«Έτσι έμαθα για την τραγωδία»

Στην Αμερική, η ώρα είναι 8.46 το πρωί. Στην Ελλάδα, 4.46 το μεσημέρι. Ένα
αεροπλάνο της American Airlines με 92 επιβάτες προσκρούει στον έναν από τους
Δίδυμους Πύργους, τον Βόρειο. Πώς είναι δυνατόν; Μήπως είναι μοντάζ, κάποιο
τέχνασμα του Χόλιγουντ; Μήπως είναι όνειρο; Πριν ο κόσμος προλάβει να χωνέψει
αυτό το απίστευτο γεγονός, θα ακολουθήσει κι άλλο. Όχι, δεν είναι όνειρο, δεν
είναι σκηνοθεσία, είναι η πραγματικότητα που ξεπερνά τη φαντασία.

Πού βρισκόσασταν εκείνη την ώρα; Πώς το μάθατε; Τι σκεφτήκατε; Λίγες ημέρες
πριν συμπληρωθεί η πρώτη επέτειος εκείνης της αποφράδος ημέρας, «ΤΑ ΝΕΑ» και η
«Independent» έθεσαν τα παραπάνω ερωτήματα σε μερικούς πολίτες του κόσμου.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ

Αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης

«Αποτελεί αναμφισβήτητο γεγονός ότι στις 11 Σεπτεμβρίου η παγκόσμια ιστορία
γύρισε σελίδα. Έζησα από πολύ κοντά το παρανοϊκό τρομοκρατικό χτύπημα κατά των
ΗΠΑ, μια και εκείνη την ημέρα βρισκόμουν στη Βοστώνη για τα εγκαίνια της έδρας
«Κωνσταντίνος Καραμανλής» στο Πανεπιστήμιο Ταφτς. Ήταν ένα πρωτόγνωρο γεγονός,
που ανάγκασε ηγεσίες και λαούς να θέσουν ως ύψιστη προτεραιότητά τους την
αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

Η Νέα Δημοκρατία, η παράταξη που έχασε κορυφαία στελέχη της από κτυπήματα
άνανδρων τρομοκρατών, μπορεί να υπερηφανεύεται ότι χρόνια τώρα είχε και έχει
ξεκάθαρη θέση απέναντι σε αυτήν τη μάστιγα. Υποστηρίζουμε ότι δεν υπάρχει
κανένα παράθυρο ανοχής στην τυφλή βία. Ένα χρόνο μετά το χτύπημα στις ΗΠΑ
είναι σίγουρο, ότι η πρώτη μάχη για την αποκατάσταση του αισθήματος ασφάλειας
στον κόσμο έχει κριθεί.

Η τραγωδία. Ο Βόρειος Πύργος καίγεται, ενώ ένα δεύτερο αεροπλάνο χτυπά τον άλλο

Είναι βέβαιο όμως, ότι ο δρόμος για την ολοκληρωτική συντριβή της διεθνούς
τρομοκρατίας είναι ακόμη μακρύς. Τους τελευταίους μήνες, με αίσθημα
ανακούφισης και δικαίωσης, παρακολουθούμε τις επιτυχίες των ελληνικών
διωκτικών αρχών, που μπορούν να οδηγήσουν στο οριστικό ξερίζωμα του φαινομένου
αυτού από τον τόπο μας. Στηρίξαμε αποφασιστικά την κυβέρνηση προκειμένου να
υπάρξουν και στη χώρα μας οι νομοθετικές εκείνες ρυθμίσεις που τελικά
αποδεικνύονται αποτελεσματικές, για το χτύπημα κατά της τρομοκρατίας».

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΥΡΚΟΣ

Ιστορικός ηγέτης της Αριστεράς

«Την ώρα της επίθεσης βρισκόμουνα σπίτι μου και είχα τυχαία ανοιχτή την
τηλεόραση. Ξαφνικά, διακόπηκε η ροή του προγράμματος για να μεταδοθεί έκτακτο
δελτίο. Στράφηκα με προσοχή πια στην οθόνη. Και είδα τη σκηνή της πρόσκρουσης
του αεροπλάνου. Τινάχτηκα έντρομος. Η πρώτη μου σκέψη ήταν ότι βρισκόμασταν
μπροστά σε πρωτοφανή αεροπορική τραγωδία. Και αναρωτιόμουν πώς βρέθηκε εκεί η
τηλεόραση να καταγράψει τη σκηνή.

