Απειλή χρεοκοπίας για ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες

Στο διάστημα Ιανουαρίου – Ιουλίου 2002 οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις που
δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα αύξησαν τις πωλήσεις τους κατά περίπου 25% σε
σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2001. Όμως, την αύξηση αυτή δεν την
καρπώνονται τα ελληνικά φάρμακα. Την εικόνα της αγοράς συνθέτουν τρία
στοιχεία: Το μερίδιο των εγχωρίως παραγομένων ή και συσκευαζομένων φαρμάκων
μειώθηκε, από 80,6% το 1987 σε 42% το 2002, τα εισαγόμενα φάρμακα παρουσίασαν
σημαντικούς ρυθμούς αύξησης και από το 18,3% το 1987 έφτασαν στο 57% το 2000,
ενώ οι 30 μεγαλύτερες εταιρείες φαρμάκου ελέγχουν σήμερα πάνω από το 80% της
συνολικής αγοράς.

Στην Ελλάδα η πορεία του κλάδου του φαρμάκου επηρεάζεται από πολλούς
παράγοντες. Για παράδειγμα, από την ανυπαρξία έρευνας και ανάπτυξης – που
αυτόματα καθιστά τη χώρα μας μη ανταγωνιστική στη διεθνή φαρμακευτική αγορά –
και από τη σημαντική συρρίκνωση της παραγωγικής δραστηριότητας.

Με καθυστέρηση

Οι ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες έχουν συρρικνωθεί τις τελευταίες δεκαετίες και
καλύπτουν σήμερα μερίδιο αγοράς της τάξεως του 10%. Αντίθετα, στις υπόλοιπες
χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαθέτουν φαρμακοβιομηχανίες (Ισπανία, Ιταλία,
Γερμανία, Αγγλία), οι εγχώριες φαρμακοβιομηχανίες έχουν μερίδιο αγοράς πάνω
από 20%. Ένας ακόμα αρνητικός παράγοντας, όπως επισημαίνουν οι εκπρόσωποι των
Ελλήνων φαρμακοβιομηχάνων, είναι το γεγονός ότι τα ελληνικά φάρμακα μπαίνουν
στην αγορά με καθυστέρηση 6 έως 12 μηνών σε σχέση με τα εισαγόμενα, γεγονός
που τα καθιστά μη ανταγωνιστικά.

Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι η επενδυτική τους δραστηριότητα επηρεάζεται
σημαντικά και από τη φορολογία που επιβάλλεται στα κέρδη των επιχειρήσεων και
από την απουσία μακροπρόθεσμης πολιτικής από τις κυβερνήσεις, η οποία θα
δημιουργούσε τις κατάλληλες προϋποθέσεις για ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής.
Σε όλα αυτά έρχεται να προστεθεί και η περιορισμένη επενδυτική δραστηριότητα
των επιχειρηματιών, αποτέλεσμα της συρρίκνωσης των κερδών τους τα τελευταία
χρόνια, εξαιτίας και του έντονου ανταγωνισμού που αντιμετωπίζουν. «Αν υπήρχαν
οι κατάλληλες προϋποθέσεις, όπως, για παράδειγμα, μια ευνοϊκότερη αντιμετώπιση
των ελληνικών φαρμάκων, τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά» λέει εκπρόσωπος
φαρμακευτικής εταιρείας.

Η τιμολογιακή πολιτική

Ένα από τα κύρια αιτήματα των Ελλήνων φαρμακοβιομηχάνων είναι η αλλαγή της
τιμολογιακής πολιτικής σε ό,τι αφορά τα ελληνικά φάρμακα. Οι εκπρόσωποι των
εταιρειών ζητούν τα εγχώρια φάρμακα να αντιμετωπίζονται όπως τα εισαγόμενα.
Συγκεκριμένα, διεκδικούν να περιληφθούν στη λίστα και τα φάρμακα που
περιέχονται στο πρόσφατο Δελτίο Τιμών Φαρμάκων, το οποίο εκδόθηκε τον
περασμένο Ιούλιο από το υπουργείο Ανάπτυξης. Με τον τρόπο αυτό τονίζουν «θα
βοηθηθεί σημαντικά η εγχώρια παραγωγή φαρμάκων, αλλά ταυτόχρονα θα
εξοικονομηθούν κρατικές δαπάνες για φάρμακα, δεδομένου ότι τα ελληνικής
ιδιοκτησίας σκευάσματα είναι κατά 20% φθηνότερα σε σχέση με τα έτοιμα
εισαγόμενα».

