Θυσιάζουν τα κέρδη τους για περισσότερους πελάτες

Με προϊόντα «κράχτες», προσφορές και μείωση τιμών, η οποία σε κάποιες
περιπτώσεις ξεπερνά το 10%, οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ μάχονται για να
επιτύχουν αύξηση του τζίρου τους, ακόμα και αν αυτό σημαίνει λιγότερα κέρδη.

Πολλές φορές τολμούν να πουλήσουν σε τιμές ακόμα και κάτω του κόστους, όμως,
όπως παραδέχονται όλοι οι εμπλεκόμενοι η πολιτική αυτή είναι δυσβάσταχτη και
έχει, ήδη, οδηγήσει σε «λουκέτο» πολλές μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες δεν
μπόρεσαν να αντέξουν τον ανταγωνισμό των μεγάλων επιχειρήσεων.

Από την αρχή του 2002, αυτή η επιλογή φέρνει τους επιχειρηματίες αντιμέτωπους
και με τον νόμο που απαγορεύει τις πωλήσεις κάτω του κόστους, μια πρακτική που
εφαρμόζουν κυρίως οι ξένες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, προκαλώντας τις αντιδράσεις
των Ελλήνων συναδέλφων τους, των προμηθευτών τους, αλλά και των καταναλωτικών
οργανώσεων. Από την πλευρά των ελληνικών αλυσίδων εκφράζεται η αισιοδοξία ότι,
παρά τις ισχυρές πιέσεις που ασκούν οι μεγάλες πολυεθνικές αλυσίδες σούπερ
μάρκετ, δεν θα αντέξουν αυτή την τιμολογιακή πολιτική για μεγάλο χρονικό
διάστημα.

Ο νόμος και οι ποινές

Ο νόμος επαναπροσδιόρισε τον όρο «τιμολογιακό κόστος», προκειμένου να γίνουν
διαφανείς οι συναλλαγές μεταξύ λιανεμπόρων και προμηθευτών και να
απαγορεύονται οι πωλήσεις των προϊόντων στα ράφια κάτω από αυτό το κόστος.
Μάλιστα, για τους παραβάτες προβλέπονται πρόστιμα που φθάνουν το 0,5% επί του
τζίρου της επιχείρησης κατά το προηγούμενο έτος, ενώ σε περίπτωση υποτροπής
μπορεί να φθάσουν το 3%. Επίσης, απαγορεύεται η λιανική πώληση εμπορευμάτων
κάτω του κόστους αγοράς, όταν αυτή θέτει σε κίνδυνο συγκεκριμένη αγορά ή θίγει
ουσιωδώς τον ανταγωνισμό και τα συμφέροντα του καταναλωτή. Πωλήσεις κάτω του
κόστους επιτρέπονται για αναλώσιμα προϊόντα όταν πλησιάζει η ημερομηνία λήξης
τους. Στις απαγορεύσεις δεν εμπίπτουν τα εκπτωτικά κουπόνια, όταν πιστώνονται
από τον προμηθευτή.

Ο απίστευτος «πόλεμος» τιμών που έχει επικρατήσει στην αγορά, ιδιαίτερα στη
διάρκεια των πέντε τελευταίων χρόνων, αλλά και η ανάπτυξη με υψηλούς ρυθμούς
της κατηγορίας των discount προϊόντων, από όλες τις μεγάλες αλυσίδες, έχουν
από τη μία τα θύματά τους (ανάμεσα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις) και από την
άλλη δημιουργούν νέες συνθήκες για τις αλυσίδες του κλάδου (ο οποίος
παρουσιάζει σημάδια συγκέντρωσης) και λειτουργούν προς όφελος των καταναλωτών,
οι οποίοι μπορούν να συγκρίνουν τις τιμές και να καταλήγουν στην αγορά
φθηνότερων προϊόντων.