Πολύ σύντομα στους δέκτες παρουσιάστηκε και η δεύτερη πρόσκρουση. Και αμέσως
ακούστηκαν τα πρώτα σχόλια ότι επρόκειτο για τρομοκρατική ενέργεια. Τότε
συνειδητοποίησα πως ήμασταν στην αρχή μιας φοβερής εξέλιξης. Αισθάνθηκα
απεριόριστη οργή και μίσος για τους δράστες. Πολύ περισσότερο όσο πύκνωναν οι
πληροφορίες για τα ανθρώπινα θύματα που η τραγωδία τους με συγκλόνιζε.

Οι δηλώσεις του Μπους που ακολούθησαν δικαίωσαν τους ενστικτώδεις φόβους μου
ότι οι ΗΠΑ θα άδραχναν την ευκαιρία για να κλείσουν το δόκανο της τρομοκρατίας
που από χρόνια έστηναν και για να κλιμακώσουν την κρατική τους τρομοκρατία σε
βάρος όλης της ανθρωπότητας».

ΛΑΚΗΣ ΛΑΖΟΠΟΥΛΟΣ

Ηθοποιός

«Και ξαφνικά λες κι έγιναν πραγματικότητα οι απίστευτες χολιγουντιανές ταινίες
τους! Είχα την αίσθηση – ή μήπως την… παραίσθηση; – ότι ζωντάνεψαν όλα αυτά
τα απίθανα που βλέπουμε στον αμερικανικό κινηματογράφο που σε κάνει να
πιστεύεις για αληθινό και το πλέον αυταπόδεικτο εικονικό κατασκεύασμα! Να
λοιπόν που η ζωή, άλλη μία φορά, είναι πάνω και από την πιο τρελή φαντασία!
Ήμουν στην Αθήνα στις 11 Σεπτεμβρίου, στο γραφείο μου, κι ένας συνεργάτης μού
τηλεφώνησε ότι το CNN δείχνει έναν πύργο στη Νέα Υόρκη που έπεσε πάνω του ένα
αεροπλάνο, αλλά μόλις έπιασα το κανάλι είδα και τον δεύτερο πύργο να
σωριάζεται κάτω! Λες και έβλεπα μπροστά μου μία… θυσία στην πολεμική
κινηματογραφική βιομηχανία του Χόλιγουντ!»

ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΚΡΑΟΥΝΑΚΗΣ

Συνθέτης

«Η είδηση της κατακρήμνισης των Διδύμων με βρήκε σε ένα ουζερί στο Αιγάλεω με
τη Σπείρα – Σπείρα, μετά από μια συναυλία του Γιάννη Σπανού. Θυμάμαι μόνον τι
είπα στα παιδιά εκείνη την ώρα: «Από δω και πέρα, μάγκες μου, χοντραίνει το
παιχνίδι. Αλλάζουνε τα στάνταρντς του φόβου για την υφήλιο».

ΛΑΚΗΣ ΠΑΠΑΣΤΑΘΗΣ

Σκηνοθέτης

«Εκείνες τις ημέρες βρισκόμουν στο Φεστιβάλ του Τορόντο. Το προηγούμενο βράδυ
είχε προβληθεί η ταινία μου “Το μόνον της ζωής του ταξείδιον”. Κι ενώ το
πρωινό της 11ης Σεπτεμβρίου όλοι διαβάζαμε εφημερίδες, ξαφνικά συνέβη κάτι
τρομερό. Όλοι έτρεχαν πανικόβλητοι στις τηλεοράσεις. Στους δρόμους η κίνηση
είχε αραιώσει από αυτοκίνητα και ο κόσμος ήταν μαζεμένος μπροστά σε
γιγαντοοθόνες και αγκαλιασμένοι έκλαιγαν. Όλοι είχαμε την αίσθηση ότι κάτι
τρομερό έγινε. Το ενδιαφέρον για το φεστιβάλ δεν υπήρχε πλέον από κανέναν,
παρότι συνεχίστηκε για τέσσερις ημέρες ακόμη. Ο κόσμος παρακολουθούσε μόνον
τηλεόραση».

