Η επίθεση των κλώνων

Σε ένα χρόνο από σήμερα, το πολύ σε 18 μήνες, το γάλα που συνοδεύει το
αμερικανικό πρωινό μπορεί να προέρχεται από κλωνοποιημένα μοσχαράκια. Και τα
στοιχεία που θα το καθιστούν διακριτό στις ετικέτες της συσκευασίας του,
μάλλον θα είναι ελάχιστα.

Τζορτζ, Τσάρλι και Άλμπερτ. Κλωνοποιημένα μοσχάρια στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης

Η Γένεση έχει κολλήσει το κεφάλι της στον πάτο του δοχείου με τα άχυρα. Το
σώμα της, τεράστιο και γυαλιστερό, είναι ίδιο και απαράλλαχτο με αυτό της
μητέρας της, Ζίτα. Όπως και το άσπρο τρίγωνο πάνω από τα μάτια. Στην ουσία η
Γένεση είναι η Ζίτα, ή αλλιώς ο άλλος γενετικός εαυτός της. Η μαυρόασπρη νεαρή
αγελάδα, σχεδόν δύο χρόνων σήμερα, είναι κλώνος που δημιουργήθηκε από τα
κύτταρα του αυτιού της Ζίτα. Ο κάτοχός τους, Γκρεγκ Γουάιλς, ελπίζει πως όταν
η μικρή φτάσει στην κατάλληλη ηλικία θα αποδειχθεί το ίδιο χρήσιμη οικονομικά
όπως και η Ζίτα, η βασίλισσα άλλοτε μεταξύ των αμερικανικών βοοειδών για τις
«γαλακτοκομικές» της αποδόσεις, με περίπου 18 τόνους γάλα τον χρόνο.

Μελλοντική Γη. Ύστερα από αυτό, δεν είναι να απορεί κανείς γιατί
λέγεται ότι το DNA της αξίζει χρυσάφι. Στις εγκαταστάσεις της κτηνοτροφικής
μονάδας του κ. Γουάιλς, εννιά έμβρυα της Γένεσης κυοφορούνται από «θετές»
μητέρες, άλλες αγελάδες, το γενετικό υλικό των οποίων κρίθηκε περισσότερο
αδύναμο συγκριτικά με το δικό της. Όταν τα μοσχαράκια αυτά θα κάνουν τα πρώτα
τους ασταθή βήματα στην Μελλοντική Γη 2020 – όπως ονομάζεται η φάρμα του κ.
Γουάιλς – η αμερικανική κυβέρνηση, το πιθανότερο, θα έχει θέσει το προσχέδιο
με τις κατευθυντήριες γραμμές για την πώληση των κλώνων και των «προϊόντων»
τους, δηλαδή του γάλατος, του κρέατος και των απογόνων τους.

Η αρμόδια αμερικανική υπηρεσία τροφίμων και φαρμάκων πιθανόν να προχωρήσει στη
σχετική ρύθμιση ακόμη και μέχρι την 1η Ιανουαρίου του 2003, καθώς η πίεση στην
οποία υπόκειται από κτηνοτρόφους και το ισχυρό λόμπι που ασχολείται με την
κλωνοποίηση των ζώων για εμπορικούς σκοπούς είναι έντονη. Στις Ηνωμένες
Πολιτείες, η κοινότητα των κλωνοποιημένων ζώων περιλαμβάνει πάνω από 1.000,
ανάμεσά τους βοοειδή, κατσίκες και χοίρους (μια γάτα επίσης, αλλά αυτό είναι
ένα άλλο κεφάλαιο). Στο εσωτερικό της χώρας το θέμα έχει συζητηθεί, όπως και
εκείνο των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων που, σημειωτέον, δεν διέπονται από
αυστηρούς περιορισμούς, όμως η προσοχή που έχει συγκεντρώσει δεν είναι μεγάλη.

