Τρότσκι – Πάμπλο, οι παρεξηγημένοι

Ο Μιχάλης Ράπτης, ο Πάμπλο, που για είκοσι χρόνια ήταν γραμματέας της Δ’
Διεθνούς «των Τροτσκιστών» καθόταν τρία καθίσματα πίσω από τον Αμερικανό
πρέσβη Μάικλ Σωτήρχο.

Στο τέλος της παρουσίασης ενός βιβλίου για τις ΗΠΑ, που έγινε το μεσημέρι της
21ης Οκτωβρίου του 1992, στην Ένωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου, ο 81χρονος τότε
Πάμπλο (πέθανε το ’96) σηκώθηκε και πήρε τον λόγο.

«Το μέλλον της Αμερικής μάς ενδιαφέρει όλους άμεσα», είπε κουνώντας πολλές
φορές τη δεξιά του παλάμη. Οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ Παναγιώτης Κρητικός και
Βασίλης Κεδίκογλου, που κάθονταν εκ δεξιών και εξ αριστερών του Αμερικανού
πρέσβη, περίμεναν να δουν κάποια αντίδραση.

«Ευχόμαστε», συνέχισε ο Πάμπλο, «να είναι βαθύτατα δημοκρατικό και όχι όπως
είναι σήμερα απέναντι στον “Τρίτο Κόσμο”, απέναντι στους φτωχούς της γης,
απέναντι στην Ελλάδα. Γιατί η χώρα μας έχει καταντήσει ένα προτεκτοράτο της
Αμερικής, όχι με ευθύνη του αμερικανικού λαού, αλλά με ευθύνη του αμερικανικού
κατεστημένου».

Ανοιχτή πολιτική δράση. Ο Πάμπλο, λίγες θέσεις δεξιότερά του στην ίδια
σειρά καθόταν ο σημερινός υπουργός Δημόσιας Τάξης Μιχάλης Χρυσοχοΐδης,
επέμεινε σε εκείνη του την τοποθέτηση για την ανάγκη για μαζικούς λαϊκούς
αγώνες αλλά και για ανοιχτή πολιτική δράση.

Πέρασαν πολλά χρόνια από τότε. Ο Μιχάλης Ράπτης δεν ζει για να διαψεύσει
διάφορους που επιχειρούν να τον παρουσιάσουν ότι είχε ανάμειξη στη 17Ν ή ότι
ήξερε αλλά δεν τους απέτρεψε… Έτσι, αρκετές φορές τον τελευταίο καιρό
βρέθηκε στο «μάτι του κυκλώνα». Και όχι μόνον ο ίδιος, αλλά και ο «δάσκαλός»
του Λέον Τρότσκι, ένας από τους κορυφαίους της ρωσικής επανάστασης, ο οποίος
«άθελά του, προφανώς, φορτώθηκε τη 17Ν», αφού ορισμένοι έφτασαν να
παρουσιάσουν πως η οργάνωση αυτή ήταν γέννημα ακραιφνών τροτσκιστών.

Στη δίνη μιας περιπέτειας. Παρεξηγημένοι, λοιπόν, ο Τρότσκι και ο
Πάμπλο, βρίσκονται σήμερα στη δίνη μιας περιπέτειας, που κανείς δεν ξέρει
ακόμα έως πού θα φτάσει και κυρίως ποιο τέλος θα έχει, παρά το ότι και οι δύο,
κάτω από διαφορετικές συνθήκες, είχαν ταχθεί «στα λόγια και στην πράξη», από
την αρχή της δράσης τους, υπέρ μαζικών και λαϊκών αγώνων.

Ο Πάμπλο, σαν να γνώριζε μάλιστα τι θα επακολουθούσε, και έχοντας αποκτήσει
και μία μοναδική εμπειρία με το βιβλίο τού πρώην βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Δήμου
Μπότσαρη, που τον εμφάνιζε ως αρχηγό της 17Ν, δεν άφηνε καμία ευκαιρία.
Εξηγούσε πάντα και παντού τις θέσεις του, αλλά και εκείνες του Λέοντος
Τρότσκι, κατά των «κλειστών ομάδων» που γίνονται εύκολα έρμαια μυστικών
υπηρεσιών.

Το ίδιο έκανε και εκείνο το μεσημέρι στην Ένωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου, μετά
το τέλος της παρουσίασης του βιβλίου, όταν ανοίχτηκε ένα «πηγαδάκι» γύρω από
θέματα τρομοκρατίας, αλλά και για την προ τριών ετών, τότε, δολοφονία του
γαμπρού του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, του Παύλου Μπακογιάννη.

Ειρηνική πάλη. Ο Μιχάλης Ράπτης ήταν για άλλη μια φορά κατηγορηματικός.
«Όταν λειτουργεί – είπε – στοιχειωδώς αστικό δημοκρατικό κοινοβουλευτικό
καθεστώς οποιαδήποτε πάλη για μια ανώτερη μορφή πολιτικής και κοινωνικής
δημοκρατίας πρέπει κατά την γνώμη μου να γίνεται με ειρηνικά, δημοκρατικά
μέσα».

