Οι κομπίνες του καλοκαιριού

Οι κομπίνες του καλοκαιριού έχουν γίνει… θεσμός στην Ελλάδα, αλλά η ακριβής
έκτασή τους δεν μπορεί να υπολογιστεί. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σε πολλές
περιπτώσεις, τα ποσά που καταβάλλονται από τις εποχικές επιχειρήσεις για την
ενοικίαση των χώρων στους οποίους λειτουργούν είναι πολλαπλάσια εκείνων που
δηλώνονται στην Εφορία ως έσοδά τους. Η εναλλαγή μεγάλου αριθμού πελατών δίνει
την ευκαιρία μιας γενικότερης χαλάρωσης των επιχειρηματιών. Όπως παραδέχονται
και στο ΣΔΟΕ, οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται κυρίως το καλοκαίρι
αποτελούν μόνιμη εστία φοροδιαφυγής, αφού – συνήθως – οι ιδιοκτήτες τους δεν
κόβουν αποδείξεις παρά μόνο για ένα μέρος των προϊόντων ή των υπηρεσιών που
προσφέρουν, ενώ και οι τιμές είναι ιδιαίτερα αυξημένες, με αποτέλεσμα ο τζίρος
που πραγματοποιούν να είναι ιδιαίτερα υψηλός.

To πρόβλημα της κερδοσκοπίας έχει κατά καιρούς απασχολήσει το υπουργείο
Ανάπτυξης, το οποίο στο παρελθόν έχει παρέμβει σε περιπτώσεις που έχουν
διαπιστωθεί «καπέλα» στις τιμές των καυσίμων, των αναψυκτικών, αλλά και των
εμφιαλωμένων νερών. Μάλιστα, το καλοκαίρι του 2000 είχε γίνει παρέμβαση από
την πλευρά του υπουργείου για ελέγχους, καθώς είχαν σημειωθεί αδικαιολόγητα
υψηλές τιμές σε εμφιαλωμένα νερά και αναψυκτικά (σε σημεία πώλησης για τα
οποία ίσχυε υποχρεωτικά η ενδεικτική τιμή), αλλά και στα καύσιμα, σε
τουριστικές κυρίως περιοχές.

Και 200% στο νερό

Από τους δειγματοληπτικούς ελέγχους που διεξάγουν κατά καιρούς τα «συνεργεία
τιμών», τόσο του υπουργείου Ανάπτυξης όσο και καταναλωτικών οργανώσεων,
προκύπτουν σημαντικές διαφορές στις τιμές προϊόντων ανάμεσα σε τουριστικές
περιοχές της χώρας. Το πιο γνωστό προϊόν, το οποίο οι καταναλωτές θα βρουν σε
διαφορετικές τιμές ανά την Ελλάδα, είναι το εμφιαλωμένο νερό και μάλιστα οι
διαφορές συχνά ξεπερνούν ακόμα και το 200%, όπως καταγγέλλουν Ενώσεις
Καταναλωτών. Σύμφωνα με στοιχεία του ΙΝΚΑ και της Γενικής Ομοσπονδίας
Καταναλωτών Ελλάδος, το 2001 κατεγράφησαν 8.171 καταγγελίες που αφορούσαν τον
τομέα του Τουρισμού.

Ένα στα 13 χρόνια

Όπως σημειώνουν οι εκπρόσωποι του Ινστιτούτου Καταναλωτών, τα φαινόμενα που
συνήθως καταγγέλλουν οι καταναλωτές οφείλονται κυρίως σε δυο παράγοντες: στο
αυξημένο ποσοστό ευκαιριακών επιχειρήσεων στον τουριστικό τομέα, οι οποίες
εκμεταλλεύονται το εναλλασσόμενο της πελατείας, και στην έντονη απουσία
εποπτικών μηχανισμών της πολιτείας. Υπολογίζεται ότι ο έλεγχος στα
επισιτιστικά καταστήματα γίνεται με συχνότητα ενός ανά τέσσερα έως δεκατρία
χρόνια!

Το 2001, από το σύνολο των καταγγελιών που έγιναν, το 79% προέρχονταν από
Έλληνες τουρίστες και το 21% από αλλοδαπούς. Το μεγαλύτερο ποσοστό (14,82 %)
αφορούσε επιχειρήσεις εστίασης (εστιατόρια – ταβέρνες κ.ά.) και ακολουθούσαν
καταγγελίες για αυξημένες τιμές προϊόντων και υπηρεσιών (με 13,77%), για κακή
ποιότητα προϊόντων και υπηρεσιών (13,45%) και για αυξημένα κόμιστρα στα ταξί
(6,06%).

