Η γυναίκα πίσω από τη μάσκα

Η Νέα Υόρκη απέχει πάρα πολλά χιλιόμετρα από την Τσετσενία, όπου τα
τελευταία χρόνια εκτυλίσσεται ένας αιματηρός πόλεμος. Τον τελευταίο χρόνο η
Ασέτ Τσαντάγιεβα, μια 31χρονη νοσοκόμα παιδιών που κατάγεται από μια μικρή
πόλη που βρίσκεται στα περίχωρα του Γκρόζνι, έχει βρει καταφύγιο στην
αμερικανική αυτή μεγαλούπολη.

Μαύρες χήρες. Οι γυναίκες καμικάζι του θεάτρου στη Μόσχα πέθαναν, πριν προλάβουν να πυροδοτήσουν τα εκρηκτικά με τα οποία ήταν ζωσμένες

Ένα απόγευμα, επιστρέφοντας στο διαμέρισμά της ύστερα από μία ακόμα μέρα
σκληρής βιοπάλης, εργαζόμενη ως μαγείρισσα, νταντά και μασέρ, άναψε την
τηλεόραση να χαλαρώσει. Μόλις άρχισαν οι βραδινές ειδήσεις, πάγωσε.

Τσετσένοι μαχητές είχαν εισβάλει σε ένα θέατρο, λίγα χιλιόμετρα από το
Κρεμλίνο, είχαν πάρει ως ομήρους τους εκατοντάδες θεατές και απειλούσαν να
πυροδοτήσουν τα εκρηκτικά που έφεραν, ανατινάζοντας όλο το θέατρο, τους
ομήρους και τους εαυτούς τους, εάν η Ρωσία δεν αποσυρόταν από τα εδάφη τους.

Πάγωσε. Η Τσαντάγιεβα κοιτούσε παγωμένη τις εικόνες των ενόπλων που
φορούσαν ρούχα παραλλαγής. Μετά είδε ότι υπήρχαν και γυναίκες ανάμεσα στους
αντάρτες. Συνολικά 18 γυναίκες οι οποίες φορούσαν μάσκες και ήταν ντυμένες με
φαρδιές μαύρες κελεμπίες, ζωσμένες με εκρηκτικά, με πιστόλια στα χέρια τους,
και φορώντας γύρω από τα κεφάλια τους πράσινες ισλαμικές κορδέλες, πάνω στις
οποίες ήταν γραμμένες, με γραφή από το Κοράνι, δηλώσεις ότι επρόκειτο για
μουτζαχεντίν. Η τηλεοπτική κάμερα ξαναγύριζε διαρκώς σε μία απ’ αυτές.
Επρόκειτο για μια ψηλή, αδύνατη ωραία γυναίκα με σταρένιο δέρμα και
διαπεραστικά μάτια. Παρά την κελεμπία και το κάλυμμα του προσώπου της, η
κοπέλα έμοιαζε με βυζαντινό εικόνισμα.

Παγωμένη, η Τσαντάγιεβα ξέσπασε στα κλάματα αμέσως μόλις είδε την εικόνα αυτής
της κοπέλας. Αναγνώρισε το πρόσωπο που κρυβόταν πίσω από τη μαύρη μάσκα. Ήταν
η στενή, παιδική της φίλη, η Καΐρα.

Η Καΐρα έμενε πλάι στην Τσαντάγιεβα, σε παλιότερες, καλύτερες εποχές. Την
τελευταία φορά που η Τσαντάγιεβα είχε νέα της παιδικής της φίλης, ήταν πριν
από δύο χρόνια.

Τραγικό τέλος. Η Καΐρα σύντομα θα πέθαινε μαζί με άλλους 49 από τους
συντρόφους της και 119 ομήρους όταν οι ρωσικές ειδικές δυνάμεις εισέβαλαν στο
θέατρο, δίνοντας τέλος στην ομηρεία που είχε διαρκέσει 57 ώρες.

Τι οδήγησε την Καΐρα σ’ αυτό το τραγικό τέλος; Τι έγινε και μετατράπηκε η
Καΐρα – ένα κάποτε χαριτωμένο και γεμάτο ζωντάνια κορίτσι που λάτρευε τις μίνι
φούστες και τις φορούσε συχνά – σε καμικάζι; Η Καΐρα ήταν η νεώτερη από τις 4
κόρες της οικογένειάς της. Οι άλλες τρεις αδελφές της – Ίντιρα, Ναντίρα και
Αϊσάτ – είναι σήμερα από 25 έως και 29 ετών. Είχαν έναν μικρότερο αδελφό, τον
Μαγκόμετ, τον οποίο λάτρευαν. Η Καΐρα είχε επίσης και στενή σχέση με έναν
εξάδελφό της, δύο χρόνια μεγαλύτερό της. Ήταν σαν αδελφός και αδελφή.

Οι τέσσερις αδελφές σπούδαζαν στο Πανεπιστήμιο του Γκρόζνι, όταν ξεκίνησε ο
δεύτερος πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Τσετσένων, το 1999. Ο Μαγκόμετ πήγαινε
ακόμα στο Δημοτικό.