Και πρόσθεσε: «Όταν όμως έρχεται ανοιχτή δικτατορία, τότε στη μνήμη μας πρέπει
να ξαναζωντανεύει ο όρκος των Αθηναίων στις αρχές του 5ου αιώνα, που θεωρούσε
καθήκον του πολίτη ακόμα και τον θάνατο του τυράννου. Η γνώμη μου ήταν και
παραμένει ότι εναντίον δικτατορίας ή τυραννίας, οι πολίτες πρέπει να
προσφεύγουν στην αντίσταση, στην πάλη με όλα τα μέσα».

Ο Πάμπλο, ο οποίος «αν και είχε τελειώσει το Πολυτεχνείο στην Αθήνα και στο
Παρίσι, πολύ συχνά προτιμούσε να μην το αναφέρει αλλά να λέει ότι τέλειωσε την
Σχολή του Μαρξ, του Λένιν και του Τρότσκι. Και με βάση τις θεωρίες αυτών των
κορυφαίων της αριστερής σκέψης στην Ευρώπη έθετε από παλιά τέτοια ζητήματα.

Τον Μάη του ’68. Όταν μάλιστα βρισκόταν σε εξέλιξη η εξέγερση στο
Παρίσι, τον Μάιο του ’68, πήγε στο κατειλημμένο από τους φοιτητές ελληνικό
περίπτερο της πανεπιστημιούπολης και τους μίλησε.

Διαχώρισε, από την πρώτη στιγμή, το πότε έχει νόημα ή είναι αναγκαία η ένοπλη
πάλη και πότε όχι. Συσχέτισε σε εκείνη την παρέμβασή του τα γεγονότα του
γαλλικού Μάη με την πάλη εναντίον της χούντας στην Ελλάδα και τη χρήση μέσων,
ειρηνικών ή βίαιων.

Η ατμόσφαιρα ήταν πρόσφορη σε τέτοιες ιδέες, γιατί παγκόσμια επικρατούσαν στον
αριστερό ριζοσπαστικό χώρο οι ιδέες και οι πράξεις του Τσε Γκεβάρα, του
Κάστρο, των Βιετναμέζων, του γαλλικού Μάη, της άνοιξης της Πράγας.

Πάθος για δημοκρατία. Η συζήτηση απλώθηκε και ο Πάμπλο, αν και
βρισκόταν στην καρδιά του γαλλικού Μάη, μίλησε για άλλη μια φορά με πάθος για
δημοκρατία, που πρέπει κανείς να την περιφρουρεί ως κόρη οφθαλμού, ακόμα και
αν έχει κάποια προβλήματα.

«Είναι άλλο πράγμα», τόνισε, «ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας που κάνουν οι
Βιετναμέζοι κι αυτός που έκαναν οι Αλγερινοί κατά της γαλλικής αποικιοκρατίας
και ο οποίος είναι και ένοπλος. Είναι πολύ διαφορετική υπόθεση ο αγώνας των
Άγγλων εργαζομένων για καλύτερες ημέρες, ο οποίος δεν μπορεί παρά να είναι
ειρηνικός».

Τις θέσεις αυτές του παρεξηγημένου ακόμα και σήμερα Μιχάλη Ράπτη, του φίλου
του Μακάριου, του Αλγερινού ηγέτη Αχμέτ Μπεν Μπελά, του Πορτογάλου επαναστάτη
Οτέλο Ντε Καρβάλιο και του Κουβανού ηγέτη Φιντέλ Κάστρο, γνώριζαν από τα πρώτα
χρόνια της δικτατορίας όλοι οι Έλληνες πολιτικοί που πέρασαν από το Παρίσι.

Ακόμη και ο πρώην πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης τα είχε συζητήσει όλα
αυτά και είχε ακούσει τις απόψεις του Μιχάλη Ράπτη, στη διάρκεια της
δικτατορίας, στο καφέ «Μαντριγκάλ» στη λεωφόρο Σανζ Ελιζέ.

«Μεσιέ Αλμπέρ». Ήταν τότε που ο Πάμπλο, ως «μεσιέ Αλμπέρ», υποσχέθηκε
ότι η μικρή αντιστασιακή του οργάνωση θα μπορούσε να βοηθήσει πρακτικά για τον
ξεσηκωμό της Κρήτης εναντίον της χούντας

Φυσικά, τα χρόνια πέρασαν και πολλά ξεχάσθηκαν, άλλα παρασιωπήθηκαν και κάποια
άλλα διαστρεβλώθηκαν. Ο Πάμπλο συνεχίζει να είναι ένας παρεξηγημένος…Δεν
είναι, βεβαίως, ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος… Ο Τρότσκι, ο οποίος μάλιστα
δολοφονήθηκε, είχε προηγηθεί…