Ο «εκβιασμός» του FΒΙ

Το 2001 οι Αμερικανοί είχαν χάσει την υπομονή τους με την Αθήνα στο θέμα
της 17Ν. Ο νέος επικεφαλής του FBI στην Ελλάδα είχε διακριθεί σε έναν τομέα:
συλλήψεις στο έδαφος ξένων χωρών.

«Λαγωνικό» τρομοκρατών στην Αθήνα

Τόμας Μίλερ. Η σύλληψη της 17Ν ήταν γι’ αυτόν προσωπικό θέμα. Κάτω: Νικ. Μπερνς. Πολιτική και οικονομία τον ενδιέφεραν περισσότερο

Το εστιατόριο βρίσκεται κάπου στους Αμπελοκήπους και είναι πολύ δημοφιλές. Το
βράδυ είναι δύσκολο να βρει κανείς τραπέζι, αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο το
μεσημέρι – ιδίως τις καθημερινές. Εκεί τρώνε καμιά φορά οι Αμερικανοί
διπλωμάτες της πρεσβείας, στο παραδοσιακό διάλειμμα για το μεσημεριανό τους.
Ενίοτε τρώνε εκεί σε ένα μεγάλο τραπέζι και τα στελέχη του FBI. Με τα λευκά
πουκάμισα και τις γραβάτες, θυμίζουν λίγο πρωταγωνιστές αμερικανικών
αστυνομικών σειρών. Ανάμεσά τους, ο επικεφαλής του γραφείου του FBI στην
Αθήνα, Ρόμπερτ Κλίφορντ, επισήμως διευθυντής του Γραφείου Νομικών Υποθέσεων
της Πρεσβείας.

Έχοντας καταγωγή από τον αμερικανικό Νότο, ο Κλίφορντ έχει ήπιο στυλ και ζεστό
τρόπο. Η έλευσή του όμως στην Αθήνα το 2001 και κυρίως το γεγονός ότι
λεπτομέρειες για την ένδοξη σταδιοδρομία του διοχετεύθηκαν σε αθηναϊκές
εφημερίδες έβαλε σε μεγάλο προβληματισμό την κυβέρνηση. Ο Κλίφορντ δεν ήταν
στέλεχος «σειράς», αλλά αστέρας του FBI. Ειδικότητά του; Η σύλληψη των «όπου
γης» προσώπων που έχουν διαπράξει τρομοκρατικές ενέργειες κατά αμερικανικών
στόχων. Η αμερικανική νομοθεσία, με εντελώς μαξιμαλιστικό τρόπο, δίνει
δικαιοδοσία στο FBI να καταδιώξει τέτοια πρόσωπα και εκτός αμερικανικών
συνόρων.

Ο Κλίφορντ ήταν διάσημος για τη σύλληψη ενός Παλαιστίνιου τρομοκράτη, του Αλί
Ρεζάκ, το 1993, στο Λάγκος της Νιγηρίας. Ο Ρεζάκ είχε εμπλακεί σε
αεροπειρατεία το 1982, η οποία είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο μιας
Αμερικανίδας. Οι αμερικανικές διωκτικές Αρχές τον κυνήγησαν έντεκα χρόνια και
τον έπιασαν τελικά στη χώρα αυτή της Αφρικής. Αξίζει να σημειωθεί ότι στα
χρόνια της δεκαετίας του ’90, υπό τη διοίκηση του Λούι Φρι, το FBI ασχολήθηκε
όλο και περισσότερο με τη διεθνή τρομοκρατία, ενώ ως τότε με το θέμα
καταπιανόταν κυρίως η CIA. Η μετάθεση ενός στελέχους «υψηλού προφίλ» στην
Αθήνα, όπου η 17Ν παρέμενε ασύλληπτη περισσότερο από 25 χρόνια, δεν φαινόταν
να είναι τυχαία. Παράλληλα, έδινε στη συμμετοχή των ΗΠΑ στις έρευνες έναν
κάπως διαφορετικό χαρακτήρα, αφού οι πράκτορες του FBI συγκεντρώνουν στοιχεία
για συλλήψεις και καταδίκες.

