Στη δίνη της ύφεσης τώρα η αγορά

Στη δίνη της ύφεσης βρίσκεται πλέον η αγορά. Όλες οι ενδείξεις οδηγούν στο
συμπέρασμα ότι η κρίση έχει περάσει το κατώφλι των επιχειρήσεων, ενώ σε
πολλούς κλάδους ο υπερδανεισμός αποτελεί σοβαρή απειλή για την επόμενη
τριετία.

Στο κέντρο της Αθήνας, περισσότερα από 400 μεγάλα καταστήματα παραμένουν
ξενοίκιαστα, ενώ οι δείκτες ασφυξίας εμφανίζουν επιδείνωση. Από τα στοιχεία
των τραπεζών προκύπτει ότι 6 στους 100 δανειολήπτες αδυνατούν να ξεπληρώσουν
τις υποχρεώσεις τους, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο να χάσουν
περιουσιακά στοιχεία, τα οποία είτε απέκτησαν με δανεισμό είτε χρησιμοποίησαν
ως εγγύηση για να πάρουν δάνειο.

Ο δανεισμός έχει γίνει βραδυφλεγής βόμβα στα θεμέλια της οικονομίας, καθώς
στις επιχειρήσεις εμφανίζεται επιδείνωση των δανειακών υποχρεώσεων, ενώ στο
λιανεμπόριο έρχεται να προστεθεί και το γεγονός ότι μεγάλο ποσοστό του τζίρου
του στηρίζεται στον δανεισμό των καταναλωτών, κάτι που ουσιαστικά υποθηκεύει
το μέλλον των επιχειρήσεων.

Επιπλέον, η παρατεταμένη κρίση στη Σοφοκλέους έχει επιδεινώσει τα μεγέθη των
πολλών εισηγμένων εταιρειών. Έτσι, εκτός από τις τράπεζες, το εμπόριο και οι
ασφάλειες βρίσκονται στη δίνη της ύφεσης, παρακολουθώντας τις αποδόσεις των
επενδύσεών τους να περιορίζονται σημαντικά.

Φέσια 55,5 εκατ. ευρώ

Αυξήθηκαν τα ποσά των απλήρωτων συναλλαγματικών και των ακάλυπτων επιταγών τον
Αύγουστο. Σύμφωνα με στοιχεία της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών, το συνολικό ποσό
των απλήρωτων συναλλαγματικών και ακάλυπτων επιταγών αυξήθηκε κατά 25,43% και
ανήλθε σε 55,5 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, ο αριθμός τους (τεμάχια) μειώθηκε κατά
29,83%. Ο συνολικός αριθμός των απλήρωτων συναλλαγματικών και ακάλυπτων
επιταγών διαμορφώθηκε σε 16.747. Η αύξηση του συνολικού ποσού κατά 25,43%,
προήλθε από αύξηση του ποσού των ακάλυπτων επιταγών κατά 50,61% και από μείωση
των απλήρωτων συναλλαγματικών κατά 22,35%.

Στο διάστημα Ιανουαρίου – Αυγούστου 2002, το ποσό των απλήρωτων
συναλλαγματικών ανήλθε σε 107,1 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας μείωση 14,74%, σε
σχέση με το αντίστοιχο περυσινό διάστημα. Κατά την περίοδο αυτή, το συνολικό
ποσό των ακάλυπτων επιταγών διαμορφώθηκε σε 416,7 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας
αύξηση κατά 28,59%, σε σχέση με το περυσινό διάστημα Ιανουαρίου – Αυγούστου.

Τον Αύγουστο του 2002, οι διαταγές πληρωμής αυξήθηκαν κατά 43,9%, οι αιτήσεις
πτώχευσης κατά 10%, ενώ οι κηρυχθείσες πτωχεύσεις μειώθηκαν κατά 81,01%. Στο
διάστημα Ιανουαρίου – Αυγούστου 2002, οι διαταγές πληρωμής μειώθηκαν κατά
18,49%, οι αιτήσεις πτώχευσης κατά 4,67% και οι κηρυχθείσες πτωχεύσεις κατά 25,97%.

