Η Αίτνα στέλνει μαύρη βροχή

Η Αίτνα, το πιο «άτακτο» ηφαίστειο της Ευρώπης, μας στέλνει την πυρακτωμένη
τέφρα του. Οι κλιματολογικές συνθήκες από σήμερα μέχρι και το Σάββατο θα
ευνοήσουν τη μεταφορά αερίων και στάχτης προς τη Δυτική Ελλάδα για δεύτερη
φορά μέσα σε τέσσερις ημέρες.

«Η γεωγραφική θέση του ηφαιστείου είναι τέτοια, που εκ των πραγμάτων μάς
επηρεάζει. Είμαστε καταδικασμένοι να συνυπάρχουμε» εξηγεί ο καθηγητής
Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Ευθύμιος Λέκκας. «Ωστόσο, αυτό δεν
σημαίνει ότι κατ’ ανάγκη αυτή η συνύπαρξη είναι αρνητική». Όπως συμπληρώνει ο
καθηγητής, όλα εξαρτώνται από το αν η τέφρα που θα φτάσει σε ελληνικό έδαφος
είναι ή όχι τοξική. «Αυτό ακόμα δεν το γνωρίζουμε. Ούτε τα ελληνικά ούτε τα
ιταλικά εργαστήρια έχουν καταλήξει σε αποτελέσματα». Σύμφωνα με τον κ. Λέκκα,
«η Αίτνα είναι γνωστή κυρίως για ροή λάβας και έκλυση πυροκλαστικών αερίων. Το
ηφαίστειο, ωστόσο, παράγει κάθε φορά διαφορετικό υλικό. Το είδος του μάγματος
δεν μπορούμε να το προσδιορίσουμε παρά μόνο εάν πραγματοποιήσουμε
εργαστηριακές εξετάσεις» λέει. «Εάν είναι τοξικό, όπως π.χ. το υλικό του
ηφαιστείου Χουά στην Κόστα Ρίκα που κατέστρεψε ατέλειωτες εκτάσεις χλωρίδας
στην περιοχή, τότε το πρόβλημα που ενδεχομένως να αντιμετωπίσουμε είναι
σοβαρό».

«Η στάχτη της Αίτνας δεν είναι προϊόν καύσης ώστε να είναι επικίνδυνη» θεωρεί
ο καθηγητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου κ. Μιχάλης Φυτίκας, υπεύθυνος του
Ινστιτούτου για τη Μελέτη και την Παρακολούθηση του Ηφαιστείου της Σαντορίνης.
«Αυτό που συμβαίνει είναι ότι τα λειωμένα πετρώματα θρυμματίζονται και
εκτινάσσονται στον αέρα. Λόγω των μικρών τους διαστάσεων μεταφέρονται μέσω του
ανέμου» συμπληρώνει.

Ακίνδυνο ηφαίστειο

Ό ίδιος θεωρεί ότι η Αίτνα είναι ακίνδυνο ηφαίστειο. «Σπάνια έχει σκοτώσει
ανθρώπους. Προειδοποιεί εγκαίρως και οι κάτοικοι απομακρύνονται. Εξάλλου, δεν
είναι ο τύπος του ηφαιστείου που κάνει μεγάλες εκρήξεις, όπως είναι της
Σαντορίνης ή του Βεζούβιου. Γι’ αυτό δεν υπάρχει κίνδυνος για την Ελλάδα, ούτε
για συνέπειες στο κλίμα της περιοχής, όπως έγινε στην περίπτωση του Πινατούμπο
στις Φιλιππίνες πριν από λίγα χρόνια. Τότε οι εκρήξεις του ηφαιστείου,
στέλνοντας στάχτη στην ατμόσφαιρα, είχαν δημιουργήσει ένα στρώμα που είχε
μπλοκάρει μέρος των ακτίνων του Ηλίου, μειώνοντας έτσι τη θερμότητα και
προκαλώντας πτώση της θερμοκρασίας στην επιφάνεια».