Παρότι η οικογένεια της Καΐρα ήταν βαθιά μουσουλμανική, ο πατέρας των
κοριτσιών ήταν προοδευτικός και ήθελε τα κορίτσια του να σπουδάσουν και να
εργασθούν, να ντύνονται όμορφα και να περνάνε καλά με τις παρέες τους.

Από τις τέσσερις αδελφές η πιο ωραία, η πιο κομψή και χαριτωμένη και η πιο
διανοούμενη ήταν η Καΐρα. Λάτρευε να ντύνεται με μίνι φούστες, να διαβάζει
λογοτεχνία και να χορεύει δυτική μουσική. Πάντα χαμογελούσε.

Το 2000, με τον δεύτερο πόλεμο Ρωσίας και Τσετσενίας να βρίσκεται στο
αποκορύφωμά του, η Καΐρα ερωτεύθηκε. Η οικογένεια και οι φίλοι της την
προειδοποίησαν να μην παντρευτεί εν καιρώ πολέμου, αλλά εκείνη τους αγνόησε.
Πίστευε ότι «η αγάπη είναι πολύ πιο σημαντική από τον πόλεμο». Λίγο μετά τον
γάμο της, ο άνδρας της ένιωσε αναγκασμένος να ενταχθεί στον στρατό των
Τσετσένων ανταρτών. Η Τσαντάγιεβα λέει σήμερα ότι η Καΐρα τον υποστήριξε στην
απόφασή του αυτή να πάρει τα όπλα. «Ένας άνδρας σήμερα στην Τσετσενία έχει
μονάχα δύο επιλογές: να γίνει αντάρτης ή να περιμένει τους Ρώσους να έρθουν,
να τον μαζέψουν και να τον σκοτώσουν».

Η ενοχή. Ο άνδρας τής Καΐρα γρήγορα απέκτησε τη φήμη ενός ικανότατου
αντάρτη, όμως ύστερα από μόλις έξι μήνες σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια μιας
επιχείρησης. Όταν ο στρατός των Ρώσων ανακάλυψε την αληθινή του ταυτότητα, ένα
βράδυ, στρατιωτικοί μπήκαν στο σπίτι της Καΐρα και άρπαξαν τον 16χρονο αδελφό
της, τον Μαγκόμετ, ως αντίποινα. Όταν, ύστερα από πολύ καιρό, η οικογένεια της
Καΐρα βρήκε επιτέλους το άψυχο σώμα του Μαγκόμετ, βρισκόταν σε άθλια κατάσταση
και κακοποιημένο.

Η Ασέτ Τσαντάγιεβα λέει σήμερα ότι η Καΐρα ένιωσε ένοχη για τον θάνατο του
αδελφού της. «Πίστευε ότι ήταν δικό της λάθος που παντρεύτηκε έναν αντάρτη»,
λέει σήμερα, «καμία από τις αδελφές δεν ξεπέρασε ποτέ τον χαμό του αδελφού
τους». Λίγο αργότερα η Καΐρα έμαθε ότι ο 24χρονος εξάδελφός της είχε επίσης
σκοτωθεί σε μάχη. Στους μήνες που ακολούθησαν, το σπίτι της οικογένειάς της
καταστράφηκε ολοσχερώς από τον ρωσικό στρατό. Η οικογένεια εξαφανίσθηκε. Η
Τσαντάγιεβα δεν γνωρίζει σήμερα εάν κάποιο μέλος της οικογένειας επιβίωσε ως πρόσφυγας.

«Κρυβόμαστε, για να μη μας βιάσουν οι Ρώσοι»

ΗΤσαντάγιεβα δεν ξαναείδε την Καΐρα έως τη στιγμή που άναψε την τηλεόρασή της.
Έφριξε που είδε τη μαύρη κελεμπία, σαν μπούρκα, που φορούσε η Καΐρα.
Αναρωτιέται πού πήγε το όμορφο κορίτσι με τα εκπληκτικά πανάκριβα ρούχα της;
Με τα μίνι της;

Σύμφωνα με την Τσαντάγιεβα, η αυστηρότητα των ρούχων της Καΐρα δεν ήταν απλώς
ένα δείγμα της πλήρους μετάλλαξης της Καΐρα σε ακραία Ισλαμίστρια.

«Πριν από τον πόλεμο», εξηγεί η Τσαντάγιεβα, «ποτέ δεν καλύπταμε τα κεφάλια
μας, εκτός εάν είχαμε παντρευτεί. Τώρα καλύπτουμε τα κεφάλια μας και φοράμε
μαύρα ως ένδειξη πένθους. Το κάνουμε επίσης για να κρύβουμε τα πρόσωπα και τα
κεφάλια μας, για να μη μας βιάσουν οι Ρώσοι στρατιώτες. Θέλουμε να κρατήσουμε
τους εαυτούς μας ζωντανούς για τις μελλοντικές γενιές, γιατί έχουμε χάσει μιά
ολόκληρη γενιά από τους άνδρες μας».