Το Μπιγκ Μπανγκ της Ευρώπης

Στην αρχή ήταν η «γαλάζια μπανάνα». Πρώτα την είδαν οι αστροναύτες, ύστερα
τη φωτογράφισαν οι δορυφόροι. Είναι μια φωτεινή καμπύλη που φωτίζει τον
νυχτερινό ουρανό στη Γηραιά Ήπειρο και που ξεκινάει από το Μάντσεστερ, περνάει
από τη Ρηνανία και καταλήγει στη βιομηχανική ενδοχώρα της Βόρειας Ιταλίας.

Είναι η οικονομική ραχοκοκαλιά της Ευρώπης, που από το Διάστημα φαίνεται σαν
μια γαλάζια ακτινογραφία από μεγαλουπόλεις οι οποίες χρειάστηκαν επτά αιώνες
για τη δημιουργία τους. Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη συγκέντρωση γιγάντιων
πόλεων, η μεγαλύτερη παραγωγή ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, το μεγαλύτερο
εμπορικό δίκτυο του κόσμου.

Μπιγκ Μπανγκ

Γάλλοι δημοσιογράφοι ήταν εκείνοι που είπαν πρώτοι «γαλάζια μπανάνα» αυτή την
περιοχή, το 1989, που γύρω της διαμορφώθηκε η ενωμένη Ευρώπη. Πρώτα η
Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα. Ύστερα η Ευρωπαϊκή Ένωση. Και τώρα
έρχεται η σειρά του Μπιγκ Μπανγκ, με τη διεύρυνση προς την ευρωπαϊκή
«περιφέρεια». Στην Κοπεγχάγη, πρόεδροι, καγκελάριοι και πρωθυπουργοί θα
αποφασίσουν να προσθέσουν άλλα δέκα μέλη στα δεκαπέντε, δημιουργώντας έναν
κολοσσό 450 εκατομμυρίων κατοίκων και μια οικονομία 9,2 τρισ. ευρώ, που θα
είναι ανταγωνιστική της αμερικανικής οικονομίας.

Ομογενοποίηση

Μια ματιά στον χάρτη της ηπείρου αποκαλύπτει την ομογενοποίησή της. Οι παλιές
χανσεατικές πόλεις ξανασυνδέονται στη Βαλτική. Η Εσθονία και η Λετονία
αγκαλιάζονται με τη Σκανδιναβία (το Ταλίν μοιάζει με εμπορικό προάστιο του
Ελσίνκι). Από τη Βαρκελώνη μέχρι την Αθήνα ακμάζει το «μεσογειακό τόξο». Και ο
Δούναβης, που φέρει ακόμη τα σημάδια των βαλκανικών πολέμων, κρύβει μέσα του
τεράστιο δυναμικό. Η «γαλάζια μπανάνα» ενώνεται με το «γαλάζιο ποτάμι».

Ξαναγνωρίζουν τους γείτονές τους

Ύστερα από μισό αιώνα διχασμού, οι Ευρωπαίοι ξαναγνωρίζουν τους γείτονές τους.
Δεκατρία χρόνια μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, η Ευρωπαϊκή Ένωση
ετοιμάζεται να ενώσει τη Γηραιά Ήπειρο με την εισδοχή της Πολωνίας, της
Τσεχίας, της Σλοβακίας, της Ουγγαρίας, της Σλοβενίας, της Λιθουανίας, της
Λετονίας, της Εσθονίας, της Κύπρου και της Μάλτας. Η επίσημη ένταξή τους είναι
προγραμματισμένη να γίνει την 1η Μαΐου 2004.

Η Βουλγαρία και η Ρουμανία ελπίζουν να ενταχθούν στην Ένωση τρία χρόνια
αργότερα. Ωστόσο, η σύνοδος κορυφής πρέπει να συμβιβάσει τις απαιτήσεις των
χωρών-μελών της Ε.Ε. και των υποψηφίων χωρών σχετικά με την «επιταγή» της
διεύρυνσης. «Δεν έχουμε τη δυνατότητα να βγάλουμε τίποτε άλλο από τις τσέπες
μας», δηλώνει ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας Στιγκ Μέλερ απευθυνόμενος
κυρίως προς την πιο απαιτητική από τις υποψήφιες χώρες, την Πολωνία, η οποία
έχει απειλήσει «να φθάσει μέχρι τα άκρα».