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΟΥΦΛΙΑΣ

Γραμματέας Πολιτικού Σχεδιασμού της Ν.Δ.

«Θυμάμαι ότι το απόγευμα της 11ης Σεπτεμβρίου βρισκόμουν σε σύσκεψη με τους
συνεργάτες μου, όταν μας ειδοποίησαν να ανοίξουμε την τηλεόραση γιατί ένα
αεροπλάνο έπεσε σε έναν ουρανοξύστη στο Μανχάταν. Βλέποντας την εικόνα,
νομίζαμε ότι πρόκειται για ατύχημα. Αμέσως μετά όμως, είδαμε μια εικόνα που
μας συγκλόνισε: το δεύτερο αεροπλάνο να πέφτει στους Δίδυμους Πύργους.
Ταυτόχρονα, ακούσαμε την είδηση ότι είχαν προηγηθεί αεροπειρατείες. Απ’ όλα
αυτά, συνειδητοποίησα ότι πρόκειται για τρομοκρατικό χτύπημα. Έφερα την εικόνα
των Δίδυμων Πύργων στο μυαλό μου – τους έχω επισκεφθεί δυο ή τρεις φορές.
Άρχισα να αναλογίζομαι τις επιπτώσεις αυτού του πρωτοφανούς γεγονότος στους
ανθρώπους που εργάζονταν εκεί και στην παγκόσμια κοινωνία. Όλοι οι λαοί και
όλες οι χώρες που πιστεύουν στη Δημοκρατία και στην ειρηνική συνύπαρξη πρέπει
να συνεργαστούν, ώστε να αντιμετωπισθεί η τρομοκρατία, αλλά και οι αιτίες που
την προκαλούν, για να μην αποτελέσει μάστιγα για την ανθρωπότητα».

ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΠΟΥΤΣΗΣ

Υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων

«Ήμουν στο γραφείο μου, στο υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας, σε σύσκεψη με τους
συνεργάτες μου. Ήμασταν απορροφημένοι από τη δουλειά, γι’ αυτό και
πληροφορηθήκαμε το γεγονός με λίγη καθυστέρηση. Φυσικά, αμέσως ανοίξαμε την
τηλεόραση. Στην αρχή δεν μπορούσα να το πιστέψω. Η πρώτη μου αντίδραση ήταν
ένα μεγάλο σοκ από το θέαμα που αντίκρυζα, και η πρώτη μου σκέψη μια τεράστια
αγωνία για τους ανθρώπους που είχαν εγκλωβιστεί και πέθαναν εκεί μέσα. Το
πρώτο πράγμα που έκανα ήταν να επικοινωνήσω με τον προξενικό λιμενάρχη στη Ν.
Υόρκη, γνωρίζοντας ότι το γραφείο του είναι πολύ κοντά στους Δίδυμους Πύργους.

Ένα χρόνο μετά, στη μνήμη των θυμάτων αυτού του ανελέητου σκοτεινού πολέμου,
θέλω να τονίσω ότι πρέπει να εντείνουμε τις προσπάθειες για την εξάρθρωση της
τρομοκρατίας παντού όπου εμφανίζεται. Και ότι η δράση για ειρήνη και ο αγώνας
για δικαιοσύνη και αλληλεγγύη μέσα σε κάθε κοινωνία αλλά και ανάμεσα σε όλους
τους λαούς παραμένουν η μοναδική αποτρεπτική λύση».

ΤΟΝΙ ΜΠΛΕΡ

Βρετανός Πρωθυπουργός

«Το θυμάμαι φυσικά πολύ – πολύ καθαρά, διότι επρόκειτο να μιλήσω στο Μπράιτον
και ετοίμαζα τον λόγο μου με την τηλεόραση ανοιχτή στο φόντο. Είδα το πρώτο
αεροσκάφος να συντρίβεται κι έπειτα μπήκαν συνεργάτες μου και άρχισαν να με
ενημερώνουν. Δεν χρειάστηκε να περάσει πολύς χρόνος για να καταλάβουμε πως δεν
ήταν κάποιο τρομερό ατύχημα, αλλά μια τρομοκρατική επίθεση, και τότε φυσικά
όλα άλλαξαν.

