Το μυστικό του «Κουρσκ»

Το σώμα του, αγνώριστο, βρέθηκε στο σιβηρικό δάσος. Ο Σεργκέι Μπαχβάλοφ
είχε εξαφανιστεί μυστηριωδώς στις 18 Αυγούστου. Είχε δεχτεί μιαν επίσκεψη και
βγήκε από το σπίτι του όπου δεν επέστρεψε ποτέ. Ήταν άραγε και αυτός άλλο ένα
θύμα του τραγικού «Κουρσκ», αυτή τη φορά στη στεριά;

Κι άλλο θύμα. Ρώσος επιστήμονας που είχε αναλάβει την αποσυναρμολόγηση του τραγικού υποβρυχίου «Κουρσκ» βρέθηκε δολοφονημένος σε δάσος του Κρασνογιάρσκ

Από τότε που εξαφανίστηκε, η αστυνομία και οι μυστικές υπηρεσίες τον
αναζητούσαν σε όλη τη Ρωσία. Γιατί ο Μπαχβάλοφ, ηλικίας 47 ετών, δεν ήταν ένας
οποιοσδήποτε επιστήμονας: διηύθυνε την επιχείρηση αποσυναρμολόγησης και
ανακύκλωσης των πυρηνικών κινητήρων του υποβρυχίου «Κουρσκ», το οποίο
καταστράφηκε από έκρηξη τον Αύγουστο του 2000, παρασύροντας τα 118 μέλη του
πληρώματός του στον βυθό της Θάλασσας Μπάρεντς.

Το πτώμα του Μπαχβάλοφ βρέθηκε προχθές κομματιασμένο από σκυλιά και άγρια ζώα,
εκτεθειμένο δέκα μέρες στο δάσος κοντά στο Κρασνογιάρσκ. Η κατάστασή του ήταν
τέτοια, που στην αρχή οι αστυνομικοί υποψιάστηκαν ότι είχε κατατεμαχιστεί από
ανθρώπινο χέρι.

Η αστυνομία

Η ρωσική αστυνομία εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι το έγκλημα δεν έχει καμία
σχέση με τη δουλειά που ο Μπαχβάλοφ είχε αναλάβει στο «Κουρσκ» με συμβόλαιο
που είχε αποσπάσει το Ινστιτούτο Κριστάλ, του οποίου ήταν διευθυντής. Οι
αστυνομικοί ερευνούν κυρίως τις εμπορικές του δραστηριότητες. Πράγματι, ο
Ρώσος επιστήμονας είχε υπογράψει πρόσφατα συμβόλαιο για την πώληση μη
σιδηρούχων μετάλλων του σκάφους έναντι 400.000 δολαρίων.

Όμως, το μυστήριο παραμένει. Ο Μπαχβάλοφ είχε αναλάβει πολλές δουλειές που
καλύπτονταν από το κρατικό απόρρητο. Το Ινστιτούτο Κριστάλ είχε κερδίσει το
2001 τον διαγωνισμό για την αποσυναρμολόγηση και την επεξεργασία των πυρηνικών
κινητήρων του «Κουρσκ», το οποίο ανελκύστηκε από τον βυθό τον περασμένο
Οκτώβριο. Η εξεταστική επιτροπή κατέληξε στο πόρισμα ότι αιτία του
δυστυχήματος ήταν η έκρηξη μιας τορπίλης μέσα στο υποβρύχιο. Όμως, οι αρμόδιοι
δεν απέδωσαν ευθύνες σε κανένα για τη μεγαλύτερη ναυτική τραγωδία στη ρωσική
ιστορία. Και ο ρωσικός Τύπος επαναφέρει το σενάριο ότι το «Κουρσκ»
συγκρούστηκε με ξένο υποβρύχιο. Επικαλούμενη δικαστικά έγγραφα, αναφορές
εμπειρογνωμόνων και καταθέσεις μαρτύρων, η εφημερίδα «Ροσίσκαγια Γκαζέτα»
αποκαλύπτει σειρά σφαλμάτων, παραλείψεων και παραβιάσεων του κανονισμού εκ
μέρους ορισμένων υπευθύνων που φαίνεται πως λειτούργησαν ανασταλτικά στις
προσπάθειες διάσωσης του πληρώματος του πυρηνοκίνητου υποβρυχίου. Όπως
αναφέρει το δημοσίευμα, ο συναγερμός τέθηκε σε λειτουργία με καθυστέρηση εννέα
ωρών, λόγω λανθασμένου υπολογισμού του ναυάρχου Βιατσεσλάβ Ποπόφ, διοικητή των
ναυτικών γυμνασίων στα οποία μετείχε το «Κουρσκ». Ο Ποπόφ αργότερα αποπέμφθηκε
από τη θέση του διοικητή του Βόρειου Στόλου.

