Διαστάσεις Οι Φινλανδοί τραγουδούν τα τάνγκο

«Το τάνγκο γεννήθηκε στη Φινλανδία. Και η Αργεντινή μάς το έκλεψε!»

Άκι Καουρισμάκι

Στο Σεϊναγιόκι: κάθε καλοκαίρι, 100.000 Φινλανδοί έρχονται εδώ για να παρακολουθήσουν ένα γιγαντιαίο φεστιβάλ τάνγκο

Ο μεγάλος Φινλανδός σκηνοθέτης είναι γνωστός για τα καλαμπούρια του. Όμως αυτή
η αποστροφή του έχει και μια σοβαρή πλευρά. Γιατί μπορεί το τάνγκο να
γεννήθηκε στην Αργεντινή, όταν έφτασε όμως στη Φινλανδία, στις αρχές του
περασμένου αιώνα, έτυχε ενθουσιώδους υποδοχής. Ήδη από τη δεκαετία του ’30,
Φινλανδοί τραγουδιστές άρχισαν να μεταφράζουν και να διασκευάζουν αυτά τα
μελαγχολικά τραγούδια, που στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου εντάσσονται
πια κανονικά στην εγχώρια κουλτούρα. Την ώρα που οι στρατιώτες πολεμούν
εναντίον των Σοβιετικών γειτόνων τους, το ραδιόφωνο μεταδίδει μελωδίες που
μιλούν για τις χαρούμενες ημέρες της ειρήνης, για τα χωριά που είναι χαμένα
στα δάση, για τις αρραβωνιαστικιές που άφησαν πίσω τους οι στρατιώτες κι
ανησυχούν μήπως μείνουν χήρες.

Το 1964, οι δύο δίσκοι με τις μεγαλύτερες πωλήσεις στη Φινλανδία είναι το
All my loving των Μπητλς και Τα αστέρια στη θάλασσα του Ρέιζο
Ταϊπάλε, ενός από τους πιο διάσημους τραγουδιστές των τάνγκο στη Φινλανδία.
Ύστερα έρχεται η δεκαετία του ’70, με τη μεγάλη έξοδο προς τις πόλεις και την
υποχώρηση, αν όχι περιφρόνηση, της λαϊκής κουλτούρας. Για δέκα χρόνια, οι
τραγουδιστές του τάνγκο θα σιγήσουν. Αλλά το 1985, ο Καουρισμάκι και μερικοί
ακόμη εραστές του είδους θα οργανώσουν ένα φεστιβάλ στο Σεϊναγιόκι, στα
νοτιοδυτικά. Η γιορτή αυτή θα γίνει θεσμός. Κάθε καλοκαίρι, 100.000 Φινλανδοί
συγκεντρώνονται εδώ για μια εβδομάδα, κατασκηνώνουν στα πάρκα, χορεύουν,
τραγουδούν και χειροκροτούν τους τραγουδιστές που διαγωνίζονται για το ποιος
είναι ο καλύτερος. Ο φετινός νικητής είναι μόλις 17 ετών. Τον λένε Μίκο
Κιλκίνεν, και η στέψη του ισοδυναμεί με 250.000 ευρώ και 25 συναυλίες τον μήνα
επί ένα χρόνο.

Πώς εξηγείται αυτή η επιτυχία; «Ο τραγουδιστής του τάνγκο εκφράζει αυτό που ο
Φινλανδός δεν τολμά να πει», λέει στην απεσταλμένη της Λιμπερασιόν ο
Ρέιζο Πιτκακόσκι, από τους ιδρυτές του φεστιβάλ του Σεϊναγιόκι. Οι Φινλανδοί
μιλούν λίγο: προτιμούν να «ακούνε τη σιωπή», όπως λένε μεταξύ τους, υπερήφανοι
αλλά και αμήχανοι για τον κλειστό τους χαρακτήρα. Οι στίχοι των τάνγκο, οι
μεταφορές για τον έρωτα, τα όνειρα και τις εποχές, δίνουν έτσι μια φωνή σ’
αυτά που δεν λέγονται ποτέ. Γιατί το φινλανδέζικο τάνγκο είναι πάνω απ’ όλα
τραγούδι, και λιγότερο χορός. Ο χορός είναι άλλωστε αυστηρός, τα ζευγάρια
κινούνται όλα μαζί στην ίδια κατεύθυνση, την αντίθετη προς τη φορά του
ωρολογίου, κάθε αυτοσχεδιασμός απαγορεύεται. Κάποιοι μιλούν για διασταύρωση
των πρωσικών στρατιωτικών εμβατηρίων με το αργεντίνικο τάνγκο. Μα ο
Καουρισμάκι έχει μια πιο ρομαντική εξήγηση: «Το τάνγκο είναι ο μόνος τρόπος
επιβίωσης σ’ αυτή τη χώρα».