Άνθρωποι – φαντάσματα. Καλυμμένοι από σκόνη και στάχτες, κατάφεραν να βγουν ζωντανοί

Σκέφτηκα ενστικτωδώς ότι οι συνέπειες θα ήταν βαρύτατες, ότι ήταν μια
καθοριστική στιγμή για την αμερικανική εξωτερική πολιτική, αλλά και μια
κοσμοϊστορική πρόκληση για ολόκληρο τον κόσμο. Ήταν σαφές ότι η επίθεση είχε
στόχο την Αμερική, την Αμερική όμως ως σύμβολο του δυτικού κόσμου και των
αξιών που υποστηρίζουμε. Ένιωσα αμέσως ότι έπρεπε να σταθούμε πολύ, πολύ κοντά
στην Αμερική. Ένιωσα αμέσως ότι έπρεπε να αντιμετωπίσουμε αυτή την επίθεση σαν
να είχε στόχο οποιονδήποτε από εμάς, όλους μας. Θέλω να πω, όταν βλέπεις μια
χώρα να πέφτει θύμα μιας αποτρόπαιης τρομοκρατικής ενέργειας, που στοίχισε τη
ζωή χιλιάδων πολιτών της, δεν μπορείς να πεις «μισό λεπτό να σκεφτώ με ποια
πλευρά είμαι»».

ΠΑΠΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΥΛΟΣ Β’

«Βρισκόμουν στο Καστελγκαντόλφο, ήμουν μόνος, καθισμένος στο γραφείο μου. Λίγο
μετά τις τρεις έλαβα ένα τηλεφώνημα από τον αρμόδιο για τις Εξωτερικές Σχέσεις
του Βατικανού καρδινάλιο Άντζελο Σοντάνο. Τον είχε ειδοποιήσει ο Ζοακίν Ναβάρο
Βαλς, και όταν είδε τη δεύτερη έκρηξη, αποφάσισε να μου τηλεφωνήσει. Απάντησε
ο γραμματέας μου Στανισλάβ Ντζίβιτς, ο οποίος μου έδωσε το τηλέφωνο. «Άγιε
Πατέρα, δεν γνωρίζουμε ακόμη τι ακριβώς συνέβη στο Μανχάταν, μα όλα δείχνουν
πως έγινε επίθεση». Η δική μου αντίδραση συνοψίστηκε σε μια λέξη: «Ας
προσευχηθούμε». Ύστερα ζήτησα να σταλεί ένα τηλεγράφημα στον πρόεδρο Μπους.
Άνοιξα την τηλεόραση και απόμεινα να κοιτάζω τις εικόνες όλο το μεσημέρι. Το
άλλο πρωί πήγα στο παρεκκλήσι και λειτούργησα στη μνήμη των θυμάτων».

ΣΙΜΟΝ ΠΕΡΕΣ

Υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ

«Δεν μπορούσα να πιστέψω αυτά που άκουγα στο ραδιόφωνο. Δεν μπορούσα να
πιστέψω αυτά που έβλεπα στην τηλεόραση. Ήταν μια από τις πλέον απίστευτες
εικόνες που έχω δει ποτέ στη ζωή μου. Ένιωσα ενστικτωδώς σαν Αμερικανός.
Ένιωσα ότι ανήκα σε αυτούς τους ανθρώπους, στα θύματα, στον ηρωισμό τους, στην
αποφασιστικότητά τους. Ένιωσα ξαφνικά ότι βρισκόμασταν και πάλι στο ίδιο
στρατόπεδο. Σε ένα νέο στρατόπεδο που έπρεπε να είναι αποφασισμένο και
υπεύθυνο και ξεκάθαρο. Δημοσιογράφοι από αμερικανικά τηλεοπτικά δίκτυα και
άλλα μέσα μαζικής ενημέρωσης μού ζήτησαν να σχολιάσω τα γεγονότα και εξέφρασα
τον θαυμασμό μου για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπισε την επίθεση ο
αμερικανικός λαός».

