Δρόμοι

Η «διαπλοκή»…

… των εθνικών οικονομιών σε παγκόσμια κλίμακα είναι τέτοια, που όταν κάποια
από αυτές κρυολογήσει, τότε όλες οι υπόλοιπες φταρνίζονται. Γιατί λοιπόν να
κάνουμε την Αμερική να νιώθει περισσότερο άρρωστη από όσο είναι πραγματικά; Α,
και κάτι άλλο: ας μην ξεχνάμε τα δικά μας προβλήματα. Έχουμε αρκετά τέτοια, με
την Κοινή Αγροτική Πολιτική και την καχεκτική ανάπτυξη στη Γαλλία και τη
Γερμανία. Μπορεί, όμως, να περάσει απαρατήρητο το γεγονός ότι το ευρώ
«χτυπάει» στα ίσα το δολάριο;

Διακριτικοί…

… πολύ είναι οι Ευρωπαίοι στις δημόσιες δηλώσεις τους για την αμερικανική
κρίση. Μήπως το παρακάνουν; Αρνούνται να πουν ορθά κοφτά αυτό που φωνάζει από
μόνο του: πως αυτή η κρίση ήταν αναμενόμενη και πως το φταίξιμο γι’ αυτήν
πέφτει αποκλειστικά στις πλάτες της Αμερικής. Γιατί, λίγο πολύ, είναι μια
συνολική κρίση της ελεύθερης αγοράς, μια κρίση α λα αμερικανικά. Υπάρχουν
συγκεκριμένοι λόγοι που ξέσπασαν τα σκάνδαλα της Ένρον, της Γουέρλντ Κομ και
της Ζίροξ στην Αμερική και υπάρχουν συγκεκριμένοι λόγοι που τα ίδια πράγματα
δεν συνέβησαν στην από εδώ μεριά του Ατλαντικού. Υπάρχει διαφορά νοοτροπίας –
διαφορές ανάμεσα στις προσδοκίες, το ρίσκο και την ανταμοιβή που περιμένει
κανείς στη ζωή του. Στην Αμερική, το δίκτυο κοινωνικής προστασίας είναι
υποτυπώδες. Έτσι, καθένας που είναι ικανός να εργαστεί ενθαρρύνεται να παίρνει
μεγάλα ρίσκα, κάποια από αυτά απεγνωσμένα.

Η νοοτροπία…

… του ανταγωνισμού, που ενσταλάζεται στους Αμερικανούς από την παιδική
ηλικία, καλλιεργεί το ιδεώδες της επιτυχίας (και το αρνητικό ιδεώδες της
αποτυχίας) τόσο πολύ, που επηρεάζει την εικόνα που έχουν οι άνθρωποι για τον
εαυτό τους, σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι στην Ευρώπη. Είναι γνωστό, μας
υπενθυμίζει η Μαίρη Ντεζέφσκι στην εφημερίδα «Ιντιπέντεντ», πως η επιτυχία
μετριέται στην Αμερική κυρίως με τον πλούτο – εμείς, εδώ στην Ευρώπη,
χρησιμοποιούμε και άλλα μέτρα. Στην Αμερική, η ελεύθερη αγορά μπορεί να
εξυψώσει κάποιον στα ύψη του «εθνικού ήρωα». Δεν είναι φυσικό, λοιπόν, αν
αυτός δεν φανεί αντάξιος της τιμής, να βρεθεί στο πυρ των εξώτερο των προδοτών
και των απατεώνων;

Οι ανομίες…

… της εξαπάτησης και της εκμετάλλευσης του κράτους και του κοινού από τα
μεγαλύτερα ονόματα του αμερικανικού επιχειρηματικού κόσμου τι λέει άραγε για
εμάς; Πρώτα από όλα, θα πρέπει ίσως να ρίξουμε μια διαφορετική ματιά στα του
οίκου μας. Μπορεί αυτός ο οίκος να είναι μερικές φορές λιγότερο συγυρισμένος –
μπορεί κάποτε να μοιάζει με μπορντέλο – αλλά είναι χίλιες φορές προτιμότερος.
Ίσως να πρέπει να περηφανευόμαστε λιγάκι παραπάνω γι’ αυτό που είμαστε και γι’
αυτό που είναι το σύστημά μας, που το κρατήσαμε έτσι κλείνοντας τα αυτιά στις
σειρήνες που εδώ και δέκα χρόνια μάς δείχνουν για παράδειγμα την άλλη όχθη του
Ατλαντικού. Πού και πού, έχουμε αυτό το δικαίωμα.