Παλιές συνταγές με άρωμα από Δύση

Κομμουνιστικός καπιταλισμός. Κάποιο τέτοιο νέο σύστημα εφαρμόζουν στην Κίνα
και ίσως βρουν τους όρους να το περιγράψουν στο συνέδριο του Κ.Κ. που άρχισε
χθες. Σε ατμόσφαιρα μεγάλης ανάπτυξης, που μοιάζει να μην την αγγίζει η
παγκόσμια κρίση, η κομματική ιδιότητα φαίνεται να χρησιμεύει κυρίως για να
εξασφαλίζει καριέρα σε υψηλά κλιμάκια των επιχειρήσεων και η λειτουργία του
κόμματος για να εξασφαλίζει σταθερότητα κι αυτό που λέμε «κοινωνική ειρήνη».

ΚΙΝΑ

Ετοιμάζονται για τη γιορτή εγκαινίων της ανακαινισμένης παγόδας. Κάτι σαν παρέλαση και λιγότερο θρησκευτική αναβίωση. Τα κορίτσια θα μπορούσαν να είναι μανεκέν. Είναι πιο δροσερά και ανοιχτόκαρδα από μανεκέν

Ησυχία, τάξη και ασφάλεια, όχι απεργίες, διαδηλώσεις και τέτοια
αντιπαραγωγικά. Πειθαρχημένο προσωπικό, χαμηλοί μισθοί, ανεξάντλητη αγορά. Τι
άλλο χρειάζεται ο καπιταλιστής για να είναι ευτυχισμένος; Λίγο μασάζ μήπως,
λίγη περισυλλογή, υπέροχη κουζίνα που δεν παχαίνει, και κάποιο μυστήριο να
αλατίσει τη ζωή του; Θα τα βρει όλα στην Κίνα. Και ο ταξιδιώτης, ο σημερινός
εξερευνητής που ταυτίζεται με τον Μάρκο Πόλο χάρις στις ταλαιπωρίες που του
προσφέρει το μεγάλο αεροπορικό ταξίδι (δέκα ώρες στην οικονομική θέση των
τζάμπο σε κάνουν να αισθάνεσαι σαν να περνάς τη στέπα δεμένος σε καμήλα)
δυσκολεύεται να συντηρήσει τα κλισέ της Δύσης γι’ αυτή την άγνωστη ακόμα χώρα.
Η Κίνα αλλάζει ραγδαία, σε πολλές κατευθύνσεις. Ανανεώνεται, και ταυτοχρόνως
αναπαλαιώνεται.

Τιεν Αν Μεν. Το όνομα της Κίνας στα κινεζικά σημαίνει «Κέντρο του
κόσμου». Το κέντρο αυτού του κέντρου είναι η Πλατεία Τιεν Αν Μεν με τα
Ανάκτορα του Λαού στη μία πλευρά, το Μαυσωλείο του Μάο στο κέντρο και τα
Ανάκτορα των Αυτοκρατόρων στην άλλη πλευρά, την περίφημη Απαγορευμένη Πόλη,
προορισμό κάθε τουρίστα. Πάνω από την κεντρική της πύλη το πορτρέτο του Μάο,
άσχετο αισθητικά, σαν εφηβική αφίσα κολλημένη σε βαρύτιμη ταπετσαρία, εξάγει
την απαγόρευση προς τα έξω. Μέσα αλωνίζουν τα τουριστικά γκρουπ, αναζητώντας
μάταια λίγη αίσθηση αυτοκρατορικού μεγαλείου στο άδειο κέλυφος των αυλών και
των πυλών και των μαρμάρινων αναγλύφων. Διαβαίνουν την πύλη της Ουράνιας
Γαλήνης, το γεφυράκι του Χρυσού Ποταμού που είναι μάλλον πράσινος, σπρώχνονται
να διακρίνουν τα ξεθωριασμένα έπιπλα στο Παλάτι της Ουράνιας Αγνότητας, αλλά
το απαγορευμένο είναι πλέον κοινό τοις πάσι, και τους εξαντλεί πριν το
εξαντλήσουν. Έξω, στην τεράστια πλατεία, οι δυτικοί αναζητούν την ανάμνηση της
εξέγερσης του 1989 κι αναρωτιούνται αν η Κίνα θα γίνει Δημοκρατία. Νεαροί
φρουροί, με πράσινα ρούχα, τους ατενίζουν σε κάθε γωνία. Βρίσκονται παντού, σε
ανοίγματα υπογείων διαβάσεων, εισόδους πολυκαταστημάτων, ξενοδοχεία,
εστιατόρια, αγορές.

Έχει δύο παιδιά και χαμογελάει. Το μεγάλο κορίτσι, το μικρό αγόρι. Θα είναι αγρότισσα ή θα πλήρωσε το πρόστιμο κανονικά

Το τοπίο. Στο Πεκίνο δεν φυσάει πια ο άνεμος της ερήμου που ξέραινε το
πρόσωπο και μάτωνε τα χείλη. Τώρα τον σταματούν οι ουρανοξύστες. Είναι τόσοι
πολλοί που δημιουργούν τείχος απέναντί του, το τείχος που ανέκαθεν ονειρευόταν
η «Βόρεια Πρωτεύουσα», η Μπει-τζινγκ, όπως έχουν αρχίσει ακόμα και οι δυτικοί
να ονομάζουν το Πεκίνο, αποδίδοντάς του τη σωστή κινεζική προφορά. Και ο
γκρίζος ορίζοντας, η θολούρα της ατμόσφαιρας, τώρα οφείλεται στο καυσαέριο των
αυτοκινήτων που έχουν εκτοπίσει τα ποδήλατα στις άκρες των δρόμων, σε ειδικούς
ποδηλατοδρόμους. Είναι ακόμα πάρα πολλά, κυκλοφορούν παντού και δίνουν
υποχρεωτικά τον ρυθμό της κίνησης στην πόλη.