Οι εκπρόσωποι του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας υποστηρίζουν
πως ως βάση καθορισμού τιμής των φαρμάκων στη χώρα μας θα πρέπει να λαμβάνεται
ο μέσος όρος των τριών χαμηλότερων τιμών, στις οποίες το φάρμακο αυτό
κυκλοφορεί σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ταυτοχρόνως, χρειάζεται γενική
ανακοστολόγηση όλων των κυκλοφορούντων φαρμάκων και τέλος να καταργηθεί ο
τρόπος κοστολόγησης των εγχωρίως παραγομένων φαρμάκων που «τιμωρεί» τις
εταιρείες, οι οποίες παράγουν τα προϊόντα τους στην Ελλάδα. «Οι τιμές των
εγχωρίως παραγομένων φαρμάκων θα πρέπει να καθορίζονται με τον ίδιο τρόπο με
τον οποίο καθορίζονται οι τιμές των εισαγομένων» τονίζουν.

Στην άποψη αυτή συνηγορεί και η τελευταία μελέτη του ΙΟΒΕ, η οποία αναφέρει
ότι μια διαφορετική αντιμετώπιση των ελληνικών προϊόντων θα ωθούσε την
πλειονότητα των ελληνικών βιομηχανιών να ενσωματώσουν νέες τεχνολογίες στις
παραγωγικές τους διαδικασίες, με στόχο τη δημιουργία ανταγωνιστικών προϊόντων
στην εγχώρια και ξένη αγορά.

Εξάρτηση

Η δεκαετία 1990 – 2000 χαρακτηρίστηκε από έντονες διαδικασίες συγχωνεύσεων και
εξαγορών μεταξύ των μεγάλων φαρμακευτικών βιομηχανιών, αλλά και στροφή άλλων
σε ενίσχυση παράπλευρων δραστηριοτήτων, με στόχο την επιβίωσή τους στην αγορά.
Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, το γεγονός ότι σήμερα το 30% των ελληνικών
εταιρειών παρουσιάζουν άμεση εξάρτηση από τις μεγάλες επιχειρήσεις του
εξωτερικού, είτε παράγοντας για λογαριασμό τους φάρμακα είτε διακινώντας τα
προϊόντα τους στην εγχώρια αγορά. Ως παράγοντες που οδήγησαν στην ενοποίηση
του κλάδου θεωρούνται οι αυξημένοι προϋπολογισμοί για έρευνα και ανάπτυξη, η
ανάγκη ύπαρξης ανθρώπινου δυναμικού στον τομέα των πωλήσεων και του μάρκετινγκ
σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά και η πρόθεση για αύξηση των βραχυπρόθεσμων κερδών
των επιχειρήσεων.

Οι παράλληλες εξαγωγές

Όσον αφορά τη βελτίωση των επιδόσεων ορισμένων επιχειρήσεων, γνώστες της
αγοράς σημειώνουν ότι η βελτίωση των οικονομικών μεγεθών που παρουσιάζεται δεν
αφορά τη θετική πορεία που διαγράφει η εγχώρια αγορά, αλλά στηρίζεται κυρίως
στις παράλληλες εξαγωγές. Και αυτό διότι τα χαμηλά επίπεδα τιμών των φαρμάκων
στην Ελλάδα επιτρέπουν σε διάφορες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται και
στον εμπορικό κλάδο να προχωρούν σε παράλληλες εξαγωγές – νόμιμη διαδικασία –
κατορθώνοντας με τον τρόπο αυτό να βελτιώσουν αισθητά τις οικονομικές τους
επιδόσεις.

Το φαινόμενο των παράλληλων εξαγωγών έχει λάβει σημαντικές διαστάσεις τα
τελευταία χρόνια, καθώς, σύμφωνα με υπολογισμούς εκπροσώπων της αγοράς,
περίπου το 12% των πωλήσεων των εταιρειών αφορά προϊόντα που εξάγονται σε
άλλες χώρες. Από τα 17 δισ. δραχμές το 1996 οι παράλληλες εξαγωγές έφτασαν το
2000 στα 103 δισ. δραχμές, με τη διακίνηση φαρμάκων σε χώρες εκτός Ελλάδας να
αποφέρει σημαντικά κέρδη στις επιχειρήσεις που τις πραγματοποιούν. Άλλωστε, οι
χαμηλές τιμές των φαρμάκων στην ελληνική αγορά ευνοούν την κατάσταση αυτή.
Όπως εκτιμάται, οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούν παράλληλες εξαγωγές
κερδίζουν από 15% έως 50% ανά συσκευασία φαρμάκου που διαθέτουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.