Εκ παραδόσεως, η αμερικανική πρεσβεία δεν διαφημίζει ακριβώς την παρουσία των
στελεχών των υπηρεσιών ασφαλείας των ΗΠΑ στην Ελλάδα. Κρίνοντας από τα
δημοσιεύματα, ο Κλίφορντ φαινόταν να αποτελεί εξαίρεση. Γιατί; Το συμπέρασμα
δεν ήταν ευχάριστο. Η δημοσιότητα φαινόταν να αποτελεί ένα είδος μηνύματος για
την ελληνική πλευρά: Πιάστε τους, γιατί θα τους πιάσουμε εμείς! Τούτο φαινόταν
κάπως υπερβολικό, αλλά δεν βρισκόταν και κανείς να το διαψεύσει. Ξένοι
διπλωμάτες με γνώση του θέματος επιβεβαίωναν ότι «οι Αμερικανοί έχουν χάσει
την υπομονή τους και κυρίως την εμπιστοσύνη τους στους Έλληνες στο θέμα της
τρομοκρατίας».

Δεν θα προκαλούσαν όμως οι συλλήψεις πολιτική κρίση; Θα προκαλούσαν. «Μην
ξεχνάτε όμως το είδος των ανθρώπων που έχουν αυτή τη στιγμή το πάνω χέρι στην
Ουάσιγκτον», επισήμαιναν στωικά οι ξένοι διπλωμάτες. «Πιστεύετε ότι οι ακραίοι
Ρεπουμπλικανοί που κινούν αυτή τη στιγμή τα νήματα στην κυβέρνηση Μπους
ενδιαφέρονται για το αν θα υπάρξει ή όχι κρίση στην Ελλάδα;» Το σενάριο
φαινόταν χοντροκομμένο – αν και θα τηρούνταν κάπως τα προσχήματα: η σύλληψη θα
μπορούσε να γίνει σε σκάφος στα διεθνή ύδατα όπου θα «βρίσκονταν» οι
συλληφθέντες. Από κάποιες όμως απόψεις οι Αμερικανοί δεν φημίζονται για τη
λεπτότητά τους. Ο ίδιος ο Κλίφορντ ήταν «ένας τζέντλεμαν από τον Νότο στη
συμπεριφορά του». Άλλωστε, δεν ήταν αρμόδιος μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για
τα Βαλκάνια όπου ταξίδευε συχνά. Οι Αμερικανοί δεν απειλούσαν ακριβώς. Ωστόσο,
στελέχη της πρεσβείας σε συναντήσεις τους με κυβερνητικά στελέχη δεν απέκλειαν
το ενδεχόμενο αυτό.

Ποιους ήθελαν να συλλάβουν

Οι σχέσεις της κυβέρνησης Σημίτη με τους Αμερικανούς σε θέματα ασφάλειας και
τρομοκρατίας δεν ήταν χωρίς σκιές. Η Αθήνα είχε βαθύτατα τραυματιστεί από την
υπόθεση Οτζαλάν το 1999. Μετά το τέλος της υπόθεσης, η κυβέρνηση αποκάλυψε
κάποιες πτυχές για τον ρόλο υπηρεσιακών παραγόντων και διαπίστωσε δυσάρεστες
αλήθειες για τη δράση ξένων κύκλων. Εκ των υστέρων, δεν μπορούσαν πολλά
πράγματα να γίνουν. Κορυφαία στελέχη όμως της κυβέρνησης αντιλαμβάνονταν ότι
«η χώρα μπορεί να μπει σε περιπέτειες σε θέματα όπως η τρομοκρατία».

Ποιους ήθελαν να συλλάβουν οι Αμερικανοί ­ αν δεν τους έπιαναν πρώτοι οι
Έλληνες; Όλες οι ενδείξεις οδηγούν στους λεγόμενους «συνήθεις υπόπτους» των
Εξαρχείων, με τους οποίους είχαν εμμονή οι αμερικανικές διωκτικές Αρχές. Πηγές
με γνώση του θέματος επιμένουν ότι οι Αμερικανοί είχαν σημαντικό ρόλο και στη
σύλληψη του επί χρόνια φυγόδικου Αβραάμ Λεσπέρογλου. Η προοπτική των συλλήψεων
αυτών προκαλούσε αλλεργία και πολιτική ανασφάλεια στην ελληνική πλευρά. Πολλά
από αυτά τα πρόσωπα είχαν ήδη διωχθεί και αθωωθεί. Για άλλα κρινόταν ότι δεν
υπήρχαν επαρκή στοιχεία. Οι Αμερικανοί φαινόταν να πιστεύουν ότι κάποιος θα
έσπαγε και θα έδινε πληροφορίες για να προχωρήσει η έρευνα στον «σκληρό
πυρήνα» της 17Ν.