Σοφοκλέους και κακοκαιρία έπληξαν τις ασφαλιστικές εταιρείες

Δύσκολη χρονιά διανύουν οι ασφαλιστικές εταιρείες, καθώς η χρηματιστηριακή
κρίση έχει επηρεάσει άμεσα τις αποδόσεις των επενδύσεών τους.

Τα σημάδια που καταγράφονται στην αγορά είναι αποκαλυπτικά της κατάστασης που
έχει διαμορφωθεί και εντοπίζονται κυρίως στον Κλάδο Ζωής, καθώς έχει να
αντιμετωπίσει:

* Τη μείωση της νέας παραγωγής ασφαλίστρων στα ατομικά συμβόλαια ζωής.

* Τη μείωση των αποδόσεων από επενδύσεις σε μετοχές και μερίδια αμοιβαίων
κεφαλαίων.

* Τις ακυρώσεις συμβολαίων, κυρίως στην κατηγορία των προϊόντων που είναι
συνδεδεμένα με επενδύσεις στο χρηματιστήριο (unit linked).

Όσο για τον Κλάδο Πυρός, επισημαίνεται ότι, παρά την αύξηση της παραγωγής έως
και 15% από την αρχή του έτους, η αντίστοιχη αύξηση των αντασφαλίστρων, που
έγινε μέσα στο 2002, έχει εξουδετερώσει πλήρως τα όποια οφέλη. Επιπλέον, οι
εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην εγχώρια αγορά καλούνται να καταβάλουν
στους πλημμυροπαθείς του Κηφισού αποζημιώσεις πάνω από 14 δισ. δρχ., μόνο για
τις καταστροφές της 8ης Ιουλίου. Αν συνυπολογιστούν οι συνολικές καταστροφές
του τελευταίου διμήνου, το τελικό ποσό εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 16 δισ.
δρχ.

Η μόνη ελπίδα

«Η εκταμίευση των αποζημιώσεων θα πιέσει περαιτέρω τη δυσχερή
χρηματοοικονομική θέση των εταιρειών, ιδιαίτερα όσων διαθέτουν μεγάλο
χαρτοφυλάκιο στον Κλάδο Πυρός και μικρή ρευστότητα», λέει στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο
πρόεδρος της Επιτροπής Περιουσίας της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών, κ.
Γιάννης Λυνός. Σύμφωνα με τον ίδιο, μοναδική ελπίδα για τις εταιρείες αποτελεί
η αναμενόμενη αύξηση του αντασφαλιστικού κόστους, λόγω των μεγάλων ζημιών που
γνωρίζει η ασφαλιστική βιομηχανία από τις καταστροφές που έπληξαν τη Δυτική
Ευρώπη. Ο ίδιος θεωρεί λογικό οι αντασφαλιστές να απαιτήσουν μια αύξηση της
τάξεως του 20% – 30%, που, αν επιβεβαιωθεί, θα μετακυλιστεί στο μεγαλύτερό της
μέρος στην εγχώρια αγορά.

«Ανάσα»

Κορυφαίος παράγοντας του χώρου εκτιμά ότι, σε μακροπρόθεσμη βάση, «ανάσα» στην
κατάσταση που έχει διαμορφωθεί μπορούν να προσφέρουν οι φορολογικές αλλαγές
που ανακοίνωσε πρόσφατα το υπουργείο Οικονομίας. Συγκεκριμένα, η αύξηση του
αφορολογήτου ορίου στα 1.000 ευρώ, από 440 ευρώ για τα ατομικά συμβόλαια και
από 733 για τα ομαδικά και η αφαίρεσή τους από το φορολογητέο εισόδημα
εκτιμάται ότι θα αποτελέσουν κίνητρα για περισσότερες ασφαλιστικές πράξεις
στον κλάδο. Το ίδιο θετικά κρίνεται και η κατάργηση του χαρτοσήμου 3,6% στις
ασφαλιστικές εργασίες. Την άποψη αυτή ενισχύει και το γεγονός ότι τα
ασφάλιστρα του Κλάδου Ζωής στην εγχώρια αγορά φτάνουν μόλις το 1,8% του ΑΕΠ,
έναντι του μέσου ευρωπαϊκού 8,2%.

