως, δεν θα τίθεται
πια με τους ίδιους όρους ούτε το ζήτημα της θρησκείας, αφού η στροφή των
κατοίκων στο ισλάμ είναι στενά συνδεδεμένη με τα κοινωνικά και οικονομικά
προβλήματα, ούτε το ζήτημα της μετανάστευσης.

Στο μεταξύ θα έχει αλλάξει και η στάση των Τούρκων. Και θα έχουν καταλάβει ότι
η Ευρώπη δεν είναι απλώς «το κλαμπ των πλουσίων».