Οι ευθύνες

Στη διάρκεια των εννέα αυτών κρίσιμων ωρών, πέντε υποβρύχια, είκοσι σκάφη
επιφανείας, δύο αεροπλάνα και ένδεκα ελικόπτερα βρίσκονταν εκεί και
αδρανούσαν, ενώ θα μπορούσαν να είχαν αναλάβει δράση για τη διάσωση των
ναυτικών. Όσο για την τορπίλη που προκάλεσε την έκρηξη, αφενός ορισμένα
τμήματά της αποδείχθηκαν απηρχαιωμένα, αφετέρου το πλήρωμα δεν ήταν αρκετά
εκπαιδευμένο για να την χειριστεί σωστά.

Ποιος ευθύνεται και τι σχέση θα μπορούσε να έχει με όλα αυτά ο Μπαχβάλοφ; Είχε
άραγε ανακαλύψει κάτι απροσδόκητο, όταν εξέταζε τους πυρηνικούς κινητήρες του
«Κουρσκ»; Το μυστήριο δεν φαίνεται να έχει λύση. Ακόμη και τα απομεινάρια που
βρέθηκαν στο σιβηρικό δάσος δεν είναι βέβαιο πως είναι δικά του. Ούτε η ίδια η
αστυνομία δεν είχε το θάρρος να τα δείξει στους συγγενείς του επιστήμονα. Τα
κουρέλια από τα ρούχα που είχαν απομείνει πάνω του αναγνωρίστηκαν, αν και όχι
με απόλυτη βεβαιότητα, από τη σύζυγό του, αλλά για να γίνει η τελική
αναγνώριση του πτώματος θα απαιτηθούν ειδικές εξετάσεις. Ένας συνάδελφος του
Μπαχβάλοφ, όμως, είναι πεπεισμένος ότι αναγνώρισε τον φίλο του. «Δύσκολα θα
τον μπέρδευα με κάποιον άλλο», λέει στην εφημερίδα «Στάμπα».

Ύποπτη και η ρωσική μαφία

Πιθανότατα, ο Ρώσος καθηγητής δολοφονήθηκε την περασμένη Κυριακή, στις 18
Αυγούστου, την ίδια μέρα που βγήκε από το σπίτι με 100 ρούβλια (3 ευρώ) όλα
και όλα στην τσέπη και με το κινητό του τηλέφωνο. Είπε στη σύζυγό του και στον
γιο του πως θα επέστρεφε σε ένα τέταρτο και εξαφανίστηκε για πάντα. Λίγα λεπτά
νωρίτερα, την πόρτα του σπιτιού των Μπαχβάλοφ, στο Κρασνογιάρσκ, είχε χτυπήσει
ένας άγνωστος. Είχε ζητήσει τον Σεργκέι, με τον οποίο αντάλλαξε δυο λόγια στο
κατώφλι. Ύστερα, ο επιστήμονας τον ακολούθησε έξω από το σπίτι. Πέρασε καμιά
ώρα και η σύζυγος και ο γιος του Μπαχβάλοφ άρχισαν να τον καλούν στο κινητό
του. Καμιά απάντηση.

Η αγριότητα

Την άλλη μέρα δήλωσαν την εξαφάνισή του στην αστυνομία. Οι αρχές την πήραν στα
σοβαρά γιατί ο Μπαχβάλοφ δεν ήταν ένας τυχαίος επιστήμονας. Καθηγητής της
Φυσικοχημείας στο τοπικό πανεπιστήμιο, ήταν γνωστός και έχαιρε εκτιμήσεως.
Στην οικογένεια δεν διατυπώθηκε κανένα αίτημα, καμιά απειλή. Τον έψαχνε
ολόκληρη η ρωσική αστυνομία και όμως βρέθηκε σε μικρή απόσταση από το σπίτι
του, τυχαία, εκεί που αστυνομικοί αναζητούσαν κάποιον άλλο που είχε
εξαφανιστεί.

Ένα έγκλημα ανεξήγητο, ανεξιχνίαστο. Ποιος θα μπορούσε να σκοτώσει με τόση
αγριότητα έναν καθηγητή; Όμως ο Μπαχβάλοφ δεν ήταν μόνο καθηγητής. Την ώρα που
άλλοι Ρώσοι καθηγητές πουλούσαν στους υποψήφιους φοιτητές τις εισαγωγικές
εξετάσεις στο πανεπιστήμιο για να βγάλουν το μεροκάματό τους, ο Μπαχβάλοφ
κατάφερνε να κερδίζει πολλά χρήματα. Το ινστιτούτο του ανακύκλωνε πυρηνικά
υλικά για λογαριασμό της κυβέρνησης και πολύτιμα μεταλλικά στοιχεία από
κινητήρες με μία τεχνολογία που είχε αναπτύξει ο ίδιος. Το εμπόριο αυτών των
υλικών το λυμαίνεται κυρίως η ρωσική μαφία. Μα πώς να εξηγήσει κανείς την
αγριότητα του εγκλήματος; Το μυστήριο γίνεται ακόμη πυκνότερο από μια δήλωση
που έκανε προχθές ο γιος του Μπαχβάλοφ. Ο Τιμοφέι αρνήθηκε ότι αναγνώρισε τον
πατέρα του στο πτώμα: «Είναι ζωντανός, το ξέρω», είπε ο νεαρός.