Η ιστορία δεν… επαναλαμβάνεται

Από όσους συνελήφθησαν σε σχέση με τη 17 Νοέμβρη, κανείς δεν έχει μιλήσει
πολιτικά. Οι μισοί δεν δέχονται τις κατηγορίες, οι υπόλοιποι έσπευσαν να
καταδώσουν ο ένας τον άλλον. Αντάρτες των πόλεων με βίλες, δίχως ιδεολογικό
στίγμα, μετανοημένοι για τις πράξεις τους. Η τρομοκρατία εμφανίζεται στην
Ελλάδα μέσα από παραμορφωτικό φακό.

Η δίκη της RAF ξεκινά στις 21 Μαΐου του 1975 και κατά τη διάρκειά της, το 1976, αυτοκτονεί (;) η Ουλρίκε Μάινχοφ

Τι θα γίνει στις δίκες; Πολλοί περιμένουν ότι ο κατηγορούμενος ως αρχηγός της
οργάνωσης Αλέξανδρος Γιωτόπουλος θα χρησιμοποιήσει το δικαστήριο για να
καταθέσει το ιδεολογικό του μανιφέστο, να ερμηνεύσει πολιτικά τις πράξεις του.
Ενδεχομένως έτσι να κάνει, πιστός στις παραδόσεις του ευρωπαϊκού αντάρτικου
πόλεων. Το έδρανο του κατηγορουμένου χρησιμοποιήσαν σαν βήμα, για να
απευθυνθούν στο κοινό τους, όλοι οι σημαντικοί τρομοκράτες.

Στην περίπτωση της 17 Νοέμβρη, η camera obscura είναι ο χρόνος. Όταν θα
ξεκινήσουν οι δίκες της 17 Νοέμβρη, θα έχουν συμπληρωθεί τρεις δεκαετίες από
τη δολοφονία του Γουέλς, την δίκη των Μπάαντερ και Μάινχοφ, τη σύλληψη του
Ρενάτο Κούρτσιο. Οι κοινωνίες, στη Γερμανία, την Ιταλία και εδώ έχουν αλλάξει
δραματικά από τότε.

Το 1975 κανείς δεν τολμούσε να σκεφτεί το τέλος του υπαρκτού σοσιαλισμού. Η
αμερικανική ισχύς είχε βρει τον μπελά της με τα απελευθερωτικά κινήματα. Στο
Βιετνάμ, οι Βιετκόγκ έμπαιναν στη Σαϊγκόν. Έξω από την Καμπότζη ελάχιστοι
γνώριζαν τον Πολ Ποτ.

Απεργίες πείνας. Τα κανάλια ήταν κρατικά. Οι τρομοκράτες δεν έδιναν
συνεντεύξεις. Διαμαρτύρονταν για τις συνθήκες κράτησης με απεργία πείνας. Στη
Γερμανία βρίσκονταν σε αυστηρή απομόνωση, χωρίς εφημερίδες, χωρίς επισκέψεις,
με ελάχιστη επικοινωνία με τους συγκρατουμένους. Στην Ιταλία τούς μετέφεραν
από τη μία φυλακή υψίστης ασφαλείας στην άλλη, για να μην επιχειρήσουν τίποτε
οι σύντροφοί τους. Έξω, οι «συμπαθούντες», που παίζουν ξύλο με την αστυνομία
για την απελευθέρωσή τους ήταν χιλιάδες. Όταν στις 9 Νοεμβρίου του 1974
πεθαίνει στη φυλακή, μετά την τέταρτη απεργία πείνας, ο Χόλγκερ Μάινς, στην
κηδεία του γίνεται λαϊκό προσκύνημα.

Στην Ελλάδα του 2002 οι «αντιδράσεις του χώρου» περιορίστηκαν σε μια
ανακοίνωση των αναρχικών, που χαρακτηρίζει τους συλληφθέντες της 17Ν
«καραγκιόζηδες» και μια προκήρυξη, που όπως πιστεύουν πηγές με γνώση των
ερευνών, έστειλε το «περιβάλλον» της 17Ν στην «Ελευθεροτυπία» για να δηλώσει
πως «τα κουρέλια τραγουδούν ακόμα». Μόνη ομοιότητα με το 1975: Η προκήρυξη δεν
φείδεται κριτικής στα πεπραγμένα της ηγεσίας της οργάνωσης. Το ίδιο φαινόμενο
συναντάμε, όποτε γίνονται συλλήψεις, όποτε επίκεινται δίκες. Στην Ιταλία,
είναι ο Μορέτι εναντίον του Κούρτσιο. Στη Γερμανία, ο καβγάς επεκτείνεται και
μέσα στη φυλακή: Μάινχοφ εναντίον Μπάαντερ.