«Το βέβαιο, πάντως, είναι ότι οι φορολογικές αλλαγές από μόνες τους δεν
φτάνουν για να βοηθήσουν στην ανάσταση της ασφαλιστικής αγοράς, η οποία
διανύει μια από τις χειρότερες χρονιές όλων των εποχών», τονίζει στην
«ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο διευθυντής της Ένωσης, κ. Γιάννης Βάσης.

Τα δάνεια υποθηκεύουν το λιανεμπόριο

Με απώλειες στα κέρδη, τα οποία μειώθηκαν κατά 80,80%, παρά την αύξηση του
τζίρου τους, οι εισηγμένες εταιρείες του λιανικού εμπορίου φαίνεται να
βρίσκονται στο μάτι ενός κυκλώνα που πλήττει την αγορά.

Η χαμηλή αγοραστική δύναμη των καταναλωτών διαμορφώνει ένα σκληρό περιβάλλον
για τους επιχειρηματίες, κάνοντας δύσκολη τη «ζωή» των μεγάλων επιχειρήσεων
και ακόμη δυσκολότερη των μικρομεσαίων και των μικρών. Η αύξηση του δανεισμού,
τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τους επιχειρηματίες, δείχνει πως η αγορά
χρειάζεται πλέον νέες διεξόδους, για να βρει τον χαμένο της δρόμο. Μάλιστα,
δεν είναι λίγοι εκείνοι που προβλέπουν ότι οι ξένες επιχειρήσεις θα κατέχουν
σύντομα τη «μερίδα του λέοντος» στην αγορά, αν οι μικρότερου μεγέθους
επιχειρηματίες δεν φροντίσουν να ξεπεράσουν τα στενά όρια της μικρής
οικογενειακής επιχείρησης και δεν εκσυγχρονιστούν, για να γίνουν πιο
ελκυστικοί για το καταναλωτικό κοινό, που γίνεται όλο και πιο απαιτητικό.

«Η πραγματικότητα είναι ότι όσοι θέλουν να επιβιώσουν στην αγορά, θα πρέπει
σύντομα να αλλάξουν την εικόνα τους», λέει ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου
της Αθήνας, κ. Παναγής Καρέλας. Όπως συμπληρώνει, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις
έχουν να αντιμετωπίσουν τον έντονο ανταγωνισμό, την ανασφάλεια του
καταναλωτικού κοινού, τις πολιτικές πωλήσεων που ακολουθούν οι μεγάλες
επιχειρήσεις εκμεταλλευόμενες τα τραπεζικά προϊόντα της καταναλωτικής πίστης
(το 50% των συναλλαγών στο λιανεμπόριο γίνεται με πιστωτικές κάρτες), αλλά και
τις αυξανόμενες υποχρεώσεις τους απέναντι στο Ελληνικό Δημόσιο (αυξημένη
φορολογία, τέλη κ.λπ.).

