Ακρίβεια και παράπονα έφερε το ευρώ

Αν και ακόμα δεν έχουν περάσει στην κατανάλωση όλες οι αυξήσεις που
πραγματοποιήθηκαν από τις αρχές του χρόνου σε καταναλωτικά αγαθά και
υπηρεσίες, το ευρώ φαίνεται ότι… αλάφρυνε τις τσέπες των Ελλήνων, όπως
τουλάχιστον οι ίδιοι πιστεύουν. Σχεδόν όλα τα βασικά είδη διατροφής και
οικιακής χρήσεως έχουν ανατιμηθεί – τουλάχιστον στα επίπεδα του τιμαρίθμου –
από τις αρχές του 2002, μετά και την, τυπική έστω, εκπνοή των συμφωνιών του
υπουργείου Ανάπτυξης με τους επιχειρηματίες για συγκράτηση των τιμών εν όψει
της κυκλοφορίας του ευρώ.

Αυξήσεις έως και 10%

Την αρχική πεποίθηση των καταναλωτών, ότι το ευρώ δεν έφερε ανατιμήσεις,
διαδέχθηκε η διαπίστωση ότι οι τιμές έχουν αυξηθεί. Την έβδομη εβδομάδα από
την κυκλοφορία του ευρώ, το ποσοστό όσων δήλωσαν, σε έρευνα της εταιρείας
Metron Analysis, ότι έχουν διαπιστώσει αυξήσεις τιμών, έφθασε το 49,2%. Οι
αυξήσεις είχαν εντοπισθεί κυρίως στα μικρά μαγαζιά της γειτονιάς (33,1%), αλλά
και στα σούπερ μάρκετ (29,4%), ακόμη και στα πολυκαταστήματα (21,6%).

Σήμερα, επτά μήνες μετά, οι αυξήσεις των τιμών των προϊόντων που
διαπιστώνονται, κυμαίνονται από 4% έως 10% και αναμένεται να «αποτυπωθούν»
σταδιακά στα ράφια των σούπερ μάρκετ.

Μεγαλύτερες είναι οι ανατιμήσεις σε υπηρεσίες και φθάνουν ακόμα και το 20%,
αλλά σε μεμονωμένες περιπτώσεις.

Συγκεκριμένα, ανατιμήθηκαν τα απορρυπαντικά έως 9%, τα ελαιόλαδα και τα
σπορέλαια έως 6,5%, τα μαγειρικά λίπη έως 6%, τα καλλυντικά, οι παιδικές
τροφές, οι κονσέρβες, τα αναψυκτικά και τα γαλακτοκομικά έως 6%. Σύμφωνα με τα
στοιχεία της ΕΣΥΕ και των αλυσίδων σούπερ μάρκετ, η μέση αύξηση των τιμών στο
πρώτο πεντάμηνο του 2002 ήταν της τάξεως του 1,9%.

Οι προμηθευτές

Σταδιακά οι βιομηχανίες-προμηθεύτριες εταιρείες των αλυσίδων σούπερ μάρκετ
ξεκίνησαν να υλοποιούν την απόφασή τους και να αποδεσμεύονται από τις
«συμφωνίες κυρίων» που είχαν συνάψει το 2001. Μάλιστα, έρευνα που
πραγματοποιήθηκε από την ICAP για λογαριασμό της Τραπέζης της Ελλάδος, δείχνει
ότι το 82% των επιχειρήσεων πραγματοποίησαν ανατιμήσεις εξαιτίας των αυξήσεων
που επέβαλαν στις τιμές των προϊόντων οι προμηθευτές τους.

Μόνο το 2% ανέφερε ότι επρόκειτο για φυσιολογικές ετήσιες αυξήσεις, ενώ το 7%
απέδωσε τις ανατιμήσεις στο κόστος προσαρμογής στο νέο νόμισμα.

Από την πλευρά τους οι βιομήχανοι αποδίδουν τις αυξήσεις των τιμών στην
αναπροσαρμογή των συντελεστών κόστους (κόστος πρώτων υλών, κόστος εργασίας
κ.α.), προσθέτοντας όμως ότι απορρόφησαν μέρος των ανατιμήσεων προς όφελος των
καταναλωτών.

