Ένα κράτος για τους αντάρτες του Διαδικτύου

Δορυφορικές συνδέσεις, δίκτυα προηγμένων ηλεκτρονικών υπολογιστών, χώροι γραφείου, χώροι ύπνου, χώροι ψυχαγωγίας… Ό, τι χρειάζεται για να δουλέψει και να ζήσει μια παρέα ανθρώπων βρίσκεται στο πριγκιπάτο του Sealand, στο «κάστρο» που χτίστηκε με δύο μεγάλους κυλίνδρους από συμπαγές τσιμέντο και μία ατσάλινη πλατφόρμα

Ο ανοιχτός χώρος σ’ αυτό το κράτος δεν ξεπερνά σε έκταση ένα γήπεδο τένις. Τα
σπίτια και τα γραφεία φιλοξενούνται στο εσωτερικό των δύο μεγάλων στύλων που
στηρίζουν τη χώρα του Sealand, στα 20 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της
θάλασσας. Αυτό το μικροσκοπικό κράτος απέχει έξι ναυτικά μίλια από τις
ανατολικές ακτές της Βρετανίας, είναι οχυρωμένο, φυλάσσεται από ένοπλους
φρουρούς, έχει δική του κυβέρνηση και νόμισμα. Οι κάτοικοί του ταξιδεύουν με
διαβατήρια του Sealand και οι (σπάνιοι) επισκέπτες χρειάζονται ειδική βίζα.

Εκεί λειτουργεί μία από τις πιο προωθημένες επιχειρήσεις της ηλεκτρονικής
εποχής: η HavenCo. Αντικείμενό της, η προστασία της ελευθερίας του Διαδικτύου.
Πελάτες της, εταιρείες και ιδιώτες από ολόκληρο τον κόσμο που θέλουν να
χρησιμοποιούν το Internet χωρίς να αφήνουν ίχνη, χωρίς να καταγράφονται τα
προσωπικά τους δεδομένα, χωρίς να παρακολουθούνται οι ηλεκτρονικές τους
μετακινήσεις και συναλλαγές. Αυτό πουλάει η HavenCo, που έχει για έδρα της μία
παλιά πλατφόρμα αντιαεροπορικών πυρών, καταμεσής της θάλασσας, την οποία είχε
χτίσει το βρετανικό Ναυτικό, αλλά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έμεινε
παρατημένη. Στελέχη αυτού του offshore παραδείσου ψηφιακών δεδομένων είναι
Αμερικανοί ακτιβιστές του Διαδικτύου και οι Βρετανοί μέλη της… βασιλικής
οικογένειας του Sealand, που διεκδικούν ανεξαρτησία για το κράτος τους από τα
τέλη της δεκαετίας του ’60.

Σ’ αυτήν την πλατφόρμα-κράτος, όλοι εργάζονται σκληρά πάνω από τελευταίας
τεχνολογίας μηχανήματα (υπολογιστές και server που επικοινωνούν με δορυφορικές
συνδέσεις και μέσω κινητών τηλεφώνων). Η μοναδική τους διασκέδαση είναι και
αυτή ηλεκτρονική: παιχνίδια, ταινίες σε DVD, περιηγήσεις στο web…