ΚΟΝΤΟΛΙΖΑ ΡΑΙΣ

Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ

«Βρισκόμουν στο γραφείο μου όταν ξαφνικά, στις 8.47 π.μ., μπήκε μέσα ένας
βοηθός μου και μού είπε ότι ένα αεροσκάφος είχε συντριβεί στο Γουόρλντ Τρέιντ
Σέντερ. Και θυμάμαι πως σκέφτηκα «τι παράξενο ατύχημα». Τηλεφώνησα λοιπόν στον
πρόεδρο, ο οποίος βρισκόταν στη Φλόριντα για κάποια εκπαιδευτική εκδήλωση, και
του είπα, κύριε Πρόεδρε, κάποιο αεροσκάφος συνετρίβη στο Γουόρλντ Τρέιντ
Σέντερ. Και μου απάντησε, τι παράξενο ατύχημα.

Του είπα πως θα του ξανατηλεφωνούσα μόλις μάθαινα περισσότερα. Οι πρώτες
αναφορές μιλούσαν για κάποιου είδους δικινητήριο αεροσκάφος.

Και έπειτα, μόλις συγκάλεσα την καθημερινή πρωινή σύσκεψη στην αίθουσα
Επιχειρήσεων, η βοηθός μου μού έδωσε ένα ακόμη σημείωμα: ένα δεύτερο
αεροσκάφος είχε συντριβεί στο Γουόρλντ Τρέιντ Σέντερ. Και σκέφτηκα «Θεέ μου,
αυτή είναι τρομοκρατική επίθεση». Πήγα λοιπόν στο Κέντρο Υποστήριξης
Επιχειρήσεων και προσπάθησα να συγκεντρώσω τα βασικά μέλη του Εθνικού
Συμβουλίου Ασφαλείας.

Ο Κόλιν Πάουελ βρισκόταν στο Περού. Προσπάθησα να τηλεφωνήσω στον Ντον
Ράμσφελντ, αλλά δυσκολευόμουν να τον βρω και κοίταξα πίσω μου, και ένα
αεροσκάφος είχε χτυπήσει το Πεντάγωνο.

Τη στιγμή εκείνη μπήκαν άνθρωποι των μυστικών υπηρεσιών και μου είπαν «πρέπει
να πάτε στο Καταφύγιο, διότι πιστεύουμε ότι ένα αεροσκάφος μπορεί να
κατευθύνεται προς τον Λευκό Οίκο». Καθυστέρησα μόνο για να τηλεφωνήσω στον
πρόεδρο που είπε, «πρέπει να επιστρέψω στην Ουάσιγκτον». Του είπαμε όχι, η
Ουάσιγκτον δέχεται επίθεση, δεν πρέπει να επιστρέψετε».

ΚΟΦΙ ΑΝΑΝ

Γενικός γραμματέας του ΟΗΕ

«Βρισκόμουν σπίτι μου – ετοιμαζόμουν να φύγω για το γραφείο. Η σύζυγός μου κι
εγώ είχαμε μόλις πάρει το πρόγευμά μας, είχαμε διαβάσει τις εφημερίδες και τη
στιγμή που ετοιμαζόμουν να βγω από την πόρτα, ήρθε το τηλεφώνημα από την
ασφάλειά μου: «Παρακαλούμε, μείνετε σπίτι προς το παρόν». «Τι συμβαίνει;» τους
ρώτησα. «Συνέβη ένα ατύχημα», είπαν. «Ένα μικρό αεροσκάφος συνετρίβη σε έναν
από τους πύργους του Γουόρλντ Τρέιντ Σέντερ, διερευνούμε όμως την υπόθεση».
Σκέφτηκα: κάποιο γκρουπ τουριστών που ξεναγούνταν στο Μανχάταν. Και
αναρωτήθηκα πώς μπορεί να είχε κάνει κάποιος ένα τέτοιο λάθος.

Άνοιξα λοιπόν το CNN και φυσικά, καθώς παρακολουθούσαμε, συνετρίβη και το
δεύτερο αεροσκάφος και όλα ξεκαθάρισαν. Τις δύο επόμενες ημέρες, όχι μόνο οι
εργαζόμενοι στον ΟΗΕ, αλλά ολόκληρη η πόλη έμοιαζε να έχει βυθιστεί σε
συλλογική κατάθλιψη, έμοιαζε ζαλισμένη. Οι άνθρωποι λειτουργούσαν,
μετακινούνταν, αλλά ουδείς μπορούσε να συνειδητοποιήσει τι είχε συμβεί».