Πρόσωπα Οικοδεσπότης του ΝΑΤΟ

Ο μοναδικός διαφωνών ηγέτης των επαναστάσεων κατά των κομμουνιστικών
καθεστώτων που βρίσκεται ακόμη στην εξουσία φιλοξενεί την πρώτη διάσκεψη
κορυφής του ΝΑΤΟ σε πρώην πρωτεύουσα του Συμφώνου της Βαρσοβίας.

Βάτσλαβ Χάβελ. Τον Φεβρουάριο αποχωρεί από την Προεδρία της Τσεχίας

Η διάσκεψη του ΝΑΤΟ, που άρχισε χθες και συνεχίζεται σήμερα στην Πράγα,
σηματοδοτεί όμως και το τέλος της 13χρονης παραμονής του 66χρονου πλέον
Βάτσλαβ Χάβελ στη θέση του Προέδρου της Τσεχικής Δημοκρατίας. Είναι ήδη ο
αρχηγός κράτους με την πιο μακροχρόνια θητεία στην Ευρώπη και τον Φεβρουάριο
αποχωρεί από το αξίωμα. Συγγραφέας που έγινε εχθρός του κράτους, ο Χάβελ
πέρασε συνολικά πέντε χρόνια στις φυλακές της κομμουνιστικής Τσεχοσλοβακίας,
για να γίνει στη συνέχεια ένας από τους σημαντικότερους ηγέτες της Βελούδινης
Επανάστασης που σάρωσε το καθεστώς. Έγινε πρόεδρος της Τσεχοσλοβακίας το 1989
και το 1993 παραιτήθηκε όταν η χώρα διαλύθηκε και η Σλοβακία έγινε ανεξάρτητη.
Ο ίδιος ήταν αντίθετος στη διάλυση της Τσεχοσλοβακίας και το γεγονός ότι η
χώρα χωρίστηκε στα δύο αναίμακτα, αντίθετα απ’ ό,τι συνέβαινε στη
Γιουγκοσλαβία του Μιλόσεβιτς, του χάρισε διεθνή αναγνώριση. Και σύντομα
εξελέγη πρώτος πρόεδρος της Τσεχίας.

Ο Χάβελ υποστήριξε την ένταξη της Τσεχίας στο ΝΑΤΟ, επειδή πίστευε πως η
διεύρυνση της συμμαχίας θα σηματοδοτούσε το τέλος των διαιρέσεων στην Ευρώπη
και η ήπειρος θα γινόταν ενιαίο πολιτικό σώμα. Στα τρία χρόνια αφότου η χώρα
μπήκε στη συμμαχία, η πολιτική κατάστασή της έχει επιδεινωθεί, η κυβέρνηση
είναι εξασθενημένη και τα κόμματα διαρκώς καβγαδίζουν, ωστόσο το διεθνές κύρος
του Χάβελ παραμένει υψηλό. Πάντα βρίσκει προσεκτικούς ακροατές όταν μιλάει για
τα ανθρώπινα δικαιώματα, ενώ έχει επίσης καταστρώσει σχέδια για τον περαιτέρω
εκδημοκρατισμό του ΟΗΕ και της Ε.Ε., ενώ έχει συμβάλει σε πρόσφατες
προσπάθειες επανεξέτασης του ρόλου του ΝΑΤΟ. Από χρόνια υποστηρίζει πως η
συμμαχία οφείλει να έρχεται αντιμέτωπη με επιθετικά καθεστώτα, όπως του
Μιλόσεβιτς στη Σερβία ή του Σαντάμ στο Ιράκ.

Στην Τσεχία, η κληρονομιά που αφήνει ο Χάβελ είναι μεικτή. Οι θέσεις του
αποδείχθηκαν επανειλημμένα ορθές. Επέστησε την προσοχή στις διακρίσεις εις
βάρος της μειονότητας των Ρομά και επέκρινε τον «καπιταλισμό της μαφίας» που
άνθησε επί των κεντροδεξιών κυβερνήσεων του Βάτσλαβ Κλάους στις αρχές της
δεκαετίας του 1990. Ωστόσο οι παρεμβάσεις του στην πολιτική σκηνή κατά του
δικομματισμού ήταν συνήθως αναποτελεσματικές και απλώς εξασθένησαν το ηθικό
του κύρος.

Όποιος κι αν είναι ο διάδοχός του, θα πρέπει να φέρει την προεδρία στα μέτρα
του, γιατί ο Χάβελ τη διαμόρφωσε στα δικά του. Κι αυτό θα είναι ακόμη
δυσκολότερο επειδή ο Χάβελ θα είναι ακόμη παρών. Όπως λέει χαμογελώντας,
«προσβλέπω στον καιρό που δεν θα πρέπει πια να χρησιμοποιώ διπλωματική γλώσσα».