Ο «Προμηθέας» έφυγε νωρίς

Ο Προμηθέας είχε κλέψει τη φωτιά από τους θεούς για να τη δώσει στους
ανθρώπους. Το όνειρο του Τζιν Καν δεν ήταν πολύ διαφορετικό: ήθελε να κλέψει
το Internet, αυτή τη νέα φωτιά της σύγχρονης εποχής, από τους provider, τις
εταιρείες που παρέχουν πρόσβαση, και να το επιστρέψει στους ανθρώπους.

Τζιν Καν. Η «ψηφιακή διάνοια» έφυγε νωρίς

Ίσως γι’ αυτό να τιμωρήθηκε ο άνθρωπος που πριν από δύο χρόνια το περιοδικό
«Τάιμ» τον είχε χαρακτηρίσει μία από τις δώδεκα διάνοιες της ψηφιακής εποχής.
Και ήταν μια τιμωρία σκληρή: αυτός ο 25χρονος Καλιφορνέζος, ο οποίος αφιέρωσε
τη σύντομη ζωή του στην προσπάθεια να κυκλοφορούν ελεύθερα οι πληροφορίες
στους υπολογιστές των ανθρώπων, πέθανε χωρίς να υπάρξει ούτε μία λέξη σε
ολόκληρο το Δίκτυο επί δέκα ημέρες. Μόνο τώρα, όταν η σορός του αποτεφρώθηκε,
άρχισαν τα μέσα ενημέρωσης να μιλούν για ένα «επεισόδιο». Ένα ατυχές
επεισόδιο, για το οποίο η οικογένεια του Τζιν έχει ζητήσει απόλυτη σιωπή.

Γονάτισε

Ο Τζιν αυτοκτόνησε στις 29 Ιουνίου, γονατισμένος από την κατάθλιψη και τον
φόβο ότι είναι ένας αποτυχημένος, στομωμένος από τα Προζάκ και τα άχρηστα
λόγια των ιστοσελίδων κατά της αυτοκτονίας. «Είναι τραγική ειρωνεία», έγραψε
το περιοδικό «Wired» στην ιστοσελίδα του, «ότι η αναγγελία του θανάτου μιας
διάνοιας στον τομέα της ανταλλαγής αρχείων ταξίδεψε με τόσο μικρή ταχύτητα».

Ο Τζιν αποφοίτησε στα είκοσι από το Μπέρκλεϊ, όπου σπούδασε ηλεκτρονικός
μηχανικός. Ήταν ένα θλιμμένο και σεμνό παιδί, που έγραφε στίχους στα
γιαπωνέζικα. Καθώς πίστευε ότι οι πληροφορίες πρέπει να κυκλοφορούν ελεύθερα
στο Διαδίκτυο, ενδιαφέρθηκε γρήγορα για το Napster, εκείνο το διαβολικό
πρόγραμμα που σου επέτρεπε να «κατεβάζεις» μουσική δωρεάν. Όταν το Napster
έκλεισε με δικαστική απόφαση, εμφανίστηκε μια δεύτερη γενιά πειρατών, που
πίστευαν κι αυτοί στο peer to peer, την ισότιμη επικοινωνία μεταξύ
υπολογιστών. Η ιδέα ήταν απλή: το Napster έκλεισε γιατί είχε ανάγκη από ένα
κεντρικό όργανο. Ποιος μπορεί να σταματήσει όμως εκατομμύρια τερματικά που
«κάνουν διάλογο»;

Κάπως έτσι γεννήθηκε το Gnutella, ένα πρόγραμμα το οποίο δεν είχε ανάγκη από
κέντρο και επιτρέπει την ανταλλαγή κάθε είδους αρχείων, όχι μόνο μουσικών.
Ένας από τους εφευρέτες του ήταν ο Τζιν Καν, ο οποίος έγινε σύντομα ο
εκπρόσωπος των εξεγερμένων της «γενιάς Γκνουτέλα», η ελπίδα εκατομμυρίων
εφήβων που αναζητούν τα όνειρα και τα χρώματα της ζωής μέσα από μια οθόνη.

«Το Gnutella και το Freenet, περισσότερο από το Νάπστερ, τράβηξαν την προσοχή
της τεχνολογικής ελίτ και μας έκαναν να προβληματιστούμε βαθύτερα για τον
τρόπο που λειτουργεί το Internet», είπε ο Τιμ Ο’Ρίλι, από τον ομώνυμο εκδοτικό
οίκο. «Σε πολλά χρόνια από σήμερα, όταν δεν θα θεωρούμε πια το κομπιούτερ ένα
μηχάνημα στο γραφείο μας, αλλά κάτι με το οποίο επικοινωνούμε μέσα από
εκατοντάδες χιλιάδες διαφορετικά σημεία επαφής, θα κοιτάμε τους πρωτοπόρους
όπως ο Τζιν και θα βλέπουμε το έδαφος όπου απέκτησε ρίζες το μέλλον».

Το καλοκαίρι του 2000, σε ηλικία 23 ετών, ο Τζιν έκανε ακόμη ένα βήμα προς την
ελεύθερη κυκλοφορία των αρχείων παρουσιάζοντας το Infrasearch, ένα σύστημα το
οποίο επιτρέπει σε κάθε μηχάνημα που είναι συνδεδεμένο με ένα δίκτυο – από
κινητό τηλέφωνο και ασύρματο ηλεκτρονικό σημειωματάριο έως προσωπικό
υπολογιστή – να επικοινωνεί, να συνεργάζεται, να λαμβάνει και να στέλνει
πληροφορίες.

«Η οδοντόπαστα έχει βγει από το σωληνάριο, πρέπει να το καταλάβετε»,
προειδοποίησε τον Ιούνιο του 2001 τις δισκογραφικές εταιρείες, καταθέτοντας
στη Δικαστική Επιτροπή της Γερουσίας. Αλλά η ανεξαρτησία του δεν κράτησε πολύ.
Τον περασμένο Μάρτιο, η Sun Microsystems αγόρασε τόσο το Infrasearch όσο και
τον ίδιο. Άρχισαν να του ζητούν να κάνει πράγματα που δεν τον ενδιέφεραν. Ίσως
τότε να άρχισε να πεθαίνει. Δεν θα το μάθουμε ποτέ. Μία ημέρα αποφάσισε να
αλλάξει το σύντομο βιογραφικό του που εμφανιζόταν στην ιστοσελίδα του
Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϊ: «Περίληψη: Θλιβερό παράδειγμα μιας ανθρώπινης
ύπαρξης. Ειδικός στις αποτυχίες». Και ύστερα έφυγε. Αθόρυβα. Διακριτικά. Αλλά
τόσο νωρίς.