Ο ανταγωνισμός είναι ιδιαίτερα σκληρός τα τελευταία χρόνια. Η είσοδος μεγάλων
ξένων αλυσίδων στη χώρα μας άλλαξε την εικόνα και στον χώρο του λιανικού
εμπορίου. Μάλιστα, σύμφωνα με στοιχεία της ICAP για την εικόνα του λιανικού
εμπορίου το 2000, οι 15 μεγαλύτερες επιχειρήσεις (ένδυση – υπόδηση)
πραγματοποιούν περίπου το 40% του συνολικού κύκλου εργασιών όλων των ομοειδών
επιχειρήσεων και οι πέντε μεγαλύτερες αντιπροσωπεύουν το 22,6% των συνολικών
πωλήσεων.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του α’ εξαμήνου 2002 των εισηγμένων στο
Χρηματιστήριο λιανεμπορικών επιχειρήσεων, παρά το γεγονός ότι υπήρξε αύξηση
των πωλήσεων κατά 19,25%, τα λειτουργικά αποτελέσματα παρουσίασαν μείωση της
τάξεως του 21,19%, στοιχείο που αποδεικνύει ότι πολλές επιχειρήσεις βρέθηκαν
σε δύσκολη θέση τους προηγούμενους μήνες. Σημαντικές ήταν και οι απώλειες των
κερδών, οι οποίες έφτασαν το 80,80% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα πέρυσι,
ενώ αυξήθηκε και ο συνολικός δανεισμός τους κατά 9,23%.

Όλα δείχνουν ότι οι επόμενοι μήνες θα είναι ιδιαίτερα δύσκολοι για τις
λιανεμπορικές επιχειρήσεις, με δεδομένες και τις αυξημένες δανειακές
υποχρεώσεις των ελληνικών νοικοκυριών, οι οποίες μόνο από κάρτες, καταναλωτικά
και προσωπικά δάνεια ήταν τον Ιούνιο 8.678,1 εκατ. ευρώ.

Ο έντονος ανταγωνισμός, σε ορισμένες περιπτώσεις, φτάνει τις επιχειρήσεις στα
όρια της χρεοκοπίας και, όπως λένε οι επιχειρηματίες, ενώ οι μεγάλες αλυσίδες
έχουν το περιθώριο να αντεπεξέλθουν στις δυσκολίες για ορισμένο χρονικό
διάστημα, αυτό αδυνατούν να το κάνουν οι μικρότερου μεγέθους επιχειρήσεις.
Δεκάδες επιχειρήσεις έχουν βάλει λουκέτο, κυρίως σε περιφερειακές αγορές, ενώ
ακόμη και σε κεντρικούς εμπορικούς δρόμους, στους οποίους άλλοτε ήταν
δυσεύρετη η επαγγελματική στέγη, έχουν κάνει την εμφάνισή τους ξενοίκιαστα
καταστήματα. Αυτό, σε συνδυασμό με τη χαμηλή ρευστότητα των καταναλωτών, αλλά
και την ανασφάλεια που υπάρχει, δυσκολεύει ακόμα περισσότερο την κατάσταση και
δείχνει να υποθηκεύει το μέλλον αρκετών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται
στον κλάδο του λιανικού εμπορίου.

Ξενοίκιαστα 408 μαγαζιά στο κέντρο της Αθήνας

Παγωμένη είναι, τους τελευταίους μήνες, η αγορά καταστημάτων στις εμπορικές
πιάτσες του κέντρου της Αθήνας και οι ειδικοί εκφράζουν φόβους ότι η κρίση θα
επιδεινωθεί. Εκατοντάδες καταστήματα βρίσκονται ξενοίκιαστα, εδώ και μήνες,
ακόμη και σε σημεία-φιλέτα και, σύμφωνα με τους αρμοδίους, το ποσοστό τους
έχει αυξηθεί, σε σχέση με πέρυσι, έως και 20%.

Οι αιτίες θα πρέπει να αναζητηθούν στην κατακόρυφη αύξηση του δανεισμού, στη
συρρίκνωση της ιδιωτικής κατανάλωσης, στον έντονο ανταγωνισμό, αλλά και στην
προσπάθεια συμπίεσης του κόστους των εμπορικών επιχειρήσεων.

Το πρόβλημα δεν είναι αισθητό μόνο στις φθηνές εμπορικές πιάτσες, αλλά έχει
κάνει την εμφάνισή του και στις κορυφαίες, από άποψη εμπορικότητας και
προβολής, αγορές. Για παράδειγμα, στην Πανεπιστημίου είναι αυτή τη στιγμή
ξενοίκιαστα 25 καταστήματα, στη Σταδίου 16 και στην Ακαδημίας 13.

