Οικολογικές… υπερβολές

Αν το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (WWF) έχει για σύμβολό του το πάντα,
υπάρχει λόγος: είναι ένα απειλούμενο, αξιαγάπητο θηλαστικό που η επιβίωσή του
προκαλεί διεθνή ανησυχία. Έτσι, δεν ξαφνιάζει που κάποιοι δημοσιογράφοι
χαρακτήρισαν «μεγάλη είδηση» τον ισχυρισμό ότι το ένα τέταρτο των θηλαστικών
σε παγκόσμιο επίπεδο απειλείται με αφανισμό, στοιχείο που εμπεριέχεται στη νέα
έκθεση του Περιβαλλοντικού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για την εικόνα του
περιβάλλοντος την επόμενη 30ετία.

Σπάνια λευκή τίγρης της Βεγγάλης, στον ζωολογικό κήπο του Μπουένος Άιρες. Ο ΟΗΕ εστίασε την έκθεσή του σε πολύ αγαπητά ζώα, προφανώς με στόχο την ευαισθητοποίηση του κόσμου

Το αμερικανικό πρακτορείο ειδήσεων Associated Press ξεκίνησε το σχετικό θέμα
με την εξής προειδοποίηση: «Το ένα τέταρτο των θηλαστικών του κόσμου – από τις
τίγρεις μέχρι τους ρινόκερους – μπορεί να αφανιστούν τα επόμενα 30 χρόνια».
Μία ημέρα νωρίτερα, η βρετανική εφημερίδα «Independent» έγραφε ότι ο ΟΗΕ
παρείχε στοιχεία για το «έκτο κύμα μαζικού αφανισμού» (η Γη έζησε άλλα πέντε,
με τελευταίο αυτό των δεινοσαύρων). Ευτυχώς πάντως για τη Γη, αυτοί οι
πομπώδεις ισχυρισμοί είναι δύσκολο να στηριχτούν από αδιάσειστα στοιχεία,
τουλάχιστον όπως υποστηρίζει η αμερικανική Υπηρεσία Εκτίμησης Στατιστικών
Στοιχείων.

Τα στοιχεία. Σε μία μάλλον μικρή αναφορά, σε σχέση με τη συνολική του
έκθεση, ο ΟΗΕ υποστηρίζει ότι 11.000 είδη απειλούνται με εξαφάνιση τις
επόμενες 3 δεκαετίες, μεταξύ των οποίων το ένα τέταρτο των θηλαστικών (1.130
είδη ζώων) και το 12% των πουλιών (1.183 είδη πουλιών). Ωστόσο, αυτά τα
στοιχεία φαντάζουν εξωπραγματικά, αν τα συγκρίνουμε με το ιστορικό αντίστοιχό
τους. Έχουμε αξιόπιστα στοιχεία για τα θηλαστικά και τα πουλιά από το 1600
μ.Χ. και ρίχνοντας μια ματιά σε αυτά, οι ισχυρισμοί της υπηρεσίας του ΟΗΕ
τίθενται υπό αμφισβήτηση. Υπάρχουν περίπου 4.500 είδη θηλαστικών στη Γη για τα
οποία διαθέτουμε εμπεριστατωμένη έρευνα. Από αυτά, μόνον 110 έχουν αφανιστεί
εδώ και 400 χρόνια. Υπάρχουν περίπου 9.500 είδη πουλιών και μόλις 103 έχουν
καταγραφεί ως «αφανισμένα».

Αν αφήσουμε κατά μέρος τη θεωρία και λάβουμε υπόψη συγκεκριμένα στοιχεία, θα
διαπιστώσουμε ότι ο ρυθμός εξαφάνισης των ειδών κυμαίνεται περίπου στο 0,7%
(όσον αφορά στα είδη ζώων) ανά πεντηκονταετία. Από αυτό προκύπτει ότι θα
περιμέναμε 11.000 εξαφανίσεις στο 1,5 εκατομμύριο των ειδών, τα οποία έχουμε
ερευνήσει και παρακολουθούμε. Από αυτά όμως, μόνο τα 30 θα ανήκαν στην
κατηγορία των θηλαστικών και 70 των πουλιών. Τα περισσότερα που θα αφανίζονταν
θα ήταν έντομα.