Τα προϊόντα «κράχτες»

Προϊόντα «κράχτες», όπως είναι τα αναψυκτικά, οι μπίρες, τα γάλατα, τα
απορρυπαντικά, τα χαρτικά, αλλά και τα προϊόντα τομάτας βρίσκονται στο
επίκεντρο του ανταγωνισμού. Το ίδιο συμβαίνει κατά περιόδους με προϊόντα που
θεωρούνται απαραίτητα λόγω εποχής, όπως αυτά που προορίζονται για το
χριστουγεννιάτικο, το σαρακοστιανό ή το πασχαλινό τραπέζι. Όπως λένε ορισμένοι
έμποροι όταν ο καταναλωτής βρει την αφορμή να μπει στο κατάστημα είναι
δεδομένο ότι θα αγοράσει από αυτό και όλα τα υπόλοιπα προϊόντα που χρειάζεται.
Έτσι, συνήθως, τα είδη πρώτης ανάγκης δεν αποτελούν προϊόντα «κράχτες».
Πάντως, όταν μιλάμε για ανταγωνιστικές τιμές αυτές διαμορφώνονται χαμηλότερα
από 5% ώς και 15%, ενώ δεν λείπουν περιπτώσεις που καταγράφονται διαφορές σε
ακόμα μεγαλύτερα ποσοστά.

Ο Νόμος 2941/2001 για απαγόρευση των πωλήσεων κάτω του κόστους ισχύει από την
1η Ιανουαρίου 2002 και ελπίδα όλων είναι η πιστή τήρησή του. Μάλιστα, όπως
εκτιμά η διοίκηση του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων, «η εφαρμογή
του νόμου εναπόκειται στην απόφαση σούπερ μάρκετ να δεχθούν να αναγράφεται επί
των τιμολογίων η έκπτωση που δίνεται από τους προμηθευτές».

Σημαντικό κέρδος

Όλοι, πάντως, συνηγορούν ότι η κατάσταση στο ελληνικό λιανεμπόριο αλλάζει και
μάλιστα με δραματικούς ρυθμούς. Στο διάστημα της προηγούμενης δεκαετίας, η
επέκταση των μεγάλων αλυσίδων έγινε εις βάρος δεκάδων χιλιάδων μικρών
καταστημάτων. Σήμερα και ενώ, πλέον, έχουν «φύγει από τη μέση» τα μικρά
παντοπωλεία, η διαδικασία συγκέντρωσης του κλάδου έχει επιταχυνθεί και ο
ανταγωνισμός έχει γίνει ακόμη πιο σκληρός. Για τους καταναλωτές μια βόλτα στις
4 – 5 μεγαλύτερες αλυσίδες είναι αρκετή να αποδείξει ένα κέρδος που, στο
σύνολο του έτους, μπορεί να είναι σημαντικό.

Και «κατασκοπεία»

Ο παραλογισμός του ανταγωνισμού των τελευταίων χρόνων και ο «πόλεμος» τιμών
αναγκάζει τις επιχειρήσεις να παρακολουθούν καθημερινά τα ράφια των αντιπάλων
και, πολλές φορές, να αλλάζουν τις τιμές τους, προσπαθώντας να μη δώσουν την
ευκαιρία στους ανταγωνιστές τους να βρεθούν ένα βήμα μπροστά. Οι πωλήσεις κάτω
του κόστους απαγορεύονται, όπως προαναφέρθηκε, αλλά στην πράξη αυτό συμβαίνει.

Και ίσως η απάντηση στο ερώτημα «πότε θα σταματήσει αυτό το φαινόμενο», να
έχει άμεση σχέση με την απάντηση σε ένα άλλο ερώτημα που διατυπώνεται: μέχρι
πότε θα μπορούν οι επιχειρήσεις να συρρικνώνουν τα περιθώρια κέρδους και να
βάζουν σε κίνδυνο τη βιωσιμότητά τους;

Δεν τολμούν οι προμηθευτές

Από την πλευρά τους οι προμηθεύτριες εταιρείες, πολλές φορές, είναι
αναγκασμένες να επέμβουν, όταν κάποιος λιανέμπορος παραπονείται ότι
ανταγωνιστής του πουλάει κάτω από το κόστος.

Όμως, στα πλαίσια του ανταγωνισμού που και οι ίδιες αντιμετωπίζουν δεν έχουν
και πολλά περιθώρια και επειδή δεν θέλουν τα προϊόντα τους να αποσυρθούν από
τα ράφια μιας αλυσίδας, συνήθως αναγκάζονται να επιτρέψουν και στον
καταγγέλλοντα να πουλάει και αυτός στην ίδια τιμή. Φυσικά, υπάρχουν και
επιχειρήσεις που τολμούν να αποσύρουν τα προϊόντα τους από τα ράφια του σούπερ
μάρκετ που παραβιάζει τον νόμο, προκειμένου να μη διαταράξουν τις σχέσεις τους
με τις άλλες λιανεμπορικές επιχειρήσεις.

Όπως λένε όσοι ξέρουν, οι περιπτώσεις αυτές είναι ελάχιστες.