Πρωταθλητές και ουραγοί στην παραγωγικότητα

Οι μεταφορές και οι τηλεπικοινωνίες, η παραγωγή ηλεκτρισμού και το εμπόριο
αναδεικνύονται στους δυναμικότερους κλάδους της ελληνικής οικονομίας τα
τελευταία χρόνια, αφού αυξάνουν διαρκώς και με γοργούς ρυθμούς τόσο την
παραγωγή όσο και την παραγωγικότητά τους.

Έτσι, έχουν καταφέρει να εκτοπίζουν σιγά σιγά από τον χάρτη της ελληνικής
παραγωγικής δραστηριότητας τους παραδοσιακούς πρωταγωνιστές της, τη γεωργία
και τον δημόσιο τομέα.

Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από πρόσφατη μελέτη του Κέντρου Προγραμματισμού
και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), με θέμα «Μισθοί, τιμές, παραγωγικότητα». Η
μελέτη επιβεβαιώνει με στοιχεία αυτό που θα μπορούσε να υποθέσει κανείς
παρακολουθώντας την οικονομική ζωή στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια. Ότι,
δηλαδή, η παραγωγικότητα ανεβαίνει συνεχώς σε κλάδους που σχετίζονται με τη
νέα τεχνολογία, όπως οι τηλεπικοινωνίες, με το άνοιγμα των αγορών, όπως ο
ηλεκτρισμός, αλλά και με την κατανάλωση, όπως το εμπόριο.

Στους ίδιους αυτούς κλάδους, μάλιστα, οι τιμές αυξάνονται με ελεγχόμενο ρυθμό,
κάτι που επιβεβαιώνει ότι από την αύξηση της παραγωγικότητας δεν επωφελούνται
μόνο οι επιχειρηματίες αλλά και οι καταναλωτές.

Αντίθετα, η γεωργία είναι ο κατ’ εξοχήν φθίνων κλάδος της ελληνικής
οικονομίας, ενώ η παραδοσιακή βιομηχανία κινείται σε ενδιάμεσες θέσεις, όσον
αφορά την παραγωγικότητα.

Οι αυξήσεις των μισθών

Τα στοιχεία της μελέτης του ΚΕΠΕ δείχνουν ότι στο σύνολο της οικονομίας, στην
περίοδο 1996-2001, μισθοί και παραγωγικότητα συμβαδίζουν, σε γενικές γραμμές.
Συγκεκριμένα:

* Η μέση ετήσια αύξηση του ονομαστικού ωρομισθίου την περίοδο αυτή ήταν 7,2%.
Δεδομένου ότι ο δείκτης τιμών καταναλωτή αυξανόταν την ίδια περίοδο με ετήσιο
ρυθμό 4,6%, η μέση ετήσια αύξηση του πραγματικού ωρομισθίου ήταν 2,6%.

* Η μέση ετήσια μεταβολή της παραγωγικότητας ήταν 3,02%. Η μελέτη του ΚΕΠΕ
χαρακτηρίζει το γεγονός ικανοποιητικό, ιδιαίτερα αν ληφθεί υπ’ όψιν και η
αύξηση των επενδύσεων την ίδια περίοδο. Συγκεκριμένα, οι επενδύσεις, από 19%
του ΑΕΠ το 1995, έφτασαν στο 22,7% του ΑΕΠ το 2001.

* Η καλύτερη χρονιά για τους εργαζομένους ήταν το 1997, όταν το πραγματικό
ωρομίσθιο αυξήθηκε κατά 10,57%, ενώ τις δύο επόμενες χρονιές οι πραγματικές
αμοιβές σημείωσαν ελαφρά μείωση (-0,55% το 1998 και -0,39% το 1999). Προφανώς,
αυτή ήταν η συνεισφορά ή το τίμημα που πλήρωσαν οι εργαζόμενοι για να ενταχθεί
η χώρα στην ΟΝΕ.

«Ως γενική διαπίστωση», αναφέρει η μελέτη, «μπορεί να υποστηριχθεί ότι δεν
υπήρξε σημαντική απόκλιση της μακροχρόνιας εξέλιξης των αποδοχών εργασίας από
τους κύριους προσδιοριστικούς παράγοντές της, που είναι η εξέλιξη της
παραγωγικότητας και των τιμών».

Δυναμικοί και αδύναμοι κλάδοι

Ο μέσος ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας κατά 3% κρύβει μεγάλες διαφορές
μεταξύ των επιμέρους κλάδων. Συγκεκριμένα, η εικόνα ανά κλάδο παρουσιάζει τα
εξής βασικά χαρακτηριστικά:

* Την υψηλότερη παραγωγικότητα εμφανίζουν οι κλάδοι των μεταφορών και των
τηλεπικοινωνιών (7%), του εμπορίου (5%) και του ηλεκτρισμού (4,9%). Η
παραγωγικότητα της γεωργίας είναι κάτω από τον μέσο όρο (1,75%), ενώ σε τομείς
όπως η υγεία, η παιδεία και η διαχείριση ακίνητης περιουσίας, η παραγωγικότητα
μειώθηκε.

Η μελέτη επισημαίνει ότι στους τελευταίους αυτούς κλάδους αυξήθηκε σημαντικά η
απασχόληση, χωρίς αντίστοιχη ποσοτική αύξηση του παραγόμενου προϊόντος ή των
παρεχόμενων υπηρεσιών, γι’ αυτό και εμφανίζεται μείωση της παραγωγικότητας.
Είναι, όμως, πιθανό να βελτιώθηκε η ποιότητα των υπηρεσιών, κάτι που δεν μετρά
ο δείκτης της παραγωγικότητας.

* Οι ίδιοι τρεις παραπάνω πρωταγωνιστές της παραγωγικότητας σημειώνουν και
μεγάλη αύξηση της παραγωγής τους. Συνολικά, σε όλους τους κλάδους, στην
περίοδο 1995-2001, η παραγωγή αυξήθηκε κατά 22,48%. Ωστόσο, η παραγωγή στη
γεωργία μειώθηκε κατά 2,94% και στη δημόσια διοίκηση έμεινε σχεδόν στάσιμη
(αύξηση 3,58%).