Ποταμόπλοιο που έχει γίνει εστιατόριο στη Σανγκάη. Στο βάθος οι ουρανοξύστες

Η μανία για ανοικοδόμηση θυμίζει λίγο την Ελλάδα του ’60, εκείνη τη χαρωπή
βιασύνη να απαλλαγούμε από την ανάμνηση της φτώχειας. Τα παλιά σπίτια
γκρεμίζονται κατά ολόκληρα τετράγωνα. Κτίζουν μέρα νύχτα, ανεβασμένοι σε
σκαλωσιές από μπαμπού, πολυώροφα μεγαθήρια σε πολεοδομικό σχέδιο που σαρώνει
οτιδήποτε στενό και μικρό. Τα παλιά περίκλειστα σπίτια, τα χουτονγκ, στα οποία
έμπαινες από μια πύλη σε εσωτερική αυλή και γύρω ήταν κτισμένα τα δωμάτια,
μπορεί να επέζησαν πολλών καταστάσεων, πολέμων και επαναστάσεων, αλλά μάλλον
θα πέσουν θύματα της ανόδου του επιπέδου της ζωής και των ορόφων. Φαίνονται
τόσο χαμηλά και φθαρμένα, με πεσμένους σοβάδες, χαμένα στις επιγραφές και στις
δυσανάγνωστες χρήσεις, που αν δεν βρεθεί εγκαίρως μια Μελίνα να τα κηρύξει
διατηρητέα, σε λίγο δεν θα υπάρχουν ούτε για δείγμα, να τα βλέπουν οι
τουρίστες.

Παλιά Σανγκάη. Ίσως σε λίγους μήνες τα σπιτάκια να έχουν γίνει ουρανοξύστες ή πάρκα

Το περιβάλλον. Το νέφος που ερχόταν από την Ανατολική Ασία τον
προηγούμενο μήνα ίσως είχε την προέλευσή του εδώ, στη ραγδαία αναπτυσσόμενη
Κίνα που δεν φαίνεται να χολοσκά ακόμα για το περιβάλλον. Η ελπίδα σωτηρίας
του πλανήτη δεν μπορεί να στηρίζεται πια στην υπανάπτυξή της. Στην ανάπτυξή
της ίσως. Όπως στη Σανγκάη, μια Νέα Υόρκη της Ανατολής πλέον, γεμάτη
ουρανοξύστες κομψούς και μοντέρνους, με αρχιτεκτονική άποψη, όχι βαρετά
ομοιόμορφους όπως στο Πεκίνο, όπου αποφάσισαν να δημιουργήσουν πράσινο.
Γκρεμίζουν ολόκληρα τετράγωνα και τα κάνουν πάρκα, αφού τα αδειάσουν από τους
κατοίκους τους. Είναι απλό, αφού οι κάτοικοι δεν είναι ιδιοκτήτες των σπιτιών.
Ένα εκατομμύριο άνθρωποι μετακινήθηκαν μέχρι στιγμής από το κέντρο στα
περίχωρα, όπου μάλλον θα παράγουν καυσαέριο προσπαθώντας να φτάνουν ξανά, κάθε
μέρα, στο κέντρο.

Καινούργιες παγόδες

Ταξιδέψαμε τρεις ώρες με πούλμαν ανάμεσα από χωράφια και χωριά, άλλες δύο με
φέρι μποτ σαν του Ρίου-Αντιρρίου στο πιο βρώμικο, σε μια καφετιά θάλασσα, για
να επισκεφτούμε ένα νησάκι με μοναστήρια βουδιστών, όλα ανακαινισμένα. Ο ναός
της Θεάς, ένα ολοκαίνουργιο τεράστιο συγκρότημα με ανάγλυφα μάρμαρα, ήταν
γεμάτος κόσμο που προσκυνούσε. Τι συμβαίνει με τις θρησκείες; Μπροστά στον
κίνδυνο να αναπτύσσονται διαφορες αιρέσεις, όπως του Φαλουν Γκονγκ που
απαγορεύτηκε το 1999 κι έχει εκατομμύρια οπαδούς, φαίνεται ότι το κράτος
αποφάσισε να ενισχύσει τις παραδοσιακές θρησκείες. Το γιατί απαγορεύτηκε αυτή
η αίρεση που διακηρύττει ότι είναι ειρηνική, το καταλαβαίνει κανείς μόνο αν
δει πόσοι εμφύλιοι πόλεμοι τυράννησαν την αυτοκρατορική Κίνα ξεκινώντας από
θρησκευτικές απόψεις.

Παλιές συνταγές. Στα καινούργια μεγάλα πεζοδρόμια του Πεκίνου, στη
γειτονιά με τα ξενοδοχεία, κάθε βράδυ στήνονται πάγκοι που μαγειρεύουν επί
τόπου και προσφέρουν τα πάντα, όπως σουβλάκια με σκορπιούς, με φιδάκια,
ποντικάκια, μεταξοσκώληκες, ακρίδες, κι ό,τι άλλο μπορείτε να φανταστείτε. Μια
Αμερικανίδα με κάμερα τα παρουσίαζε σε εκπομπή, και μας σύστησε τους
σκορπιούς, για την πρόληψη της αρθρίτιδας, καθώς κρατσάνιζε μερικούς από το
σουβλάκι της. Θαυμαστός καινούργιος κόσμος ανοίγεται για τη Δύση.