«ΤΑ ΝΕΑ» επικοινώνησαν ηλεκτρονικά (και σε περιβάλλον «ήπιας κρυπτογράφησης»)
με τους επικεφαλής της HavenCo στο Sealand: Τον «Michael of Sealand» – όπως
συστήνεται – αρχηγό του κράτους και πρόεδρο της εταιρείας και τον αντιπρόεδρο
και συνιδρυτή τής HavenCo, τον Αμερικανό Ryan Lackey. Ανησυχούν και οι δύο
πολύ για την, εδώ και μερικούς μήνες, εντατική προσπάθεια ελέγχου του
Διαδικτύου. «Το Δίκτυο πρέπει να είναι μία διεθνής ελεύθερη ζώνη», λέει ο
Michael, και σημειώνει πως «αυτό δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με ασυδοσία. Η
κυβέρνηση του Sealand δεν αποδέχεται, σε καμία περίπτωση, την τρομοκρατία ή
την παιδική πορνεία μέσω Internet. Και για εμάς εδώ, αυτό είναι παράνομο». Ο
Ryan Lachey προσθέτει πως «η προσπάθεια των κυβερνήσεων σε ολόκληρο τον κόσμο
να πάρουν υπό τον έλεγχό τους το Διαδίκτυο μάς βρίσκει φανατικά αντίθετους,
καθώς βάζει σε δεύτερη μοίρα την ανθρώπινη ελευθερία. Όμως, η τεχνολογία του
Internet δίνει τη δυνατότητα αντίστασης. Το Internet, η κρυπτογραφία, οι
ασφαλείς διακομιστές (secure servers) μπορούν να αντισταθούν στις πιέσεις
πολιτικών και κυβερνήσεων».

Έχουν περάσει δύο χρόνια από τότε που ο Lackey συνεργάστηκε με μία ομάδα
Αμερικανών κρυπτογράφων και Βρετανών επιχειρηματιών, προκειμένου να στηθεί η
εταιρεία HavenCo. Αξιοποιώντας την (ανεπίσημη, έστω…) ανεξαρτησία του
κράτους του Sealand θα μπορούσαν να συνεχίσουν την… ηλεκτρονική επανάσταση,
κερδίζοντας ταυτόχρονα και χρήματα. Σήμερα, η εταιρεία τους έχει καθιερωθεί
στον χώρο ως «καταφύγιο προσωπικών δεδομένων», πληρώνονται για να διασφαλίσουν
την ανωνυμία, την ασφάλεια των ευαίσθητων προσωπικών στοιχείων των πελατών
τους. «Στην αρχή ήταν ένα σύνθημα των κυβερνοπάνκ. Ζητούσαν κώδικες και όχι
νόμους», εξηγεί ο ίδιος. «Σήμερα, τα προγράμματα κρυπτογράφησης έχουν πράγματι
τη δυνατότητα να αλλάξουν την κατάσταση. Ο νόμος όχι. Το σύνθημα έγινε
πραγματικότητα. Και όσο περισσότεροι είναι οι ιδιοκτήτες ηλεκτρονικών
υπολογιστών, όσο περισσότεροι αποκτούν πρόσβαση ακόμη και σε αυστηρά
ελεγχόμενα συστήματα επικοινωνίας, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη των ανθρώπων
να συνομιλούν ελεύθερα με όποιον θέλουν, να λένε ό,τι θέλουν, χωρίς
περιοριστικούς νόμους. Γνωρίζουν πολύ καλά τη δύναμη της κρυπτογράφησης οι
κυβερνήσεις. Γι’ αυτό και θέλουν να απαγορεύσουν τη χρήση τους και τη χρήση
υπολογιστών που προσφέρουν ασφάλεια, χαρακτηρίζοντάς τα παράνομα».

Με δικά τους νομίσματα και διαβατήρια

«Ύστερα από 32 χρόνια σκληρής δουλειάς, ιδρώτα και αίμα, χτίσαμε το πριγκιπάτο του Sealand. Είμαστε ανεξάρτητοι», λέει ο νεώτερος πρίγκιπας και αρχηγός του κράτους-πλατφόρμας, Michael of Sealand. Στη φωτογραφία, μαζί με κάποιον από τους εργαζομένους εκεί, ανεβάζουν από τη θάλασσα ένα από τα σκάφη που χρησιμοποιούν για τις μετακινήσεις τους

