Ο παγωμένος κόσμος

Είναι το μεγαλύτερο ουράνιο σώμα που εντοπίστηκε να περιστρέφεται γύρω από
τον Ήλιο από τότε που οι αστρονόμοι ανακάλυψαν τον Πλούτωνα, το 1930. Προς
Θεού, όμως, μην το χαρακτηρίσετε «πλανήτη». Να το λέτε Κβαοάρ.

Όπως δήλωσε ο Μάικ Μπράουν από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνιας, ο
πρώτος άνθρωπος που εντόπισε τον Κβαοάρ στις 4 Ιουνίου, πρόκειται για ένα
μεγάλο, αποτελούμενο από πετρώματα και πάγο, ουράνιο σώμα – το μέγεθός του
είναι το ήμισυ του Πλούτωνα, αλλά «ίσο με αυτό όλων των αστεροειδών μαζί» -,
αλλά όχι αρκετά μεγάλο για να χαρακτηριστεί πλανήτης. Η ανακάλυψή του,
μάλιστα, θέτει εν αμφιβόλω το πλανητικό «καθεστώς» του Πλούτωνα. Παρ’ όλα
αυτά, επεσήμανε ο Αμερικανός επιστήμονας, «παρουσιάζοντας» χθες τον Κβαοάρ στη
διάσκεψη της αμερικανικής Αστρονομικής Εταιρείας στο Μπέρμιγχαμ της Αλαμπάμα,
το ουράνιο αυτό σώμα συμπεριφέρεται σε μεγάλο βαθμό σαν πλανήτης. Χρειάζεται
288 έτη για να κάνει μία πλήρη περιστροφή γύρω από τον Ήλιο και τοποθετείται
σε απόσταση 6,4 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη (1,6 δισ. χιλιόμετρα
μακριά από τον Πλούτωνα) βορειοδυτικά του αστερισμού του Σκορπιού, σε μία
περιοχή γεμάτη από παγωμένα περιστρεφόμενα σε τροχιά σώματα, η οποία
ονομάζεται Ζώνη Κούιπερ.

Η ύπαρξη του Κβαοάρ επιβεβαιώνει τη θεωρία που θέλει μεγάλα περιστρεφόμενα σε
τροχιά σώματα να «εδρεύουν» στα όρια του ηλιακού μας συστήματος και μπορεί να
προσφέρει νέες πληροφορίες για τα αρχέγονα υλικά που σχημάτισαν πλανήτες όπως
η Γη, πριν από περίπου 5 δισ. χρόνια. Στηρίζει όμως και τη θεωρία που θέλει
τον Πλούτωνα να μην είναι στην πραγματικότητα πλανήτης, αλλά ακόμη ένα σώμα
της Ζώνης Κούιπερ.

Υπέρυθρη ακτινοβολία

Ο Πλούτωνας χρειάζεται περίπου ανάλογο χρόνο με τον Κβαοάρ προκειμένου να
κάνει μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον Ήλιο (248 έτη), αλλά είναι πολύ πιο
«εκκεντρικός» από ό,τι (μοιάζει να) είναι ο Κβαοάρ. Αντί να περιστρέφεται γύρω
από τον Ήλιο υπό την ίδια γωνία όπως οι υπόλοιποι πλανήτες, η τροχιά του
Πλούτωνα παρουσιάζει απόκλιση 17 μοιρών. Αντιθέτως, ο Κβαοάρ έχει κανονική
τροχιά, με απόκλιση μόνο 7,9% και δεν πλησιάζει ποτέ τον ήλιο. Η ασθενής
υπέρυθρη ακτινοβολία που δέχεται εδώ και αιώνες έχει «χρίσει» την επιφάνειά
του με μια σκουρόχρωμη ουσία, που μοιάζει με πίσσα. Πρόκειται για το
μεγαλύτερο «σαν πλανήτη» ουράνιο σώμα που έχουν ανακαλύψει οι επιστήμονες στη
Ζώνη Κούιπερ.