Δρόμοι

Δεν πάει…

… πολύς καιρός που ο κριτικός της αρχιτεκτονικής Πολ Γκόλντμπεργκερ
περπατούσε σε μια συνοικία του Μιλάνου, όταν έπεσε πάνω στην οδό Βιντσέντσο
Μόντι. Και αμέσως κατάλαβε πως ήταν ένας από τους ομορφότερους δρόμους που
είχε δει ποτέ στη ζωή του – έγραψε τις εντυπώσεις του στο περιοδικό
«Μετρόπολις Μαγκ». Δεν ήταν φημισμένος δρόμος, ίσως ούτε και ο μοναδικός στο
Μιλάνο. Μα συμβίωναν σε αυτόν με τον πιο καταπληκτικό τρόπο η αρχιτεκτονική με
τη φύση.

Η οδός…

… Βιντσέντσο Μόντι, αντίθετα με πολλούς άλλους δρόμους των ιταλικών πόλεων,
είναι μακριά και ευθεία – ούτε πολύ φαρδιά σαν βουλεβάρτο ούτε πολύ στενή σαν
σοκάκι. Σε όλο της το μάκρος είναι πυκνοφυτεμένη με δυο σειρές δέντρων που οι
κορμοί τους σχηματίζουν ομοιόμορφες κάθετες γραμμές. Αυτές οι σημύδες είναι
πανύψηλες και λιγνές, και επειδή ο δρόμος δεν είναι φαρδύς, οι κορφές τους
ενώνονται στη μέση του σαν ένα μνημειώδες κουβούκλιο – ένας πράσινος θόλος
πάνω από τον δρόμο. Συνήθως, στις πόλεις, εκείνα που θεριεύουν είναι τα
κτίρια. Εδώ θεριεύουν τα δέντρα. Όμως, στην οδό Βιντσέντσο Μόντι τα δέντρα δεν
συντρίβουν τα κτίρια. Τα κτίρια στέκονται πλάι τους και τα στηρίζουν. Έχουμε
μάθει να σκεφτόμαστε την αρχιτεκτονική στο φόντο της φύσης. Από την αστική
αρχιτεκτονική έχουμε ξεγράψει τη φύση – μας έρχεται στον νου μονάχα σαν
δεύτερη σκέψη. Τη φύση τη φυλάμε για την εξοχή.

Η κόντρα…

… των αρχιτεκτόνων με τους οικολόγους είναι δεδομένη. Όταν οι αρχιτέκτονες
υποστηρίζουν πως οι οικολόγοι δεν έχουν αισθητική, εννοούν πως η αισθητική
τους είναι αδύναμη και συμβατική: βλέπουν τα πάντα σαν μια απέραντη εξοχή.
Υπάρχει όμως περιθώριο συνεννόησης, υποστηρίζει ο Γκόλντμπεργκερ. Και δεν
εννοεί να γεμίσουμε με δέντρα τα αίθρια των κτιρίων μας και τις εισόδους με
γλάστρες με λουλούδια. Η αρχιτεκτονική που περιέχει τη φύση δεν είναι το ίδιο
με την αρχιτεκτονική που μετασχηματίζεται από τη φύση. Είναι θέμα ισορροπίας.
Κάθε αρχιτέκτονας που θέλει να προσεγγίσει τη φύση, πρέπει να είναι πρόθυμος
να της χαρίσει στα σχέδιά του κάτι παραπάνω από μια συμβολική θέση.

Σε έναν άλλο…

… δρόμο, που βρέθηκε ο Γκόλντμπεργκερ στο Μιλάνο, περπατούσε πάνω σε ένα
ρόδινο χαλί από πέταλα κερασιάς. Αν τα μετρούσε θα τα έβρισκε εκατομμύρια και
ήταν στρωμένα ακατάστατα όπως δεν θα μπορούσε να τα στρώσει ποτέ ανθρώπινο
χέρι. Η απαλότητα και το ξεθωριασμένο χρώμα από τα πέταλα πάνω στις
γωνιασμένες πλάκες προκαλούσαν ένα συναίσθημα πιο βαθύ και από τα ανθισμένα
δέντρα: όπως στην οδό Βιντσέντσο Μόντι, έκαναν ορατό τον χρόνο και
μεταμόρφωναν τον δρόμο σε κάτι πέρα από το πραγματικό.