[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Ο ρόλος της τηλεόρασης είναι και πάλι αντικείμενο προβληματισμού μετά τις
υπερβολές στην παρουσίαση του θέματος της τρομοκρατίας και εν όψει της νέας
περιόδου που έρχεται με τα «reality shows». Με ποιο τρόπο όμως αντιμετωπίζει η
Ευρώπη τέτοιου είδους προβλήματα; Γιατί το σύνολο της Ευρώπης αντιμετωπίζει
την πρόκληση των τηλεοπτικών υπερβολών. Και τι διδάσκει η ευρωπαϊκή εμπειρία
στον χώρο αυτό; Η ευρωπαϊκή εμπειρία λοιπόν διδάσκει πρώτον, ότι τα
οποιαδήποτε προβλήματα στα τηλεοπτικά μέσα επικοινωνίας δεν αντιμετω-πίζονται
με απαγορεύσεις. Δεύτερον, όταν υπάρχει αγορά για ένα προϊόν, είτε το προϊόν
αυτό είναι εμπορικό, πολιτιστικό ή τηλεοπτικό, το προϊόν θα βρει τον τρόπο να
φθάσει στη αγορά. Εάν οι ηθικές αξίες του καταναλωτικού κοινού αποδέχονται ένα
συγκεκριμένο τηλεοπτικό προϊόν (έστω κι αν αυτό αποτελείται από σκουπίδια),
δεν μπορείς να το απαγορεύσεις. Ηθική με απαγορεύσεις δεν επιβάλλεται ούτε
βεβαίως επιβάλλεται «με άνωθεν εντολές». Καθεστώτα που επιχείρησαν «να
επιβάλουν» την ηθική στην κοινωνία «από πάνω» κατέληξαν στις πλέον ειδεχθείς
μορφές ολοκληρωτισμού και αυταρχισμού.

Όλα αυτά δεν σημαίνουν βέβαια ότι θα πρέπει να υπάρχει ασυδοσία. Η ευρωπαϊκή
εμπειρία και πάλι διδάσκει ότι εκτός από το «απαγορευτικό καθεστώς» υπάρχει
και το «κανονιστικό καθεστώς» («regulatory regime»). Το καθεστώς αυτό δεν
στηρίζεται στις «απαγορεύσεις». Οι απαγορεύσεις δεν συμβιβάζονται με τον
ευρωπαϊκό πολιτικό πολιτισμό. Δεν συμβιβάζονται με τις βασικές έννοιες της
ελευθερίας της έκφρασης, λόγου και δράσης. Το «κανονιστικό καθεστώς»
συγκροτείται από δέσμη κανόνων, ρυθμίσεων και αρχών που διέπουν – οφείλουν να
διέπουν – τη λειτουργία της αγοράς, την παροχή αγαθών, την ανάπτυξη
πολιτιστικών (ή υπο-πολιτιστικών) δραστηριοτήτων, τη λειτουργία της
τηλεόρασης. Η εφαρμογή του κανονιστικού αυτού καθεστώτος ανατίθεται συνήθως σε
γνήσιες «ανεξάρτητες αρχές». Οι τελευταίες έχουν βέβαια και την εξουσία, τη
βούληση αλλά και τα μέσα να επιβάλουν τον σεβασμό των κανόνων αυτών έξω και
πέρα από κάθε παρέμβαση. Αυτά διδάσκει η ευρωπαϊκή εμπειρία. Και η Ελλάδα
είναι ως γνωστόν χώρα της Ευρώπης…

Ο καθηγητής Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου
Ευρωπαϊκών Μελετών (ΕΚΕΜ) και αν. εκπρόσωπος στην Ευρωπαϊκή Συνέλευση