Η σκιά του Μιλόσεβιτς

Δύο χρόνια αφότου ανατράπηκε, κι ενώ δικάζεται ακόμη στη Χάγη, ο Σλόμπονταν
Μιλόσεβιτς εκμεταλλεύεται τη διάσπαση τής εναντίον του συμμαχίας και διατηρεί
την επιρροή του στους Σέρβους. Μπορεί ο υποψήφιος που στήριξε να μην πέρασε
στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών, απέσπασε όμως το 22% των ψήφων.

Βόισλαβ Σέσελι: Ο ακροδεξιός υποψήφιος πρόεδρος υποστηρίχθηκε από τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς

Βόισλαβ Κοστούνιτσα: 31,2%. Μίρολιουμπ Λάμπους: 27,7%. Βόισλαβ Σέσελι: 22,5%.
Ο πρώτος χαρακτηρίζεται μετριοπαθής εθνικιστής, είναι από το 2000 πρόεδρος της
Γιουγκοσλαβίας και αποβλέπει στη σερβική προεδρία καθώς στα τέλη του έτους η
Γιουγκοσλαβική Ομοσπονδία θα μετασχηματιστεί σε μία πολύ πιο χαλαρή ένωση
Σερβίας και Μαυροβουνίου. Ο δεύτερος χαρακτηρίζεται φιλελεύθερος και
φιλοδυτικός, είναι αντιπρόεδρος της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και υποστηρίζεται
από τον Ζόραν Τζίντζιτς, νυν πρωθυπουργό της Σερβίας και πρώην σύμμαχο του
Κοστούνιτσα εναντίον του Μιλόσεβιτς. Ο τρίτος είναι ακροδεξιός και
υποστηρίχθηκε από τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. Οι φήμες μάλιστα θέλουν τους
εισαγγελείς της Χάγης να απαγγέλλουν σύντομα κατηγορίες και εις βάρος του,
καθώς θεωρείται ότι συμμετείχε, την περίοδο 1991-1995, σε μία «κοινή
εγκληματική επιχείρηση» για την εκδίωξη των μη Σέρβων από περιοχές της
Κροατίας και της Βοσνίας. Οι προβλέψεις τον ήθελαν να συγκεντρώνει στον πρώτο
γύρο των σερβικών προεδρικών εκλογών λιγότερο από το 10% των ψήφων. Τα
αποτελέσματα ωστόσο τις διέψευσαν.

«Ο φιλοδημοκρατικός συνασπισμός στη Σερβία», εξηγεί ο Γιουγκοσλάβος υπουργός
Εξωτερικών Γκόραν Σβιλάνοβιτς, «διασπάστηκε, δίνοντας στον Σέσελι την ευκαιρία
για μια δυναμική επιστροφή έπειτα από την ανατροπή του Μιλόσεβιτς. Παρ’ όλα
αυτά, το συνολικό ποσοστό των φιλοδημοκρατικών υποψηφίων ξεπερνά κατά πολύ το
50%. Κι αυτό σημαίνει ότι η χώρα βρίσκεται ακόμη στον σωστό δρόμο». Ανάλογη
είναι και η εκτίμηση του Νεμπόισα Κόβιτς, αντιπροέδρου της σερβικής
κυβέρνησης: «Το αποθαρρυντικό είναι ότι μερικές από τις ψήφους που συνέβαλαν
στην ανατροπή του Μιλόσεβιτς πήγαν τώρα στον Σέσελι. Το ενθαρρυντικό είναι ότι
οι δύο φιλοδημοκρατικοί υποψήφιοι πέρασαν στον δεύτερο γύρο». Και τι μέλλει
γενέσθαι στον δεύτερο γύρο;