Από τον προηγούμενο

Η προσφορά και η ζήτηση καθορίζει τις τιμές, όχι όμως και στα τουριστικά
θέρετρα, όπου οι τιμές κυμαίνονται, πολλές φορές, σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα.
Μπορεί κανείς να πιει τον καφέ του αντί 2.000 δραχμών σε κάποιο κυκλαδίτικο
νησί, να γευτεί μια νόστιμη αστακομακαρονάδα σε νησί του Αργοσαρωνικού αντί
40.000 δραχμών και να ξεδιψάσει με ένα μπουκάλι εμφιαλωμένο νερό έχοντας
πληρώσει στην καντίνα της παραλίας πάνω από 1.000 δραχμές. Αν οι
επιχειρηματίες κόβουν τις σχετικές αποδείξεις, τότε όλα αυτά είναι τουλάχιστον
νομότυπα, όμως δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι έμποροι δεν κόβουν
αποδείξεις ή δίνουν στους πελάτες τους αποδείξεις τις οποίες δεν πήραν
φεύγοντας από το κατάστημα οι προηγούμενοι πελάτες!

Έκρηξη παραβάσεων

Τις «κομπίνες του καλοκαιριού» καταγράφει στην ετήσια έκθεσή του και το Σώμα
Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος. Συγκεκριμένα, το 2001, το ΣΔΟΕ εντόπισε 177.934
παραβάσεις σε 22.818 ελέγχους που πραγματοποίησε σε επιχειρήσεις τουρισμού,
ενώ το 2000 είχε εντοπίσει μόλις 39.649 παραβάσεις σε 23.224 ελέγχους.
Μάλιστα, οι επιχειρήσεις του κλάδου αυτού κατέχουν την τρίτη θέση στις
παραβάσεις με ποσοστό 31%.

Η σοβαρότητα της κατάστασης είχε ως αποτέλεσμα και την απόφαση του ΣΔΟΕ να
πραγματοποιήσει τρίμηνη εξόρμηση με ελέγχους στα νησιά με μεγάλη τουριστική
κίνηση και στις πολυσύχναστες παραλίες της χώρας. Έτσι, όπως ανακοινώθηκε, 500
«Ράμπο» του Σώματος Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος θα πραγματοποιούν ελέγχους
στα τουριστικά μέρη της χώρας, σε μια προσπάθεια να περιορισθεί και η
φοροδιαφυγή, που προσλαμβάνει μεγάλες διαστάσεις την καλοκαιρινή περίοδο.
Σύμφωνα με το σχέδιο, στο στόχαστρο των ελέγχων θα βρεθούν η Κρήτη, τα
Δωδεκάνησα, οι Κυκλάδες, το Ιόνιο, η Χαλκιδική, καθώς και οι παραλίες της
ηπειρωτικής Ελλάδας που παρουσιάζουν μεγάλη τουριστική κίνηση.

Οι έλεγχοι θα αφορούν κυρίως στον ΦΠΑ και θα στοχεύουν στο να εντοπισθούν οι
επιχειρηματίες και τα καταστήματα που δεν δίνουν αποδείξεις λιανικής πώλησης
στους πελάτες τους. Το θερινό σχέδιο δράσης του ΣΔΟΕ προβλέπει τη διενέργεια
περισσοτέρων των 30.000 ελέγχων μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου.

Τι ψάχνουν

Οι φορολογικοί τομείς ελέγχου, σύμφωνα με το σχέδιο δράσης του Σώματος Δίωξης
Οικονομικού Εγκλήματος, θα αφορούν: τη μη έκδοση φορολογικών στοιχείων ή την
αναγραφή ανακριβών στοιχείων σε αυτά και τη μη έκδοση παραστατικών ή αναγραφή
ανακριβών στοιχείων. Συνήθης είναι η περίπτωση απόκρυψης παρεχόμενων
υπηρεσιών, τις οποίες, αν και τις πληρώνονται οι επιχειρηματίες ξεχωριστά, τις
εμφανίζουν ως μέρος ενός «πακέτου» διακοπών. Επίσης, στο στόχαστρο του ΣΔΟΕ
βρίσκεται και η μέθοδος της υποτιμολόγησης των παρεχόμενων υπηρεσιών, που
αποτελεί συνήθη τακτική κατά την υπογραφή των συμφωνητικών μεταξύ ξενοδοχείων
και τουριστικών γραφείων, αλλά και η λήψη εικονικών ή πλαστών φορολογικών
στοιχείων. Την τακτική αυτή ακολουθούν οι μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες, οι
οποίες εμφανίζουν υψηλότερες, έναντι των πραγματικών, δαπάνες, προκειμένου να
περιορίσουν τα καθαρά κέρδη τους και, συνεπώς, τον αναλογούντα φόρο αλλά και
τον ΦΠΑ.

Στο στόχαστρο των «Ράμπο» έχουν μπει οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, τα
κάμπινγκ, τα ενοικιαζόμενα διαμερίσματα και τα δωμάτια, οι επιχειρήσεις
ενοικίασης οχημάτων και θαλάσσιων σπορ, τα μέσα μεταφοράς (πλοία, πούλμαν
κ.λπ.), τα τουριστικά γραφεία, τα μπαρ και γενικώς τα κέντρα διασκέδασης, οι
ταβέρνες και κάθε είδους επιχείρηση του κλάδου εστίασης, τα καταστήματα
πώλησης τουριστικών ειδών, οι καλλιτεχνικές εκδηλώσεις (συναυλίες, φεστιβάλ
κ.ά.), καθώς και ο τομέας του εφοδιασμού των πλοίων με καύσιμα για τον
εντοπισμό τυχόν διακίνησης λαθραίων καυσίμων.