Αντίθετες διαδρομές

Βίοι παράλληλοι. Με κατεύθυνση αντίθετη. Κοινός τόπος αναφοράς, μια
περιοχή. «Μοιρασμένη» όμως σε δυο πατρίδες. Μία που εγκαταλείπεται και άλλη
που υποδέχεται…

«Σπίτι μου, σπιτάκι μου». Μια παιδική ζωγραφιά στον τοίχο της νέας κατοικίας των Ρούντι (πάνω), Αμερικανών Εβραίων που μετανάστευσαν στο Ισραήλ. Την ίδια στιγμή ο Γουαλίντ και η Ναμπίχα Ραμπί (κάτω), μεταναστεύουν από τη Δυτική Όχθη στη Νέα Υόρκη

Τουρμούς Αγιά. Δυτική Όχθη. Ο Ναμπίλ Αλκάμ μετρά έξι κλειδιά στα χέρια
του, εκτός από το δικό του. Αναγνωρίζει ο ίδιος 6 σπίτια που μένουν κενά. Κι
άλλα τόσα αυτοκίνητα που μένουν σταθμευμένα επί μήνες στην ίδια θέση. Κι όμως,
κάποτε, όχι πολλά χρόνια πριν, το χωριό αυτό έσφυζε από ζωή. Πέντε χιλιάδες
κάτοικοι, κανείς δεν είχε διανοηθεί να φύγει. Σήμερα, περίπου οι μισοί το
έχουν εγκαταλείψει. Με προορισμό την Αμερική, χώρες του Κόλπου και αλλού. Το
αφήνουν στα χέρια των ηλικιωμένων και των μικρών παιδιών, στις οικογένειες
που, όπως λένε στη γλώσσα τους, έχουν ορκιστεί να «φυλάνε Θερμοπύλες».

Σ’ αυτό το ήσυχο παλαιστινιακό χωριό, ο Ναγιέχ Ιγκμπάρα παρακολουθεί τη μεγάλη
του κόρη που παντρεύεται. Αν κάτι τον παρηγορεί είναι η σκέψη ότι δεν θα ζει
μακριά του. «Απόσταση μιας γέφυρας», όπως λέει, χωρίζει το Κλίφτον του Νιου
Τζέρσεϊ από το Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης. Στο Κλίφτον θα ζει πλέον με τα άλλα
του έξι παιδιά και τη γυναίκα του. Εκεί βρίσκονται και τα αδέρφια του,
αμερικανικής υπηκοότητας, όπως και οι περισσότεροι κάτοικοι του Τουρμούς Αγιά.
«Είχαμε ενθουσιαστεί όταν ήρθαμε εδώ», θυμάται ο Αχμέντ Κασέμ, 68 ετών,
ανακαλώντας στη μνήμη του την περασμένη δεκαετία, όταν, ύστερα από τη συμφωνία
του Όσλο, πολλοί Παλαιστίνιοι έβλεπαν να πλησιάζει η ίδρυση του κράτους τους.
«Έγιναν πολλές συζητήσεις στο εξωτερικό μεταξύ μας, θέλαμε να επιστρέψουμε στη
Δυτική Όχθη, να επενδύσουμε, έχουμε ρίζες εδώ. Και ήρθαμε, κτίσαμε ένα σπίτι
και τώρα δεν μπορούμε να πάμε στο διπλανό χωριό».

Είκοσι δύο μήνες διαρκεί η τελευταία κρίση στην περιοχή και οι απαγορεύσεις
που επιβάλλει κατά καιρούς το Ισραήλ στις υπό παλαιστινιακή διοίκηση περιοχές
κάνουν αφόρητη τη ζωή των κατοίκων. Μετά το τελευταίο κύμα των παλαιστινιακών
επιθέσεων αυτοκτονίας, τα μέτρα αυτά έχουν ενισχυθεί, καθιστώντας δύσκολη όχι
μόνο τη μετακίνηση εκτός των συνόρων της Δυτικής Όχθης αλλά και την κυκλοφορία
στο εσωτερικό. Χημικός μηχανικός ο Κασέμ, με σπουδές στο Πανεπιστήμιο της
Νότιας Καλιφόρνιας, εγκατέλειψε τη δουλειά του σε εταιρεία οπλικών συστημάτων
και επένδυσε τις οικονομίες του για να κτίσει το σπίτι του στη Δυτική Όχθη,
μια έπαυλη. Αν γνώριζε πώς θα εξελισσόταν η κατάσταση, «δεν θα είχα ξοδέψει
δεκάρα», υποστηρίζει. Ίσως και να μην επέστρεφε.

Ιερουσαλήμ. «Welcome home». Το σημείωμα καλύπτει μαζί με
δεκάδες άλλα την πόρτα του διαμερίσματος της οικογένειας Σάλτσμπεργκ. Έχουν
μόλις φτάσει στο Ισραήλ από το Οχάιο, με ένα αεροσκάφος ναυλωμένο ειδικά για
τη μεταφορά 320 μεταναστών από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά. Ζουν
στην Ιερουσαλήμ, σε μια περιοχή όπου πλειοψηφούν οι ορθόδοξοι Εβραίοι. Στο
τέλος του δρόμου, ένας άλλος κόσμος, στην ίδια πόλη. Μουσική ακούγεται από τα
παράθυρα των σπιτιών – αραβική μουσική, στην αραβική Ανατολική Ιερουσαλήμ.

«Καλωσορίσατε στην πατρίδα». Ο κ. Σάλτσμπεργκ είναι ενθουσιασμένος. Προσπαθεί
να θυμηθεί τα εβραϊκά του και γελά. Κοιτά την κόρη του όμως και σκοτεινιάζει.
«Γνωρίζω καλά ότι τα τρία παιδιά μου μπορεί να αποτελέσουν στόχο». Είναι το
δίλημμα όσων αποφασίζουν να επιστρέψουν στο Ισραήλ από το εξωτερικό. Έρχονται
να ζήσουν σε μια περιοχή που για πολλούς δεν διαφέρει από εμπόλεμη ζώνη. Ένα
μέτωπο που μεταφέρεται στις αγορές, τα εστιατόρια, τα λεωφορεία, στην καρδιά
της ζωής των απλών πολιτών.

«Σας χρειαζόμαστε», είχε πει ο Ισραηλινός πρωθυπουργός τον Απρίλιο, όταν
κλιμακωνόταν η κρίση, απευθυνόμενος στους Εβραίους της διασποράς. Γιατί η
μετανάστευση, το δημογραφικό συγκεκριμένα, είναι πολιτικό ζήτημα στο Ισραήλ
και σχετίζεται άμεσα με τη διατήρηση της εβραϊκής του ταυτότητας. Το 20% των
Ισραηλινών πολιτών είναι παλαιστινιακής καταγωγής και ο ρυθμός των γεννήσεων
αυτής της μερίδας του πληθυσμού ξεπερνά κατά πολύ τον αντίστοιχο των Εβραίων.

Οι Σάλτσμπεργκ επιμένουν πως τίποτα από τα παραπάνω δεν τους επηρέασε: «Είναι
η θρησκευτική ερμηνεία του Σιωνισμού που μας αγγίζει, όχι η πολιτική. Για εμάς
αυτό που μετρά είναι το τι φέρνουν οι Εβραίοι στο Ισραήλ».