Οι αναλυτές

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι θα εκλεγεί ο Κοστούνιτσα. Κι αυτό διότι είναι
πιθανότερο να προσελκύσει τους ψηφοφόρους των υπόλοιπων, θεωρούμενων
εθνικιστών, διεκδικητών της προεδρίας. Αρκεί να πείσει τουλάχιστον το 50% του
εκλογικού σώματος να προσέλθει στις κάλπες στις 13 Οκτωβρίου. Διότι σε
αντίθετη περίπτωση, ολόκληρη η εκλογική αναμέτρηση θα θεωρηθεί άκυρη και η
Σερβία θα βυθιστεί σε μια συνταγματική κρίση. Και ο κίνδυνος αυτός δεν είναι
αόρατος αν σκεφτεί κανείς ότι η συμμετοχή στον πρώτο γύρο κυμάνθηκε γύρω στο
55%, ότι η συμμετοχή στον δεύτερο γύρο είναι συνήθως χαμηλότερη και ότι ο
Τζίντζιτς θα προσπαθήσει, σύμφωνα με τους αναλυτές, να τη διατηρήσει χαμηλή
ώστε να «κόψει τον δρόμο» στον Κοστούνιτσα.

Το πιθανότερο, πάντως, ενδεχόμενο είναι ότι ο αντικαταστάτης του νυν προέδρου
της Σερβίας, Μίλαν Μιλουτίνοβιτς, ο οποίος κατηγορείται από το ΔΠΔ της Χάγης
για εγκλήματα πολέμου στο Κόσοβο, θα είναι ο Βόισλαβ Κοστούνιτσα. Και ότι η
Σερβία θα εισέλθει σε μία δύσκολη περίοδο πολιτικής συγκατοίκησης, ανάλογη
εκείνης που έζησε η Γαλλία τη δεκαετία του 1990. Με πρωθυπουργό τον Τζίντζιτς
και πρόεδρο τον μεγαλύτερο εχθρό του.

Τι τους χωρίζει; Ο Τζίντζιτς (όπως και ο υποψήφιος που υποστηρίζει, ο
οικονομολόγος Λάμπους) τάσσεται υπέρ της ταχείας υιοθέτησης οικονομικών
μεταρρυθμίσεων για την αναζωογόνηση της οικονομίας. Ο Κοστούνιτσα θεωρεί πως
έχουν υιοθετήσει απερίσκεπτα τα αιτήματα των διεθνών οικονομικών οργανισμών
χωρίς να υπολογίσουν τις κοινωνικές συνέπειες των μεταρρυθμίσεων. Τους
κατηγορεί ως «εξτρεμιστές» και έχει ταχθεί υπέρ της διεξαγωγής πρόωρων γενικών
εκλογών, με στόχο την υιοθέτηση μιας πιο προσεκτικής οικονομικής πολιτικής.

Η μεγάλη κόντρα

Η διαμάχη ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα, όμως, έχει στην πραγματικότητα πολύ
βαθύτερες ρίζες. Το στρατόπεδο του Κοστούνιτσα κατηγορεί τον Τζίντζιτς και
τους οπαδούς του για διαφθορά και διασυνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα. Η
ομάδα του Τζίντζιτς θεωρεί τον Κοστούνιτσα ως «βιτρίνα» για πολλούς από τους
εθνικιστές που βρίσκονταν στο πλευρό του Μιλόσεβιτς. Και το μόνο βέβαιο είναι
πως τις επόμενες δύο εβδομάδες η διαμάχη θα ενταθεί. Η χρονική στιγμή που
επελέγη, άλλωστε, για να απαγγελθούν κατηγορίες για κατασκοπία υπέρ των ΗΠΑ
στον στρατηγό Μομσίλο Πέρισιτς, μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί.

Ο Πέρισιτς είχε διατελέσει επιτελάρχης του γιουγκοσλαβικού στρατού επί
Μιλόσεβιτς και αντιπρόεδρος της σερβικής κυβέρνησης έως τον περασμένο Μάρτιο,
οπότε και συνελήφθη με την κατηγορία της αποκάλυψης στρατιωτικών μυστικών σε
έναν Αμερικανό διπλωμάτη. Και η υπόθεση αυτή είχε προκαλέσει δημόσια διαμάχη
ανάμεσα στον Κοστούνιτσα και τον Τζίντζιτς με τον πρώτο να ζητεί την κεφαλή
του Πέρισιτς επί πίνακι και τον δεύτερο να κάνει λόγο για συνωμοσία…