Πρόσωπα Ένας τετραπέρατος διερμηνέας

Ο 79χρονος πλέον Ρίτσαρντ Σόνενφελντ

Δίκη της Νυρεμβέργης-1945. Εικόνες από στρατόπεδα συγκέντρωσης προβάλλονται
στους κατηγορουμένους. «Όταν άναψαν τα φώτα, κάποιοι έκλαιγαν. Ένας όμως
γελούσε. Ήταν ο Γκέρινγκ».

Ο Ρίτσαρντ Σόνενφελντ είναι 79 χρόνων, όμως η μνήμη του είναι οξύτατη. «Είχα
μια ιδιαίτερη σχέση μαζί του, ασκούσε ένα είδος γοητείας. Ήταν απόλυτα
ανήθικος, έκανε τα πάντα για την εξουσία, ήταν όμως Γερμανός πατριώτης και
είχε αίσθηση του χιούμορ». Ο Σόνενφελντ είναι από τους τελευταίους ανθρώπους
που γνώρισαν τον στρατάρχη Χέρμαν Γκέρινγκ, αρχηγό της Λουφτβάφε και επίδοξο
διάδοχο του Χίτλερ. Επικεφαλής των διερμηνέων των Αμερικανών κατηγόρων, 22
ετών τότε, ήταν παρών στην ανάκρισή του. Μόλις άνοιξε το στόμα του, ο Γκέρινγκ
τον διέκοψε… «Ακούστε κ. Γκέρινγκ, μη με ξαναδιακόψετε», του είπα,
προφέροντας λάθος το όνομά του, ώστε στα γερμανικά να ακουστεί σαν να τον είχα
αποκαλέσει μικρό (gering)». Ο Γκέρινγκ σιώπησε. Ύστερα από ένα λεπτό κοίταξε
τον νεαρό διερμηνέα. «Μου είπε ότι είχα κάνει λάθος στην προφορά του ονόματός
του. Του απάντησα ότι δεν θα τον αποκαλούσα άλλη φορά κ. Μικρό αν δεν με
ξαναδιέκοπτε. Ύστερα από αυτό, μόνο εμένα δεχόταν ως μεταφραστή του».

Ο Σόνενφελντ είναι Εβραίος. Γεννήθηκε στη Γερμανία, όμως την εγκατέλειψε το
1938, σε ηλικία 15 ετών. Πήγε στις Ηνωμένες Πολιτείες (όπου και ζει) και
υπηρέτησε εκεί. Ύστερα από μια πολύχρονη καριέρα στην αμερικανική τηλεοπτική
βιομηχανία, συγκέντρωσε όσα έζησε επί 18 μήνες (1945-46) δίπλα στους
κατηγορουμένους της ναζιστικής Γερμανίας σε ένα βιβλίο. «Ήμουν σε θέση να δω
τον Χίτλερ στα μάτια τους. Οι περισσότεροι ήταν ποταποί», λέει. Επιμένει όμως
στον Γκέρινγκ, ο οποίος, σύμφωνα με τον Σόνενφελντ, δήλωνε άγνοια για τις
«λεπτομέρειες του Ολοκαυτώματος»: «Είχα εκατοντάδες ηλίθιους να δουλεύουν για
μένα στο γραφείο. Ήμουν πολύ απασχολημένος, ενημέρωνα συνέχεια τον Φίρερ. Πώς
να θυμάμαι τις λεπτομέρειες; Αν όμως το όνομά μου είναι στα διατάγματα, τότε
θα πρέπει να τα είχα υπογράψει».

«Δεν πιστεύω ότι είχαν συνειδητοποιήσει την τεράστια έκταση του εγκλήματος»,
υποστηρίζει ο Σόνενφελντ. «Μιλούσαν για εξόντωση, όμως δεν ήταν ικανοί να
μεταφράσουν αυτόν τον όρο σε πραγματικό ανθρώπινο πόνο».

Γκέρινγκ και Σόνενφελντ είχαν συνδεθεί κατά έναν περίεργο τρόπο πριν από τη
δίκη. Ο πατέρας του διερμηνέα, παρασημοφορημένος βετεράνος του Α’ Παγκοσμίου
Πολέμου, σώθηκε χάρη σε ένα διάταγμα του Γερμανού ναζί που έλεγε ότι οι
Εβραίοι που είχαν τιμηθεί με Σιδηρούν Σταυρό δεν θα πρέπει να βρίσκονται στα
στρατόπεδα συγκέντρωσης. Όταν ο Γκέρινγκ ισχυρίστηκε ότι δεν είχε αρμοδιότητα
να στέλνει εκεί ανθρώπους, ο Σόνενφελντ αντέδρασε. «Του θύμισα όμως ότι είχε
τη δύναμη να τους βγάλει. Χαμογέλασε: “Α! έτσι!”, αναφώνησε. Ήταν ο τρόπος του
να λέει, “μικρέ, εδώ μ’ έπιασες!”». Το 1946 ο Γκέρινγκ καταδικάστηκε στην
εσχάτη των ποινών. Πρόλαβε την εκτέλεσή του αυτοκτονώντας με υδροκυάνιο.