Σημαντικές διαφορές με τις συμφωνίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου
παρουσιάζει η πρόταση που κατέθεσε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ κ. Κόφι Ανάν.
Η σημαντικότερη διαφορά είναι ότι οι εξουσίες των δύο κοινοτήτων αυξάνονται
εις βάρος της κεντρικής κυβέρνησης.





Συμφωνία Λονδίνου. Ο τότε πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής χαιρετά τον Βρετανό
ομόλογό του Χ. Μακ Μίλλαν. Δεξιά ο πρεσβευτής μας στο Λονδίνο Γ. Σεφέρης


Ταυτόχρονα η δομή και η λειτουργία της κεντρικής κυβέρνησης αλλάζουν εντελώς
και το βέτο που είχαν ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας
δείχνουν να καταργούνται.


Παρ' όλα αυτά οι συμφωνίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου παραμένουν σε ισχύ και
θα εφαρμόζονται, όπως εξηγούν οι νομικοί, όπου οι πρόνοιές τους δεν
τροποποιούνται ή διαγράφονται από τη νέα συνθήκη. Για τους νομικούς, αυτό
είναι κομβικό σημείο, επειδή διασφαλίζει τη συνέχεια του κράτους. Στα άρθρα
των συμφωνιών της Ζυρίχης και του Λονδίνου βασίζεται συνταγματικά η Κυπριακή
Δημοκρατία.


Μία σημαντική διαφορά είναι ότι η νέα συμφωνία εισάγει την έννοια του
κυρίαρχου λαού στη συνταγματική τάξη της Κύπρου. «Εμείς, οι Ελληνοκύπριοι και
Τουρκοκύπριοι, ασκώντας το συνταγματικό μας δικαίωμα με την ελεύθερη και
δημοκρατικά χωριστά εκπεφρασμένη κοινή θέληση, υιοθετούμε αυτήν την ιδρυτική
Συμφωνία», αναφέρει το προοίμιο.


Στις συμφωνίες του Λονδίνου και της Ζυρίχης, το «προοίμιο» είναι ένα μνημόνιο,
που υπογράφουν οι πρωθυπουργοί της Μ. Βρετανίας, της Ελλάδος και της Τουρκίας
«λαμβάνοντας υπόψη τους» ότι οι εκπρόσωποι των δύο κοινοτήτων δηλώνουν ότι
αποδέχονται τις συνθήκες που επισυνάπτονται σε αυτό το μνημόνιο. Όπως πολύ
σωστά επισημαίνει στο βιβλίο του «Η οργάνωση της Πολιτικής Εξουσίας στην
Κυπριακή Δημοκρατία» ο κ. Δημήτρης Μέλισσας, «Σε κανένα από τα 199 άρθρα του
Κυπριακού Συντάγματος δεν αναφέρεται ο λαός ως πηγή εξουσίας, ούτε
προβλέπονται δημοψηφίσματα».


Οι σημαντικότερες αλλαγές όμως αφορούν την κρατική λειτουργία, δηλαδή τις
σχέσεις του «κοινού κράτους», δηλαδή της ομοσπονδίας με τα «συστατικά κράτη»,
δηλαδή το ελληνοκυπριακό και το τουρκοκυπριακό κρατίδιο, καθώς και τη δομή και
λειτουργία των κρατικών οργάνων. Εδώ η κατάσταση έχει αλλάξει άρδην, και
μάλιστα όπως επισημαίνουν πολιτικοί επιστήμονες εις βάρος του κεντρικού
κράτους.


Σύμφωνα με τη Ζυρίχη και το Λονδίνο, «Η Κύπρος ήταν προεδρική δημοκρατία» με
ισχυρή νομοθετική και εκτελεστική εξουσία, και αναλογία συμμετοχής των δύο
κοινοτήτων στην κεντρική κυβέρνηση σε σχέση 70:30. Για τα Κοινοβούλια των
κοινοτήτων προβλέπονταν μόνο οι αρμοδιότητες σε θρησκευτικά, πολιτιστικά,
εκπαιδευτικά και προσωπικά ζητήματα.


Αντίθετα, στη νέα συμφωνία αναφέρονται ρητά δύο πράγματα που δείχνουν ότι
ενισχύεται η θέση των κοινοτήτων σε σχέση με την κεντρική εξουσία. Πρώτον, η
αναφορά ότι η σχέση των «συστατικών κρατών» με το «κοινό κράτος» έχει σαν
πρότυπο το ελβετικό μοντέλο και δεύτερον ότι τα «συστατικά κράτη» θα
συμμετέχουν στη διαμόρφωση και υλοποίηση στις διεθνείς σχέσεις και τις σχέσεις
με την Ευρωπαϊκή Ένωση.


Η νέα συνθήκη δείχνει να καταργεί το βέτο, δηλαδή το δικαίωμα «αρνησικυρίας
και αναπομπής» που κατοχύρωναν για τον πρόεδρο και τον αντιπρόεδρο οι συνθήκες
της Ζυρίχης και του Λονδίνου (Συμφωνία ίδρυσης, άρθρο 5). Η διατήρησή του,
σύμφωνα με τους επαΐοντες, δεν θα ήταν συμβατή με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Ωστόσο, οι πρόνοιες που γνωρίζουμε δείχνουν ότι διατηρείται ένα είδος έμμεσου
βέτο: Η φράση πως η πλειοψηφία θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει «ένα τέταρτο των
γερουσιαστών που ψηφίζουν από κάθε "συστατικό κράτος"», ή η πρόνοια ότι στην
προεδρική πλειοψηφία «θα πρέπει να μετέχει ένα τουλάχιστον μέλος από κάθε
"συστατικό κράτος", σημαίνει ότι μια κοινότητα μπορεί αν επιθυμεί, να
μπλοκάρει οποιαδήποτε απόφαση σε όλα τα όργανα».

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από