Ο Κλίφορντ ήρθε στην Αθήνα στο τέλος της θητείας του Μπερνς στην Αθήνα.
Πολυπράγμων και φιλόδοξος, ο Μπερνς έβαλε την τρομοκρατία στην ατζέντα των
σχέσεών του με την κυβέρνηση, αλλά δεν ασχολήθηκε αποκλειστικά με αυτήν. Ένας
προκάτοχος του Κλίφορντ στην Ελλάδα, μιλώντας με στέλεχος της ελληνικής
κυβέρνησης, είχε «καρφώσει» τον πρέσβη: «Αυτός κάνει σαν πολιτικός…»

Στην πραγματικότητα, ο Μπερνς ήταν απόλυτα στο κλίμα των ετών Κλίντον, όπου η
πολιτική και, κυρίως, η οικονομία ήταν πάνω από την τρομοκρατία στην ατζέντα
της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Ο διοικητής του FBI Φρι είχε πολύ κακές
σχέσεις με τον Κλίντον και στο τέλος δεν μιλούσε καν μαζί του. Αιτία εν μέρει
μια βομβιστική ενέργεια κατά αμερικανικού στρατοπέδου στο Νταχράν της
Σαουδικής Αραβίας. Το FBI ήθελε να κάνει έρευνα επιτόπου, οι Σαουδάραβες
έφερναν προσκόμματα (γιατί δεν ήθελαν να αποκαλυφθεί ο ρόλος του Ιράν και
χαλάσουν οι σχέσεις με την Τεχεράνη) και η Ουάσιγκτον δεν τους πίεζε (διότι
ήταν στρατηγικοί σύμμαχοι και εξαγωγείς πετρελαίου).

Με άλλα λόγια μια υπόθεση όχι πολύ διαφορετική από την Ελλάδα, όπου τα στελέχη
των αμερικανικών υπηρεσιών ασφάλειας άφριζαν με το θέμα της τρομοκρατίας και
είχαν πολύ πιο ακραίες απόψεις από τους διπλωμάτες. Κάποιες από αυτές τις
απόψεις διέρρευσαν πίσω από την πλάτη του Μπερνς σε ανταποκρίσεις αμερικανικών
εφημερίδων, όπως η «Washington Post», από την Αθήνα. Τα δημοσιεύματα απέδιδαν
ακραίες απόψεις του στυλ «το ΠΑΣΟΚ συγκαλύπτει τους τρομοκράτες γιατί είναι
δικοί του» σε «Αμερικανούς αξιωματούχους».

Ωστόσο, η θητεία του Κλίντον εξέπνευσε το 2000. Το δε καλοκαίρι του 2001 ο
Νίκολας Μπερνς μάζεψε τις βαλίτσες του και έφυγε για το ΝΑΤΟ. Ο αντικαταστάτης
του προκάλεσε ρίγη ανατριχίλας στην Αθήνα. Ο Τομ Μίλερ – που είχε υπηρετήσει
ήδη δύο φορές στην Αθήνα – ήταν γνωστός για τη μονομανία του με τη 17Ν. Δεν
έφταναν οι υπαινιγμοί για συλλήψεις από το FBI επί αμερικανικού εδάφους. Τώρα
η Αθήνα είχε να αντιμετωπίσει ένα διπλωμάτη για τον οποίο η σύλληψη της 17Ν
ήταν προσωπικό θέμα. [Αξίζει να σημειωθεί ότι μετά την 29η Ιουνίου ο Μίλερ
λέγεται πως είναι στον έβδομο ουρανό και λέει πως «περίμενα όλη μου την
καριέρα γι’ αυτό».]

Τα πράγματα επρόκειτο να χειροτερεύσουν. Πριν καλά καλά φθάσει ο Μίλερ στην
Αθήνα, ήρθε η 11η Σεπτεμβρίου να μετατρέψει τον κόσμο σε ένα απέραντο
φρενοκομείο και να βάλει την τρομοκρατία στην κορυφή της ατζέντας. Το πρόβλημα
της Αθήνας ήταν τώρα πρόβλημα της υφηλίου ολόκληρης. Η νέα πολιτική περίοδος
ξεκινούσε το φθινόπωρο του 2001 μέσα σε συνθήκες αφόρητης πίεσης για το θέμα
της 17Ν.