Όμως, οι δρόμοι που σχεδόν σε κάθε τετράγωνό τους συναντά κανείς και από ένα
ενοικιαστήριο καταστήματος είναι η Ιπποκράτους με 53 ξενοίκιαστα μαγαζιά, η
Χαριλάου Τρικούπη με 39 και η Πατησίων, στην οποία, μαζί με τα γύρω στενά και
μόνο στο τρίγωνο Πανεπιστημίου – Μπενάκη – Χαλκοκονδύλη, τα κενά μαγαζιά
φτάνουν τα 38.

Και για εισηγμένες

Το καμπανάκι έχει χτυπήσει ακόμη και για εισηγμένες επιχειρήσεις που
ασφυκτιούν υπό την πίεση της ακατάσχετης αιμορραγίας του Χρηματιστηρίου και
ταυτόχρονα επιχειρούν να συρρικνώσουν το δίκτυό τους ή αναζητούν αλλού
φθηνότερη επαγγελματική στέγη.

Τέτοια είναι η περίπτωση της αλυσίδας One Way, του ομίλου Κωτσόβολος, η οποία
έκλεισε πρόσφατα το κατάστημά της στη Σταδίου 10 και μέχρι το τέλος του χρόνου
θα έχει κλείσει ακόμη εννέα σε όλη τη χώρα, μεταξύ των οποίων και αυτά της
Σκουφά, της Νέας Ιωνίας και της Δάφνης.

«Θέλαμε να σταματήσουμε την αιμορραγία από τα υψηλά ενοίκια των αυτόνομων
καταστημάτων μας, όπως τα One Way, γι’ αυτό και, προκειμένου να συμπιέσουμε τα
λειτουργικά μας κόστη, τα μεταφέρουμε σταδιακά μέσα σε καταστήματα τής
Κωτσόβολος, όπου και θα λειτουργούν σαν shop in shop», λέει στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο
κ. Δημήτρης Μάρκου, αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της Κωτσόβολος.

Οι ειδικοί του χώρου εκφράζουν την άποψη ότι, παρά το γεγονός ότι τα
ξενοίκιαστα μαγαζιά αυξάνονται με ιλιγγιώδη ρυθμό, πολλοί ιδιοκτήτες δεν έχουν
αντιληφθεί την κατάσταση που διαμορφώνεται και συνεχίζουν να ζητούν παράλογα
τιμήματα για τα ακίνητά τους, χωρίς, βέβαια, να βρίσκουν ανταπόκριση. Η
έλλειψη ζήτησης έχει συμπαρασύρει και τις τιμές που, σε ορισμένες περιπτώσεις,
έχουν σημειώσει πτώση και 17%.

«Οι μεγαλύτερες αντιστάσεις στο κλίμα ύφεσης παρατηρούνται στις “καλές”
αγορές, στις οποίες δεν έχουν ακόμη εμφανιστεί μεγάλες διορθώσεις τιμών,
αντίθετα με τις περιφερειακές, όπου οι τιμές έχουν κατρακυλήσει κατά 10% και
πάνω», επισημαίνει ο κ. Λεωνίδας Παπαγεωργίου, διευθυντής εμπορικών ακινήτων
τής Lambert Smith Hampton.

«Η λαίλαπα της υπερχρέωσης και ο οξύς ανταγωνισμός έχουν οδηγήσει ακόμη και
υγιείς επιχειρήσεις να αναζητούν αλλού φθηνότερη στέγη, με συνέπεια τα
ξενοίκιαστα μαγαζιά στην ευρύτερη περιοχή του κέντρου της Αθήνας να έχουν
αυξηθεί σε ποσοστό πάνω από 20% σε σχέση με πέρυσι», εκτιμά η κυρία Μαριάννα
Σταυροπούλου, εκπρόσωπος Τύπου του Συνδέσμου Ελλήνων Κτηματομεσιτών.