ΣΑΝΤΙΕΓΚΟ ΣΙΕΡΑ Ο φωτογράφος των ανθρώπινων ορίων
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
 |
|
Ο Σαντιέγκο Σιέρα, στις λίγες ημέρες που βρέθηκε στην Αθήνα, επισκέφθηκε τους |
Στο Ελσίνκι, ανάμεσα στις πλούσιες συνοικίες ζουν πάνω από 100.000 άστεγοι, οι
περισσότεροι αλκοολικοί και τελείως αρνητικοί απέναντι στην όποια κρατική
βοήθεια (επιδόματα ή φιλοξενία σε ειδικούς ξενώνες). Ο Σαντιέγκο Σιέρα
(Santiago Sierra) συνεργάστηκε με μία οργάνωση για τους άστεγους, σε μία
αρκετά δύσκολη αποστολή. Έψαχνε κάποιον, διατεθειμένο να «εργαστεί» για δύο
εβδομάδες, περνώντας τέσσερις ώρες κάθε ημέρα μέσα σε ένα βαθύ… χαντάκι. Το
είχε σκάψει ο ίδιος, στο πετρώδες έδαφος ανάμεσα στο Κοινοβούλιο και το
μουσείο της πόλης. Περίμενε δύο ημέρες να εμφανιστεί υποψήφιος για τη
«δουλειά», αλλά δεν βρέθηκε κανείς. Οι άστεγοι άρχισαν να δείχνουν ενδιαφέρον
από την τρίτη ημέρα κι έπειτα, οπότε και εναλλάσσονταν μέσα στην τρύπα,
εισπράττοντας ως αποζημίωση το ποσόν των επτά δολαρίων την ώρα…
Στη Βενετία, στο περιθώριο της Μπιενάλε του 2001, το έργο ήταν λίγο πιο απλό.
Εκατόν τριάντα τρεις μετανάστες (από τη Σενεγάλη, την Κίνα, το
Μπανγκλαντές…), απαραιτήτως με μαύρα μαλλιά, πληρώθηκαν για να τα βάψουν
ξανθά… Εκεί, ο Ισπανός καλλιτέχνης και διοργανωτής του παράξενου δρώμενου,
συνάντησε ουρές από ανθρώπους που θα άλλαζαν ευχαρίστως το χρώμα των μαλλιών
τους για ένα μεροκάματο…
Οι δύο ιστορίες περιγράφουν μικρές λεπτομέρειες μόνο από το έργο του
36χρονου καλλιτέχνη, που βρέθηκε προ ημερών στην Αθήνα, προετοιμάζοντας τη
συμμετοχή του στη Διεθνή Έκθεση Σύγχρονης Τέχνης «Outlook», που θα
πραγματοποιηθεί εδώ, από τον Οκτώβριο του 2003, με επιμελητή τον Χρήστο
Ιωακειμίδη. Μίλησε στα «ΝΕΑ» για τη δουλειά του, που δεν είναι στατική αλλά
έχει δράση, που μπορεί κάλλιστα να χαρακτηρισθεί ως «διαμαρτυρία», που,
τελικά, αφηγείται αμέτρητες ιστορίες ακόμη, όλες από το ίδιο «στρατόπεδο»:
αυτό της εργατικής τάξης που, όπου κι αν ζει, αναπνέει κάτω από τα όρια της
φτώχειας, αναγκάζεται, για ένα μεροκάματο, να κάνει τα πάντα ή τίποτα, ακόμη
και ό,τι πιο εξευτελιστικό για την ανθρώπινη υπόσταση μπορεί να φανταστεί
κανείς…
«Όπως, για παράδειγμα, να σταθεί ακίνητος, δίπλα σε μια κολόνα ενός πολυτελούς
ξενοδοχείου, σαν να ήταν… φωτιστικό δαπέδου ή ένα οποιοδήποτε άλλο
διακοσμητικό». Ο νεαρός που μιλάει στα «ΝΕΑ» περιγράφει την κατάσταση στο
Μεξικό, την πόλη όπου ζει τα τελευταία επτά χρόνια, αφότου είδε πως στη
Μαδρίτη και γενικά στις μεγαλουπόλεις της Ευρώπης η ανησυχία του περισσεύει,
εγκλωβίζεται ή περιθωριοποιείται.
«Μέσα ή έξω από το Μεξικό, και ιδιαίτερα στην Ευρώπη, οι άνθρωποι με τους
οποίους δουλεύω βρίσκονται κάτω από την ταμπέλα που γράφει “μετανάστες”.
