«Η κρίσιμη στιγμή πλησιάζει»

Τίμοθι Γκάρτον Ας. «Δύο ισχυρές λογικές συγκρούονται στις πύλες του Βοσπόρου», λέει στην «Γκάρντιαν». «Η λογική της ενότητας και η λογική της ειρήνης»

Δικαιούται η Τουρκία να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση; Έχει συμφέρον η
Ε.Ε. να τη δεχθεί στους κόλπους της; Έχουν καμία βάση οι κινδυνολογίες του
Ντ’Εστέν περί «τέλους» της Ε.Ε.; «Δύο ισχυρές λογικές συγκρούονται στις πύλες
του Βοσπόρου», λέει ο Τίμοθι Γκάρτον Ας, ο γνωστός Βρετανός ιστορικός
συγγραφέας, στην «Γκάρντιαν»: «Η λογική της ενότητας και η λογική της
ειρήνης». Και εξηγεί:

«Αν το νόημα της Ευρώπης είναι η δημιουργία μιας πολιτικής κοινότητας, με
κάποια φιλοδοξία να γίνει υπερδύναμη, τότε ας σταματήσουμε από αυτή την πλευρά
του Βοσπόρου – για μια δεκαετία ακόμη, τουλάχιστον. Αν θεωρούμε ότι είναι
περισσότερο επείγον να προωθήσουμε τη δημοκρατία, τον σεβασμό των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων, την ευημερία και επομένως τις πιθανότητες για ειρήνη στην πλέον
επικίνδυνη περιοχή του κόσμου, τότε ας ανεβούμε με θάρρος επάνω σε αυτή τη
γέφυρα».

Ο Ας συνυπολογίζει όλα τα δεδομένα: Το γεγονός ότι η Τουρκία δεν πληροί ακόμη
τα ευρωπαϊκά κριτήρια αλλά βελτιώνεται – ακριβώς επειδή θέλει να ενταχθεί. Το
γεγονός ότι ο μεγαλύτερος υποστηρικτής της εντός της Ε.Ε. είναι – «Τι τύχη!» –
η Ελλάδα, ο ιστορικός της εχθρός. Το γεγονός ότι, αν θέλει κανείς να
αντιμετωπίσει τα βαθύτερα αίτια της ισλαμιστικής τρομοκρατίας, πρέπει να
δείξει στους λαούς της Μέσης Ανατολής ότι οι μουσουλμάνοι που αποδέχονται τα
βασικά πρότυπα του δημοκρατικού εκσυγχρονισμού έχουν κάτι (σημαντικό) να
κερδίσουν. Το γεγονός ότι μία Ε.Ε. η οποία θα περιελάμβανε και την Τουρκία θα
ήταν λιγότερο ευρωπαϊκή και λιγότερο Ένωση, και άρα θα ήταν ορθότερο ίσως να
περιγράφεται η Ε.Ε. ως μια κοινότητα γειτονικών Δημοκρατιών. «Είναι, όμως,
αυτό απαραίτητα κάτι κακό; Θα μπορούσαμε να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι η
Τουρκία δεν είναι μια ευρωπαϊκή χώρα και θα έπρεπε να ενταχθεί στην Ε.Ε.».

«Για δεκαετίες», καταλήγει ο Ας, «η στάση της Ευρώπης ήταν: θέλουμε πολύ να
συνεχίσει η Τουρκία να επιθυμεί την ένταξή της, αλλά ελπίζουμε κρυφά να μην τα
καταφέρει ποτέ. Τα περιθώρια για ένα τέτοιο σαθρό διφορούμενο στενεύουν. Η
κρίσιμη στιγμή πλησιάζει».