Πολλά παράπονα

Σημασία έχει ότι οι αλυσιδωτές ανατιμήσεις κατεγράφησαν από τους καταναλωτές
ως αποτέλεσμα της εισαγωγής του ευρώ. Έρευνα του Ευρωβαρόμετρου έδειξε ότι το
77,6 % των Ελλήνων καταναλωτών πιστεύουν ότι οι τιμές στρογγυλοποιήθηκαν προς
τα πάνω σε όλα τα προϊόντα και τις υπηρεσίες, ενώ το 85% πως οι τιμές στα
σούπερ μάρκετ στρογγυλοποιήθηκαν συχνότερα προς τα πάνω. Η πεποίθηση αυτή των
καταναλωτών ισχυροποιείται και από το γεγονός ότι τα παράπονα για ανατιμήσεις
σε προϊόντα και υπηρεσίες, εξαιτίας του ευρώ, κατέχουν το μεγαλύτερο ποσοστό.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις καταγγελίες που υποβλήθηκαν στο Ινστιτούτο
Καταναλωτών, το 10,47% των παραπόνων αφορούσαν τις τιμές και το ευρώ, ενώ από
τις καταγεγραμμένες τηλεφωνικές καταγγελίες που έγιναν στο γραφείο του
Τραπεζικού Μεσολαβητή, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν της τάξεως του 5,6%.

Πιο προσεκτικοί καταναλωτές

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των εμπόρων, το ευρώ έφερε αλλαγές και στην
αγοραστική συμπεριφορά των καταναλωτών. Έγιναν πιο προσεκτικοί και πιο
διστακτικοί στις συναλλαγές τους.

Ένας στους δύο εμπόρους αντιμετώπισε τη διστακτικότητα αυτή, καθώς οι
καταναλωτές άρχισαν, όπως λένε, να δίνουν μεγαλύτερη σημασία στις τιμές από
ό,τι στο παρελθόν. Είναι χαρακτηριστικό ότι, μέσα στις πρώτες 10 ημέρες της
εισαγωγής του νέου νομίσματος στις καθημερινές συναλλαγές, η χρήση των καρτών
και ειδικά των χρεωστικών αυξήθηκε κατακόρυφα, περίπου 40%, σε σχέση με
πέρυσι. Αύξηση, όμως, σημείωσε και η χρήση των πιστωτικών καρτών.

Αποσύρθηκε το 97% των δραχμών

Μισός χρόνος πέρασε με το νέο νόμισμα στις τσέπες των Ελλήνων και όλα δείχνουν
ότι, παρά τα προβλήματα των ανατιμήσεων, τα οποία δεν ήταν δυνατόν να
αποφευχθούν, η μετάβαση στο νέο νόμισμα έγινε με επιτυχία. Σύμφωνα με στοιχεία
της Τραπέζης της Ελλάδος, από τα 2,9 τρισεκατομμύρια δραχμές που βρίσκονταν σε
κυκλοφορία στις 31 Δεκεμβρίου 2001, έχει ήδη αποσυρθεί το 97%. Δηλαδή, περίπου
100 δισ. δραχμές εξακολουθούν να βρίσκονται ακόμη στα… μπαούλα των Ελλήνων.
Από το σύνολο της νομισματικής κυκλοφορίας, 65 δισ. δραχμές ήταν σε κέρματα.

Οι στρογγυλοποιήσεις των τιμών εξαφάνισαν σταδιακά τα κέρματα του ενός και των
δύο λεπτών. Μόλις επτά μήνες μετά την κυκλοφορία των κερμάτων και των
χαρτονομισμάτων του ευρώ, τα συγκεκριμένα κέρματα τείνουν να εξαφανιστούν,
καθώς η χαμηλή αξία τους, αλλά και η στρογγυλοποίηση των τιμών των προϊόντων
σε πολλαπλάσια των 5 ή των 10 λεπτών, τα καθιστά «άχρηστα», με αποτέλεσμα να
παραμένουν στα σπίτια και στα πορτοφόλια των καταναλωτών. Άλλωστε, ένας στους
δύο επιχειρηματίες δηλώνει ότι προσάρμοσε έτσι τις τιμές των προϊόντων, ώστε
να διευκολύνεται στα ρέστα.