Στόχος μου, όμως, δεν είναι τόσο να θίξω τα προβλήματα των μεταναστών, αλλά να
αναδείξω την πραγματικότητα των ανθρώπων εκείνων που πλέον βρίσκονται
διασκορπισμένοι σε ολόκληρο τον πλανήτη, συνθέτουν αυτό που ονομάζεται
“εργατική τάξη”, βρίσκονται στην πρώτη γραμμή παραγωγής και δίνουν όλη τους
την ενέργεια στη δουλειά, ανεξάρτητα από το αν αμείβονται καλά ή όχι»…
Έργα-δράσεις που σοκάρουν
 |
|
Έντεκα Ινδιάνες της φυλής Τζοτζίλ βρέθηκαν σε ένα μικρό αμφιθέατρο και |
Πολλά από τα έργα-δράσεις-αντιδράσεις του Σιέρα σοκάρουν με την ωμότητα, την
επαναστατικότητά (ή μήπως την αλήθεια;) τους. Τον Νοέμβριο του 2000 ζήτησε από
δέκα άντρες που ζουν στην Αβάνα της Κούβας να αυνανιστούν μπροστά σε μία
βιντεοκάμερα, στο σπίτι ενός εξ αυτών. Πληρώθηκαν για να το κάνουν με 20
δολάρια ο καθένας. Ένα μήνα νωρίτερα είχε πληρώσει 68 Κορεάτες για να κλείσουν
την είσοδο του μουσείου όπου θα εγκαινιαζόνταν η Διεθνής Έκθεση Σύγχρονης
Τέχνης. Τον Οκτώβριο του 2001, στο Δουβλίνο, στη διάρκεια του αγώνα ράγκμπι
μεταξύ Ιρλανδίας και Αγγλίας, περπάτησε τους δρόμους της πόλης σηκώνοντας τους
υαλοκαθαριστήρες όλων των αυτοκινήτων που συνάντησε. Τον Ιούνιο του ίδιου
χρόνου, στη Βαρκελώνη, πλήρωσε δύο γυναίκες για να μείνουν, εναλλάξ, δεμένες
σε μια ξύλινη κολόνα. Πληρώθηκαν 25 δολάρια την ώρα (όσο αμείβονται οι
σεξουαλικές υπηρεσίες που προσφέρονται αφειδώς στην περιοχή της Σάντα Μόνικα,
όπου οργανώθηκε η δράση). Η μία από αυτές, μάλιστα, ζήτησε επιπλέον προμήθεια
10% από την εμπορική εκμετάλλευση του έργου, πράγμα που ο Σαντιέγκο Σιέρα
δέχθηκε. Αρκετοί αντιδρούν, βλέποντας φωτογραφίες από τέτοιου είδους δράσεις,
λέγοντας πως «αυτό δεν είναι τέχνη» ή πως «προσβάλλει το κοινό του». Ο ίδιος
αδιαφορεί τελείως για τα «κουτάκια». «Δεν έχει σημασία το πού κατατάσσεται
αυτό που κάνω. Σημασία έχει η προσπάθεια του έργου να μιλήσει, να περιγράψεις
καταστάσεις αληθινές». Όσο για τους θεατές, αυτό που θέλει είναι να τους
εμπλέξει στην όποια δράση, ακόμη και εν αγνοία τους. «Είναι συνήθως λευκοί,
έχουν άλλη κουλτούρα και μόρφωση κι έρχονται να παρακολουθήσουν ένα σόου με
πρωταγωνιστές συνήθως μαύρους, από κάποια μακρινή φυλή, ανθρώπους τελείως
διαφορετικούς από τους ίδιους. Και μόνο που στέκονται εκεί, συμμετέχουν.
Αναδεικνύουν διαφορές, αναδεικνύουν την ίδια τη σύγκρουση»…
«Αυτή είναι η πραγματικότητα»
Ο δικός του «κανόνας» θέλει το έργο μινιμαλιστικό, απλό, άμεσο, αληθινό. «Κι
όχι σταθερό, αλλά με δράση μέσα στο χώρο». Αυτή είναι η λογική στη δουλειά του
Σαντιέγκο Σιέρα, και… «είναι αλήθεια πως στην αρχή πέρασα δύσκολες ώρες
μέχρι να πείσω πως δεν ήμουν τρελός. Με τον καιρό όμως, συνήθισαν. Ήρθα κι εγώ
σε επαφή με μη-κυβερνητικές οργανώσεις, βρήκα συνοδοιπόρους και ανθρώπους που
στηρίζουν τη δουλειά μου». Αν έπρεπε να περιγράψει την πραγματικότητα με μία
και μόνη φράση, θα έλεγε πως «η ζωή είναι δουλειά»… Ωστόσο απαντά με
ξεχωριστή μετριοπάθεια σε όσους βιάζονται να περιγράψουν το έργο του ως
πολιτική πράξη. «Ποιος είμαι εγώ να κάνω πολιτική; Προσπαθώ απλά να φέρω την
πραγματικότητα μπροστά στα μάτια όσο πιο πολλών ανθρώπων μπορώ και με τρόπο
όσο γίνεται πιο άμεσο και απλό. Θα ήταν υπερβολή να πιστέψω πως μπορώ να
χαράξω μια πολιτική γραμμή με τη δουλειά μου»…
LINKS
http: //www.arte-mexico.com/eguerrero/sierra/
http: //www.kilchmanngalerie.com
Google news