Ωστόσο, εάν είναι τοξική η τέφρα – και μόνο τότε – η χώρα μας θα αντιμετωπίσει
πρόβλημα. Και αυτό γιατί οι κλιματολογικές συνθήκες τις επόμενες τρεις ημέρες
ευνοούν την μεταφορά των ηφαιστειακών σωματιδίων προς τα νησιά του Ιονίου και
τα παράλια της Πελοποννήσου.

«Τόσο στα χαμηλά όσο και στα μεσαία στρώματα της ατμόσφαιρας θα επικρατήσουν
τις επόμενες ημέρες νοτιοδυτικοί άνεμοι», εξηγεί ο επιστημονικός συνεργάτης
του Αστεροσκοπείου, μετεωρολόγος κ. Λαγουβάρδος. «Εάν ακολουθήσουν, όπως όλα
δείχνουν ότι θα γίνει τις επόμενες ημέρες, καθοδικές κινήσεις στην ατμόσφαιρα
ή αν βρέξει – περιμένουμε έντονες βροχές την Παρασκευή – τότε θα έχουμε ένα
φαινόμενο που θα μοιάζει με την κόκκινη βροχή. Με την βροχή που πέφτει,
δηλαδή, μαζί με άμμο που έχει μεταφερθεί από τη Σαχάρα. Θα πέσει μαύρη βροχή.
Βροχή με κομματάκια στάχτης». Κάτι αντίστοιχο με αυτό που συνέβη στην
Κεφαλονιά το περασμένο Σαββατοκύριακο, αλλά σε μεγαλύτερη έκταση.

Η στάχτη θα πέσει στο έδαφος και θα επηρεάσει καλλιέργειες αλλά και τον
υδροφόρο ορίζοντα. Βέβαια, «τα καλύτερα κρασιά παράγονται από αμπέλια σε
ηφαιστειογενείς περιοχές» λέει η καθηγήτρια Υδρολογίας του Μετσόβιου
Πολυτεχνείου κ. Μαρία Μιμίμου. «Εάν όμως τα σωματίδια είναι τοξικά, τότε οι
καλλιέργειες μπορεί να κινδυνέψουν. Ούτως ή άλλως αυτά θα περάσουν στον
υδροφόρο ορίζοντα». Ο κ. Φυτίκας υποστηρίζει πάντως ότι «το νερό απλά θα
εμπλουτισθεί με μικρά κομμάτια από το πέτρωμα μέσα στο οποίο ούτως ή άλλως
κυκλοφορεί το ίδιο».

Με υπόγειο τούνελ έσωσαν ένα χωριό

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο θεός Ήφαιστος είχε το εργαστήριό του στην
Αίτνα της Σικελίας.

Εκεί κατασκεύαζε όπλα και πανοπλίες για να καλοπιάσει τους υπόλοιπους θεούς.

Όταν αυτοί όμως έδειχναν να τον περιφρονούν και να μην του συμπεριφέρονται ως
ίσο προς ίσο, εκείνος θύμωνε και κατέστρεφε το εργαστήριο από την οργή του.

Έτσι ερμήνευαν κάθε φορά τη δραστηριοποίηση του ηφαιστείου.

Από την αρχαιότητα, λοιπόν, η Αίτνα είναι γνωστή για τη συχνή δραστηριότητά
της.

Αυτή εκδηλώνεται κατά καιρούς με ροή λάβας και έκλυση αερίων από τους κρατήρες
της.

Οι επιστήμονες είχαν αρχίσει να ανησυχούν γιατί η τελευταία φορά που είχε
γίνει αυτό ήταν το 1993, κάτι που σημαίνει πως το μάγμα είχε συσσωρευτεί
επικίνδυνα.

Την προτελευταία μάλιστα φορά η λάβα απείλησε το χωριό Τζαφεράνα, φτάνοντας
στα πρώτα σπίτια.

Τότε οι Ιταλοί με μία γιγαντιαία επιχείρηση κατόρθωσαν να εκτρέψουν τη ροή της
λάβας σε υπόγειο τούνελ και να τη διοχετεύσουν σε μία πεδιάδα χωρίς κατοίκους,
γλιτώνοντας το χωριό.

Η τωρινή επαναδραστηριοποίησή της θεωρείται φυσιολογική και αναμενόμενη από
πολλούς επιστήμονες.