Οι δίκες της ηγεσίας της RAF (1975-77) στη φυλακή του Στάμχαϊμ, και των
ερυθρών ταξιαρχιών στο Τουρίνο διεξάγονται σχεδόν σε εμπόλεμη ατμόσφαιρα. Οι
κατηγορίες που αντιμετωπίζουν οι τρομοκράτες προέρχονται από τη σφαίρα του
Ποινικού Δικαίου: σύσταση συμμορίας, φόνος και απόπειρα φόνου, βομβιστικές
ενέργειες, καταστροφή ξένης περιουσίας, οι δίκες όμως κλείνουν σαν τραγωδίες:
Προσπαθώντας να εκβιάσουν την απελευθέρωσή τους, όμως οι σύντροφοί τους
προχωρούν σε απαγωγές: στη Γερμανία τον πρόεδρο των βιομηχάνων Χανς Μάρτιν
Σλάγιερ. Στην Ιταλία, τον πρώην πρωθυπουργό Άλντο Μόρο. Η κρατική εξουσία δεν
θα υποκύψει, οι τρομοκράτες δολοφονούν τους ομήρους. Την ημέρα του θανάτου του
Σλάγιερ, τα τρία ηγετικά μέλη της RAF που είχαν καταδικαστεί σε ισόβια
(Μπάαντερ, Ενσλίν, Ράσπε) θα βρεθούν νεκρά στα κελιά τους.

Η υπεράσπιση. Όπως σήμερα, έτσι και τότε τα στοιχεία και οι καταθέσεις
ήταν συντριπτικά εις βάρος των κατηγορουμένων. Η υπεράσπιση όμως δεν
ασχολείται με τέτοια «σκουπίδια». Η γραμμή υπεράσπισης είναι κοινή: «Είμαστε
αιχμάλωτοι πολέμου. Ο πόλεμος στρέφεται εναντίον του αμερικανικού
ιμπεριαλισμού και των τοποτηρητών του στη χώρα μας». Αντιιμπεριαλιστικός
πόλεμος σημαίνει, «αν δεν θέλει να είναι μια κενή περιεχομένου μεγαλοστομία,
καταστροφή του ιμπεριαλιστικού συστήματος κυριαρχίας, πολιτικά, οικονομικά,
στρατιωτικά».

Οι τρομοκράτες θεωρούν τους δικαστές σαν όργανα της κυρίαρχης τάξης σε
εντεταλμένη υπηρεσία. Οι συνήγοροί τους προσπαθούν να το αποδείξουν. Η δίκη
της RAF ξεκινά στις 21 Μαΐου του 1975. Είναι η σημαντικότερη δίκη στη
μεταπολεμική γερμανική ιστορία και δεν αποτελεί διαφήμιση για το κράτος
δικαίου: Οι αρχές παρακολουθούν και διώκουν τους δικηγόρους εμπιστοσύνης των
τρομοκρατών. Οι περισσότεροι αποκλείονται από τις δίκες. Παρακολουθούν τις
συνομιλίες τους με μικρόφωνα στα κελιά και τα επισκεπτήρια. Ο πρόεδρος είναι
άγρια προκατειλημμένος. Επιμένει ότι οι εξαντλημένοι από την απεργία πείνας
κρατούμενοι μπορούν να παραστούν στη δίκη. Θα χρειαστούν 85 αιτήσεις εξαίρεσης
από την υπεράσπιση, για να αλλάξει. Στη διάρκειά της, το 1976, αυτοκτονεί (;)
η Ουλρίκε Μάινχοφ. Οι δικηγόροι προσπαθούν να πείσουν ότι η απομόνωση είναι
βασανιστήριο, θα τους βάλει πάγο όμως ο ίδιος ο Μπάαντερ: «Τα βασανιστήρια δεν
είναι επαναστατικός όρος». Η PAF θα απαντήσει δολοφονώντας τον ομοσπονδιακό
εισαγγελέα Μπούμπακ.

Έναν χρόνο αργότερα, στο Τουρίνο η δίκη των Ερυθρών Ταξιαρχιών συμπίπτει με
την υπόθεση απαγωγής του Μόρο. Το γεγονός παίρνει απίστευτη δημοσιότητα. Την
επομένη της δολοφονίας του, από το κλουβί των εδράνων κατηγορίας, για πρώτη
φορά ο Κούρτσιο ζητάει τον λόγο. Στην αίθουσα γίνεται σιωπή, επικρατεί μια
απίστευτη ένταση. «Ο θάνατος ενός ταξικού εχθρού είναι η ανώτατη δυνατή
ανθρώπινη πράξη σε μια ταξική κοινωνία». Οι καραμπινιέροι δεν τον αφήνουν να
ολοκληρώσει. Ένας μετά τον άλλον, οι κατηγορούμενοι επαναλαμβάνουν τη φράση
του Λένιν και απομακρύνονται βίαια από την αίθουσα. Πιστεύει κανείς στα
αλήθεια ότι μπορούν να επαναληφθούν τέτοιες σκηνές στη δίκη της 17 Νοέμβρη;