Όλα ξεκίνησαν το 1967. Ο Roy Bates, ταγματάρχης του βρετανικού στρατού εν
αποστρατεία και η σύζυγός του Joan, αποφάσισαν να… καταλάβουν την
εγκαταλελειμμένη στρατιωτική πλατφόρμα που τότε ονομαζόταν «Rough Tower».
Τότε, η πλατφόρμα ήταν σε διεθνή ύδατα και ο Bates την ανακήρυξε, άνετα,
ανεξάρτητο κράτος. Το ονόμασε Sealand και έχρισε εαυτόν πρίγκιπά του. Η
Βρετανία φυσικά θορυβήθηκε. Το 1968 το υπουργείο Άμυνας έστειλε ένα ελικόπτερο
και ένα πλοίο για να διώξει τους καταληψίες. Ο Bates απάντησε μάλλον
προκλητικά, ρίχνοντας προειδοποιητικά πυρά. Αμέσως συνελήφθη και οδηγήθηκε στη
βρετανική στεριά, αντιμετωπίζοντας βαριές κατηγορίες.

Όμως, το ανώτατο δικαστήριο της Μ. Βρετανίας τον αθώωσε, καθώς το… βασίλειό
του βρισκόταν έξω από τα βρετανικά χωρικά ύδατα, σε απόσταση μεγαλύτερη των
τριών μιλίων. Αμέσως, οι «άρχοντες του Sealand» άρχισαν να εκδίδουν δικά τους
νομίσματα, γραμματόσημα, διαβατήρια. Το 1987, όταν η Βρετανία επέκτεινε τα
χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια, δεν αναγνώρισε την ανεξαρτησία του
μικροσκοπικού κράτους. Αντίθετα, η βρετανική κυβέρνηση υποστηρίζει πως κάθε
κάτοικος ή κάθε εταιρεία που εδρεύει στην παλιά στρατιωτική πλατφόρμα
ελέγχεται από τη βρετανική νομοθεσία και τις διατάξεις που καθορίζουν τη χρήση
του Διαδικτύου. Οι… Sealanders βέβαια, διαφωνούν. Ο σημερινός αρχηγός του
κράτους, ο γιος του Roy Bates, Michael, υποστηρίζει πως το Διεθνές Δίκαιο δεν
επιτρέπει την επέκταση των χωρικών υδάτων μιας χώρας περικλείοντας μιαν άλλη,
και πως οι αξιώσεις της Βρετανίας δεν ευσταθούν. Μιλώντας στα «ΝΕΑ», ο Michael
του Sealand εξηγεί πως «οι άγραφοι νόμοι της Βρετανίας ισχύουν και στο δικό
μας κράτος, όπως ισχύουν οι νόμοι και οι κανόνες που προβλέπει το Διεθνές
Δίκαιο. Αυτό όμως δεν περιορίζει την ανεξαρτησία μας».

Ο Αμερικανός Ryan Lackey εμφανίστηκε στον ορίζοντα την άνοιξη του 2000. Με
ιστορικό… αντίστασης (από τα 20 του χρόνια έψαχνε να βρει έναν απομακρυσμένο
φορολογικό παράδεισο, με απόλυτη ελευθερία στην ηλεκτρονική επικοινωνία) και
αφού η ιδέα του να «χτίσει» ένα τεχνητό νησί στ’ ανοιχτά της Καλιφόρνιας
αποδείχθηκε ασύμφορη οικονομικά, ψάχνοντας στο web να βρει εναλλακτικές
λύσεις, ανακάλυψε την οικογένεια του Sealand. Έκανε την πρόταση και η συμφωνία
κλείστηκε τον Ιούνιο του 2000. Από τότε η HavenCo είναι μία κερδοφόρα
ηλεκτρονική επιχείρηση – ίσως από τις ελάχιστες που δεν έχει επηρεάσει η κρίση
των dot. coms.