Έτσι, δικαιολογημένα, ο κ. Γουάιλς θα αιφνιδιαζόταν αν επιχειρούσε να πουλήσει
στο εξωτερικό τα προϊόντα του και στη συγκεκριμένη περίπτωση, σπέρμα και
έμβρυα κλώνων. Το θέμα της διάδοσης της εφαρμογής της κλωνοποίησης
περιβάλλεται ακόμη με καχυποψία και, πολλές φορές, ακόμη και με αμφισβήτηση,
κυρίως στην Ευρώπη. «Θα έβαζες σπέρμα κλωνοποιημένου ζώου στην τροφική αλυσίδα
όταν στην ουσία δεν γνωρίζεις πώς θα είναι οι απόγονοί του της δεύτερης και
τρίτης γενιάς; Πιστεύουμε ότι εμπεριέχει πολλούς κινδύνους», υποστηρίζει ο
Ρίτσαρντ Γουντ, διευθυντής της εταιρείας Genus, της μεγαλύτερης στην εκτροφή
βοοειδών σε όλο τον κόσμο.

Μίλι. Η μικρή αγελαδίτσα ήταν από τους πρώτους κλώνους που γεννήθηκαν στις ΗΠΑ

Τα λόμπι. Οι πιέσεις στην αγορά όμως είναι μεγάλες. Το εμπόριο
σπέρματος και ωαρίων βοοειδών ανάμεσα στην Ευρώπη, την Αμερική και τον Καναδά
μεταφράζεται ετησίως σε περίπου 100 εκατομμύρια ευρώ και, ιδιαίτερα στη
Βρετανία, η ζήτηση εισαγόμενου σπέρματος ταύρου για τεχνητή γονιμοποίηση είναι
υψηλή. Παράλληλα, μετά την οικονομική καταστροφή από την ασθένεια των τρελών
αγελάδων, οι Βρετανοί κτηνοτρόφοι προσπαθούν να κερδίσουν έδαφος. Ο κ. Γουάιλς
εμφανίζεται σίγουρος πως, αργά ή γρήγορα, οι συνάδελφοί του στην Βρετανία δεν
θα μπορούν να αντισταθούν στο ενδεχόμενο πολλαπλασιασμού των «χρυσών ζώων».
Τον περασμένο Σεπτέμβριο, η επιτροπή γεωργίας και βιοτεχνολογίας περιβάλλοντος
της Βρετανίας ζήτησε να γίνουν αλλαγές στην κείμενη νομοθεσία προκειμένου να
προετοιμαστεί για την έλευση ζώων κλώνων. Η κυβέρνηση δεν έχει απαντήσει
ακόμη, όμως δεν υπάρχει και νόμος που να απαγορεύει την εισαγωγή σπέρματος από
κλωνοποιημένους ταύρους διατηρούμενους για αναπαραγωγή. Το υψηλό κόστος της
επιστημονικής διαδικασίας αλλά και ο φόβος για εχθρική αντίδραση από το
καταναλωτικό κοινό στην Ευρώπη καθιστούν, αν μη τι άλλο, μακρινό το ενδεχόμενο
εισαγωγής κρέατος ή γάλακτος από κλώνους. Όπως χαρακτηριστικά λένε στις
Ηνωμένες Πολιτείες, ένα χάμπουργκερ από τέτοιο κρέας θα κόστιζε περίπου 100
ευρώ.

Πόσο ασφαλή θα είναι; Το κρέας και το γάλα των κλωνοποιημένων ζώων, εκτιμούν
επιστήμονες στις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν παρουσιάζει σημαντικές διαφορές από
τα αντίστοιχα «συμβατικά» προϊόντα και δεν είναι γενετικά μεταλλαγμένα. Όπως
όμως επισημαίνει ένας από τους κορυφαίους ερευνητές της κλωνοποίησης, ο
Ρούντολφ Τζάνις από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης, οι κλώνοι
είναι καταδικασμένοι να μην είναι υγιείς: «Εμφανίστηκαν προβλήματα όταν τα
κλωνοποιημένα ποντίκια έγιναν 15 μηνών. Πρέπει να περιμένεις 15 χρόνια για να
είσαι σίγουρος για τους ταύρους».