Διαστάσεις Οι προκλήσεις του Στάιρον

Γουίλιαμ Στάιρον: Η ατομική βόμβα μού έσωσε τη ζωή

Ο Γουίλιαμ Στάιρον δεν απέφυγε ποτέ τις προκλήσεις: θα έλεγε κανείς, μάλιστα,
ότι συχνά τις επιδίωξε. Το βιβλίο του «Οι εξομολογήσεις του Νατ Τέρνερ», για
παράδειγμα. Ενώ στην Αμερική μεσουρανούσαν οι Μαύροι Πάνθηρες, εκείνος, λευκός
και προτεστάντης, τόλμησε να γράψει τη βιογραφία ενός μαύρου σκλάβου από τη
δική του σκοπιά. Οι περισσότεροι μαύροι διανοούμενοι τον κατηγόρησαν για
ρατσισμό, αν και υπήρξαν και κάποιοι – όπως ο Τζέημς Μπάλντουιν – που τον
υπερασπίστηκαν. Το βιβλίο απέσπασε τελικά το βραβείο Πούλιτζερ, το 1968.
Ακολούθησαν κι άλλες επιτυχίες, με μεγαλύτερη την «Εκλογή της Σόφι», που
γυρίστηκε ταινία από τον Άλαν Πάκουλα και στις 17 Δεκεμβρίου ανεβαίνει στο
Κόβεντ Γκάρντεν του Λονδίνου με τη Φιλαρμονική του Βερολίνου και διευθυντή
ορχήστρας τον Σάιμον Ρατλ.

Στα 77 του χρόνια, ο Στάιρον ετοιμάζεται για τη μεγαλύτερη πρόκληση απ’όλες:
να εκδώσει ένα βιβλίο για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την ατομική βόμβα, όπου
θα υπερασπίζεται την επιλογή του Τρούμαν. «Η βόμβα μού έσωσε τη ζωή», λέει σε
συνέντευξή του στην Κοριέρε ντέλα Σέρα. «Ήμουν υπολοχαγός στους πεζοναύτες και
ετοιμαζόμασταν να μπούμε στην Ιαπωνία. Ήξερα ότι ο κίνδυνος ήταν μεγάλος αφού
οι απώλειες στις τάξεις μας ήταν τεράστιες, και ήμουν πεισμένος ότι κανείς από
μας δεν θα επέστρεφε στο σπίτι του. Αυτό που μας έσωσε, την τελευταία στιγμή,
ήταν το “μανιτάρι”. Να γιατί δεν μπόρεσα ποτέ να έχω την ίδια άποψη με τους
υπολοίπους γι’ αυτή την υποτιθέμενη θηριωδία. Ήταν ένα ολοκαύτωμα που κανείς
δεν θα ευχόταν στην ανθρωπότητα, όμως ήταν το μοναδικό όπλο που είχε ο Τρούμαν
για να θέσει τέρμα στον πόλεμο, αφού χωρίς αυτό οι Γιαπωνέζοι δεν θα είχαν
αναχαιτιστεί. Αν δεν είχε χρησιμοποιηθεί τότε, αυτό θα είχε γίνει αργότερα,
κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, με ακόμη πιο καταστρεπτικές συνέπειες. Ήταν ένα
αναγκαίο κακό».

Το βιβλίο θα είχε εκδοθεί νωρίτερα, και δεν θα είχε πέσει πάνω στη συζήτηση
για το Ιράκ και τα δικά του όπλα μαζικής καταστροφής, αν δεν το καθυστερούσε η
μάχη του Στάιρον με την κατάθλιψη. Διόλου πρωτότυπο. Στην ίδια θέση βρέθηκαν
κατά καιρούς πολλά μεγάλα ονόματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, όπως ο Καμύ, ο
Ντοστογιέφσκι, ο Έντγκαρ Άλαν Πόε, η Βιρτζίνια Γουλφ, ο Δάντης, και βέβαια ο
Πρίμο Λέβι, που κατέληξε να αφαιρέσει τη ζωή του. «Υπάρχει στενή σχέση ανάμεσα
στη λογοτεχνία και στην κατάθλιψη, παρόλο που κανείς δεν ξέρει αν η κατάθλιψη
κάνει τον συγγραφέα ή η συγγραφή προκαλεί κατάθλιψη. Στην περίπτωσή μου, η
συγγραφή ήταν πάντα μια προσπάθεια να αποκαθαρθώ από τους δαίμονες που
δημιουργούσε η καταθλιπτική μου φύση».