Το Γκρόζνι φοβάται τη νύχτα

Η πρωτεύουσα της Τσετσενίας, το Γκρόζνι, η «Τρομερή» στα ελληνικά, ήταν
κάποτε, λένε οι κάτοικοι, μια όμορφη πόλη. Σήμερα, όμως, είναι μια πόλη
εγκαταλελειμμένη στη μοίρα και τον φόβο. Όπου κανείς δεν γνωρίζει το πρωί εάν
θα είναι ζωντανός το βράδυ.

«Σταματήστε τον πόλεμο στην Τσετσενία». Με αυτό το σύνθημα διαδήλωσαν χθες στην Κόκκινη Πλατεία συγγενείς και φίλοι των ομήρων που κρατούνται στο θέατρο Ντουμπρόβκα (κέντρο). Την ίδια ευχή κάνουν το δίχως άλλο στρατιώτες και κάτοικοι του Γκρόζνι, της πρωτεύουσας της Τσετσενίας, μιας πόλης παραδομένης στον φόβο (δεξιά, αριστερά)

Παντού, βλέπει κανείς κτίρια που στέκονται ακόμη όρθια σαν από θαύμα. Τα μόνα
που έχουν ανακαινιστεί, είναι αυτά της φιλορωσικής Δημόσιας Διοίκησης. Παντού,
βλέπει κανείς ερείπια κτιρίων που ανατινάχθηκαν διότι ήταν επικίνδυνα. Και
μόνο ένας αρχαιολόγος μπορεί να ξεχωρίσει ποια από αυτά πρέπει να αποδώσει
στον πρώτο ρωσο-τσετσενικό πόλεμο (1994-1996), ποια στη δεύτερη επίθεση με την
οποία έπεσε το Γκρόζνι στα χέρια των Ρώσων (τον χειμώνα του 2000) και ποια
στις εκρήξεις που παρασύρουν ακόμη, εδώ κι εκεί, ανθρώπινες ζωές.

Τα λεωφορεία. Το κέντρο της πόλης έχει μετατοπιστεί γύρω από την παλιά
αγορά, εκεί από όπου ξεκινούν και τα πολυάριθμα δημόσια λεωφορεία που οργώνουν
το Γκρόζνι. «Το μόνο πράγμα που λειτουργεί, με φυσικό αέριο», λένε οι
κάτοικοι, οι οποίοι είναι συνηθισμένοι στην έλλειψη του νερού και τις διακοπές
του ηλεκτρικού. Το μοναδικό δρομολόγιο, ωστόσο, που επιτρέπουν στον εαυτό τους
είναι από το σπίτι στη δουλειά, με μία στάση στην αγορά και, αν είναι
απαραίτητο, μια παρέκκλιση στο νοσοκομείο ή σε κάποιο από τα κέντρα της
ρωσικής γραφειοκρατίας. Η ασφάλεια, ή μάλλον η έλλειψή της, παραμένει η βασική
έγνοια των κατοίκων του Γκρόζνι. Διότι, αντίθετα με ό,τι υποστηρίζουν οι
Αρχές, η κατάσταση δεν βελτιώνεται. Όπως αποκάλυψε ένας χειρουργός στην
απεσταλμένη της «Liberation», Ελέν Ντεσπίκ-Ποποβίτς, τα μισά από τα κρεβάτια
των νοσοκομείων είναι κατειλημμένα από τραυματίες πολέμου, όλοι άμαχοι, οι
οποίοι δέχθηκαν κάποια αδέσποτη σφαίρα ή βρέθηκαν κοντά στον τόπο μιας
έκρηξης. Συχνά, ωστόσο, οι άνθρωποι αυτοί εγκαταλείπουν το νοσοκομείο προτού
αναρρώσουν πλήρως: φοβούνται ότι κάποιος θα έρθει να τους τραβήξει από το
κρεβάτι για ανάκριση. Την ημέρα, το Γκρόζνι μοιάζει με πολιορκημένη πόλη. Σε
κάθε διασταύρωση και ένα μπλόκο, με τα τεθωρακισμένα παραταγμένα και τους
Ρώσους στρατιώτες και αστυνομικούς να προτάσσουν τα όπλα και το εχθρικό τους
ύφος. Το μπαξίσι, διαβεβαιώνουν οι κάτοικοι, λαδώνει τη μηχανή. «Ακόμα και τα
λεωφορεία πληρώνουν δέκα ρούβλια σε κάθε σημείο ελέγχου», λένε. Καθ’ ότι πίσω
από τον πόλεμο, υπάρχει πάντα η οικονομία του πολέμου. «Οι «εκκαθαριστικές»
επιχειρήσεις στα χωριά γίνονται συνήθως μια μέρα μετά την πληρωμή των ισχνών
συντάξεων και των κοινωνικών επιδομάτων!». Ο έλεγχος του πληθυσμού, με
διάφορους τρόπους, μεταξύ των οποίων και ένα εκτεταμένο δίκτυο
πληροφοριοδοτών, σπέρνει παντού τον φόβο.

Άννα Πολιτκόβσκαγια. Η Ρωσίδα δημοσιογράφος της εφημερίδας «Novaya Gazeta», γνωστή από τα άρθρα της για την Τσετσενία, κλήθηκε από τους Τσετσένους αντάρτες στο θέατρο Ντουμπρόβκα προκειμένου να λειτουργήσει ως διαπραγματεύτρια. Επέστρεψε μάλιστα εσπευσμένα γι’ αυτό τον σκοπό από τις ΗΠΑ όπου βρισκόταν

Δεν φεύγουν. Οι περισσότεροι κάτοικοι, πάντως, αρνούνται να
εγκαταλείψουν το Γκρόζνι. Αρνούνται να προστεθούν στους εκατό χιλιάδες
πρόσφυγες που είναι ολοένα και λιγότερο καλοδεχούμενοι στη γειτονική
Ινγκουσετία, ή εκείνους της τσετσενικής κοινότητας στη Μόσχα, που
αντιμετωπίζουν έναν απροκάλυπτο ρατσισμό. «Είναι αλήθεια, δεν ξέρουμε το πρωί
αν θα είμαστε ακόμα ζωντανοί το βράδυ, αλλά τι μπορούμε να κάνουμε,
συνεχίζουμε τη ζωή μας», λέει η Νατάσα, μια Τσετσένα νοικοκυρά. Την ημέρα.

Διότι η νύχτα ανήκει μόνο στους ανθρώπους της νύχτας. Πρέπει να ξημερώσει και
πάλι για να κυκλοφορήσει η είδηση ότι σημειώθηκε μια ακόμη έκρηξη, ότι
σκοτώθηκαν μερικοί ακόμη άνθρωποι.