Μήνυμα με… Νόμπελ

Είκοσι πέντε χρόνια μετά τη θριαμβευτική είσοδό του στον Λευκό Οίκο και
είκοσι ένα χρόνια μετά την ταπεινωτική έξοδό του, ο Τζίμι Κάρτερ βραβεύτηκε
χθες με το Νόμπελ Ειρήνης.

Καμπ Ντέιβιντ: Η νορβηγική Επιτροπή βράβευσε τον Κάρτερ και για τη «ζωτική συνεισφορά» του στις Συμφωνίες που υπεγράφησαν το 1978 μεταξύ του Ισραήλ και της Αιγύπτου. Στη φωτό, ο Κάρτερ (κέντρο) μαζί με τον τότε Αιγύπτιο πρόεδρο Ανουάρ Σαντάτ (αριστερά) και τον τότε Ισραηλινό πρωθυπουργό, Μεναχέμ Μπέγκιν (δεξιά)

Η Νορβηγική Επιτροπή απεφάνθη ότι ήταν ο καλύτερος δίαυλος προκειμένου να
στείλει στον κόσμο, και δη στην αμερικανική ηγεσία, το μήνυμα που επιθυμούσε.

Έπειτα από πολύμηνες διαβουλεύσεις, αφού εξέτασαν προσεκτικά τον αριθμό-ρεκόρ
των 156 υποψηφίων – πολλοί από τους οποίους, όπως ο πρώην δήμαρχος της Νέας
Υόρκης Ρούντολφ Τζουλιάνι ή ο πρόεδρος του Αφγανιστάν Χαμίντ Καρζάι,
παρέπεμπαν άμεσα στις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου και στα όσα επακολούθησαν
– τα πέντε μέλη της Νορβηγικής Επιτροπής ανακοίνωσαν πως το φετινό Νόμπελ
Ειρήνης, αξίας ενός εκατομμυρίου δολαρίων, απονέμεται στον Τζίμι Κάρτερ για
τις «άοκνες προσπάθειές του για την ειρηνική διευθέτηση των διεθνών συρράξεων,
την προώθηση της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της οικονομικής
και κοινωνικής ανάπτυξης».

Θέλησαν να κάνουν το μήνυμα ακόμα πιο σαφές: «Σε έναν κόσμο που σημαδεύεται,
σήμερα, από τις απειλές για χρήση ισχύος, ο Κάρτερ υπερασπίστηκε την αρχή ότι
οι διαμάχες πρέπει να επιλύονται μέσω της διαμεσολάβησης και της διεθνούς
συνεργασίας, βάσει του διεθνούς δικαίου». Και απόλυτα ξεκάθαρο: «Ναι, η
επιλογή μας μπορεί επίσης να ερμηνευτεί ως κριτική απέναντι στην πολιτική της
αμερικανικής κυβέρνησης». Ο Κάρτερ άλλωστε έχει δηλώσει επανειλημμένως ότι μια
αμερικανική επίθεση εναντίον του Ιράκ χωρίς τη στήριξη του ΟΗΕ θα ήταν ένα
«τραγικό» λάθος.

Η Επιτροπή δεν αναφέρθηκε συγκεκριμένα στο Ιράκ, αναφέρθηκε όμως στη «ζωτική
συνεισφορά» του Κάρτερ στην υπογραφή των Συμφωνιών του Καμπ Ντέιβιντ ανάμεσα
στο Ισραήλ και στην Αίγυπτο. Ήταν το 1978, ένα χρόνο μετά την εκλογή του.
Τίποτε δεν προμήνυε τότε ότι τρία χρόνια αργότερα θα γινόταν ο πρώτος πρόεδρος
που θα αποτύγχανε να επανεκλεγεί από το 1932. Λίγο, όμως, η πολιτική λιτότητας
που εφάρμοσε εξαιτίας της κρίσης του πετρελαίου, λίγο η ομηρία 66 Αμερικανών
στην Τεχεράνη, λίγο η άποψη των ψηφοφόρων ότι δεν είχε αρκετά σκληρή στάση
έναντι των εξωτερικών «αντιπάλων», το 1981 ο Κάρτερ ηττήθηκε από τον Ρήγκαν.
Αλλά δεν αναζήτησε παρηγοριά, όπως είθισται, στα γήπεδα του γκολφ ή στο
επικερδές επάγγελμα των διαλέξεων.

Στα παρασκήνια. Με αφετηρία το Κέντρο Κάρτερ που ίδρυσε στην Ατλάντα,
εργάσθηκε ακούραστα, στα παρασκήνια, για την προώθηση της ειρηνευτικής
διαδικασίας στη Μέση Ανατολή. Έπεισε τον πρώην Βορειοκορεάτη δικτάτορα, Κιμ Ιλ
Σουνγκ, να ξεκινήσει διάλογο με τη Νότια Κορέα. Μεσολάβησε για την επίτευξη
συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός στη Βοσνία, η οποία άνοιξε τον δρόμο για τις
Συμφωνίες του Ντέιτον. Παράλληλα, το Κέντρο Κάρτερ δρομολόγησε διάφορα
προγράμματα υγείας για τις χώρες του Τρίτου Κόσμου. Ως πρώην πρόεδρος, ο
Κάρτερ κέρδισε πολύ μεγαλύτερο σεβασμό από ό,τι είχε εξασφαλίσει ως πρόεδρος.

Τόσο που, όταν επισκέφθηκε τον περασμένο Μάιο την Κούβα, οπότε και ζήτησε να
αρθούν οι αμερικανικές κυρώσεις εφόσον ο Κάστρο χορηγήσει περισσότερες
ελευθερίες στους πολίτες, ο Κουβανός ηγέτης του επέτρεψε να απευθυνθεί
«ζωντανά», στα ισπανικά, στον λαό του.

«Είμαι ιδιαίτερα ευγνώμων στην Επιτροπή», δήλωσε χθες ο Κάρτερ. «Θα συνεχίσω
να μιλώ για την ειρήνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα και την εξάλειψη της δυστυχίας».