Το πάντα είναι το σύμβολο του Παγκοσμίου Ταμείου για τη Φύση. Η αμερικανική Υπηρεσία Εκτίμησης Στατιστικών Στοιχείων εκτιμά πως είναι υπερβολικές οι αναφορές στα ζώα που κινδυνεύουν άμεσα

Η έρευνα του ΟΗΕ ρέπει προς την υπερβολή, σύμφωνα με την Υπηρεσία Εκτίμησης
Στατιστικών Στοιχείων. Ο δρ Νόρμαν Μάιερς έγινε πρωτοσέλιδο όταν το 1979
ισχυρίστηκε ότι η Γη χάνει 40.000 είδη τον χρόνο. Είχε καταλήξει σε αυτό το
συμπέρασμα διαιρώντας 1 εκατομμύριο εξαφανίσεις το τελευταίο τέταρτο του αιώνα
με το 25 (τις εξαφανίσεις με τα χρόνια). Όμως δεν στηρίζεται πουθενά το αρχικό
δεδομένο του ενός εκατομμυρίου. Με βάση τα στοιχεία που διέθετε τότε ο Μάιερς,
μόνο ένα είδος τον χρόνο αφανιζόταν μέχρι το 1900. Το πολύ να είχαν γίνει 100
μέχρι το 1974. Με λίγα λόγια, όπως και ο ίδιος παραδέχτηκε αργότερα, κάτι πήγε
στραβά στους υπολογισμούς του. Γεγονός είναι πάντως ότι αυτός ο αριθμός, το
«40.000» μπήκε στη συνείδηση του κόσμου. Παρόμοια κρούσματα επαναλήφθηκαν. Ο
γνωστός στην επιστημονική κοινότητα βιολόγος Ε.Ο. Γουίλσον υποστηρίζει ότι σε
ετήσια βάση χάνονται από 27.000-100.000 είδη ενώ ο Πολ Έρλιχ, συγγραφέας του
βιβλίου «Η βόμβα του πληθυσμού» (The Population Bomb) φέρνει τη συντέλεια,
υπολογίζοντας ότι κάθε χρόνο ο πλανήτης χάνει 250.000 είδη. Αν στηριχτούμε σε
όσα λέει, έχοντας υπόψη το σύνολο των 5 εκατομμυρίων ειδών – για τα οποία
υπάρχουν στοιχεία ή τελούν υπό έρευνα, το τελευταίο ζώο στη Γη θα έπρεπε να
είχε πεθάνει κάποια στιγμή πέρυσι.

Δεν κινδυνεύουν όλα άμεσα

Δεδομένου ότι οι εκτιμήσεις των ερευνητών του ΟΗΕ, αν μη τι άλλο, υποβαθμίζουν
τους ισχυρισμούς των τριών παραπάνω «ειδικών», λέει η Υπηρεσία Εκτίμησης
Στατιστικών Στοιχείων, θα πρέπει να δώσουμε στον ΟΗΕ συγχαρητήρια. Δεν
μπορούμε όμως να παραβλέψουμε και το γεγονός ότι εστίασαν σε πολύ αγαπητά –
στο ευρύ κοινό και στα μέσα ενημέρωσης – ζώα, προφανώς με στόχο την
ευαισθητοποίηση του κόσμου. Όμως, ακόμη κι αν ένα ζώο «απειλείται», αυτό δεν
σημαίνει απαραίτητα ότι κινδυνεύει άμεσα. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του
Παγκόσμιου Κέντρου Παρακολούθησης και Οικολογίας, μόνο 169 είδη θηλαστικών και
168 είδη πουλιών «κινδυνεύουν άμεσα». Ευτυχώς είναι από τα πλέον
«προστατευόμενα» στον κόσμο.