Πακέτο 40 δισ. ευρώ

Σε εκείνους από τους Δεκαπέντε, όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, που δηλώνουν
ότι η Ένωση ήταν ήδη εξαιρετικά γενναιόδωρη, ο Ευρωπαίος επίτροπος αρμόδιος
για τη διεύρυνση Γκίντερ Φερχόιγκεν απάντησε ότι «η Ένωση δεν μπορούσε να
κάνει λιγότερα». Οι χώρες της Ε.Ε. συμφώνησαν στα τέλη Οκτωβρίου κατά τη
διάρκεια της συνόδου κορυφής των Βρυξελλών σε ένα συνολικό πακέτο 40 δισ. ευρώ
για τη χρηματοδότηση της διεύρυνσης ανάμεσα στο 2004 και το 2006. Η δανική
προεδρία θα πρέπει να πείσει τις υποψήφιες χώρες να αποδεχθούν αυτή τη
συμφωνία.

Ζήτησε ευελιξία

Η μάχη της Κοπεγχάγης θα δοθεί επί του συμπληρωματικού ποσού των 1,6 δισ. ευρώ
που έχει προτείνει η δανική προεδρία, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των δεκατεσσάρων,
για την ολοκλήρωση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Η πλειοψηφία των υποψηφίων
χωρών έχει αποδεχθεί αυτό το βελτιωμένο χρηματοδοτικό πλαίσιο, αλλά ορισμένες,
με επικεφαλής την Πολωνία, το θεωρούν ακόμη ανεπαρκές. Πάντως, ο πρόεδρος της
Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ρομάνο Πρόντι ζήτησε χθες από αυτές τις χώρες να δείξουν
«ευελιξία».

Όσο και αν η σύνοδος της Κοπεγχάγης εξελιχθεί σε ένα ατελείωτο παζάρεμα που
μπορεί να παραταθεί μέχρι και το Σαββατοκύριακο, είναι γεγονός ότι η ευρωπαϊκή
ραχοκοκαλιά απλώνεται, αποκτάει νέα μέλη. Τώρα χαράσσεται ο πραγματικός χάρτης
της ενωμένης Ευρώπης.

Όμως, με την ευκαιρία της Κοπεγχάγης, ξαναμπαίνει επιτακτικά το ερώτημα: είναι
η Ευρώπη απλώς ένας γεωοικονομικός χώρος ή ένα ιδεώδες που μπορεί να ξεπεράσει
τα σύνορα;

Θέλουν να φρενάρουν την «αιμορραγία εγκεφάλων» προς τις ΗΠΑ

Διακεκριμένοι Ευρωπαίοι επιστήμονες επέκριναν χθες την επιστημονική
πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ζητώντας μεταρρυθμίσεις και περισσότερες
πιστώσεις ώστε να περιοριστεί η «αιμορραγία εγκεφάλων» προς τις ΗΠΑ. «Είναι
σημαντικό να κατανοήσουμε ότι οι ΗΠΑ είναι πολύ πιο επιτυχείς από την
Ευρωπαϊκή Ένωση στην προσέλκυση νέων ταλέντων, μετά την απόκτηση του ντοκτορά
τους, από όλα τα μέρη του κόσμου», γράφουν οι πρόεδροι δέκα ευρωπαϊκών
επιστημονικών ακαδημιών σε επιστολή την οποία απευθύνουν προς το Ευρωπαϊκό
Συμβούλιο.

Μεταξύ εκείνων που την υπογράφουν είναι ο λόρδος Μέι, πρόεδρος της Βρετανικής
Βασιλικής Εταιρείας Επιστημών, ο Ιμπέρ Κιριάν, πρόεδρος της Γαλλικής Ακαδημίας
Επιστημών, και ο Γιάνε Κάρλσον, πρόεδρος της Σουηδικής Βασιλικής Ακαδημίας
Επιστημών.

Με την επιστολή ζητείται η διεξαγωγή ενός διαλόγου κορυφής σχετικά με τους
τρόπους με τους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να γίνει πιο
ανταγωνιστική και να ανακόψει τη «διαρροή» των επιστημόνων της.

Στη Σύνοδο Κορυφής της Λισαβώνας το 2000, η Ένωση είχε θέσει στόχο την αύξηση
των δαπανών των δεκαπέντε για τις επιστήμες από το 1,9% στο 3% του ΑΕΠ έως το
2010. Φέτος τον Νοέμβριο, η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε ότι οι χώρες-μέλη έχουν
ακόμη πολύ δρόμο μπροστά τους για να φτάσουν αυτόν τον στόχο και τις παρότρυνε
να αυξήσουν τις δαπάνες στην έρευνα και τεχνολογία. Το 2000, οι αντίστοιχες
δαπάνες των ΗΠΑ ανέρχονταν σε 2,7% του ΑΕΠ.