Σε έξαρση η λογοκρισία στο Ίντερνετ

Μετά το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ, η χώρα έχει
επιτείνει την προσπάθεια ελέγχου του Internet. Σύμφωνα με το Electronic
Frontier Foundation (μία ομάδα που εδρεύει στο Σαν Φρανσίσκο και μάχεται υπέρ
την ηλεκτρονικής ελευθερίας) έχει περιορισθεί η λειτουργία ή έχουν κλείσει
περισσότερες από 100 ιστοσελίδες μέσα σε λίγους μόνο μήνες. Στη Μ. Βρετανία ο
νόμος πια επιτρέπει στις αρχές να απαιτούν αποκρυπτογράφηση σε μηνύματα που
φαίνονται ύποπτα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, πάλι, είναι έτοιμη να θέσει σε λειτουργία
ένα πρόγραμμα καταγραφής των τηλεφωνικών συνομιλιών και των e-mail ολόκληρου
του πληθυσμού των χωρών-μελών της («Guardian», 20 Αυγούστου 2002). Στο Ιράν
και στη Σαουδική Αραβία το περιεχόμενο των ιστοσελίδων «φιλτράρεται» και η
πρόσβαση είναι περιορισμένη.

Αντίστοιχα… μεγαλειώδεις όμως είναι και οι προσπάθειες αντίστασης. Ισχυρά
κρυπτογραφικά συστήματα, προγράμματα προστασίας του ιδιωτικού απορρήτου,
ανώνυμοι remailers, έρευνες πάνω στην κβαντική κρυπτογραφία κερδίζουν συνεχώς
έδαφος. Πλούσιο υλικό υπάρχει και στο Διαδίκτυο. Μερικές χαρακτηριστικές
διευθύνσεις είναι http:
//www.zeroknowledge.com, http:
//www.pgpi.com, http: //www.fee.org, http: //www.reasonmag.com.

Η ζωή στην πλατφόρμα

«Επιτρέπουμε στους πελάτες μας να διατηρούν την ανωνυμία τους. Μπορούν να
χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες Internet που τους παρέχουμε για όποιον σκοπό
θέλουν, με εξαίρεση τη μαζική αποστολή ενοχλητικών μηνυμάτων (spam), τις
ηλεκτρονικές υποκλοπές (hacking) και την παιδική πορνογραφία. Δεν
παρακολουθούμε ωστόσο τα συστήματα. Ελέγχουμε καταγγελίες και παράπονα, και
όταν εντοπίζουμε κάτι παράνομο το σταματάμε. Οι πελάτες μας είναι σίγουροι πως
όσα στοιχεία διακινούν ηλεκτρονικά δεν θα πέσουν ποτέ σε χέρια τρίτων». Έτσι
περιγράφει ο Ryan Lackey τον «ελεύθερο πλανήτη του Διαδικτύου». Εξηγεί στα
«ΝΕΑ» πως νόμοι και κανόνες υπάρχουν στο κράτος του Sealand «πολύ λιγότεροι
βέβαια απ’ ό,τι σε οποιοδήποτε άλλο κράτος του κόσμου και με στόχο καθαρά
πρακτικό – να διευκολύνουν διαδικασίες, συνεργασίες, συνεννοήσεις». Η ζωή πάνω
στην πλατφόρμα δεν είναι βαρετή, λένε όλοι. «Το προσωπικό εναλλάσσεται. Κάνει
βάρδιες ανά μία ή δύο εβδομάδες. Οι τεχνικοί μας βέβαια είναι συνέχεια σε
επιφυλακή, για οποιοδήποτε πρόβλημα παρουσιάσουν οι γεννήτριες ή τα
ηλεκτρονικά συστήματα. Η ημέρα μας είναι γεμάτη. Από το πρωί έχουμε πολλές
δουλειές συντήρησης, επισκευές, βαφές, εγκαταστάσεις νέων μηχανημάτων κ.λπ.
Και τα απογεύματα τα περνάμε βλέποντας τηλεόραση, διαβάζοντας βιβλία, κουβεντιάζοντας».

LINKS

http: //www.havenco.com

http: //www.sealandgov.org